DOQ

Lager risico op keratinocyt­carci­noom bij vitiligo

Patiënten met vitiligo hebben geen verhoogd risico op niet-melanoom huidkanker. Uit een recente meta-analyse blijkt zelfs een lager relatief risico op keratinocytcarcinoom bij patiënten met vitiligo in vergelijking met gezonde controlegroepen. Welk mechanisme ligt hieraan ten grondslag?

Alex Rooker, PhD student in het Amsterdam UMC, en zijn collega’s onderzochten in een systematische review en meta-analyse het risico op niet-melanoom huidkanker bij vitiligo-patiënten. Zij vonden een verminderd relatief risico op het ontwikkelen van keratinocytcarcinoom (KC) bij mensen met vitiligo. Benieuwd naar de mechanismen die hieraan ten grondslag liggen, stelde Rooker hiervoor een aantal hypothesen op, waaronder zowel immuun- als niet-immuunmechanismen.

“De auto-immuunreactie passend bij vitiligo, richt zich tegen de pigmentcellen, maar ook tegen het melanoom”

Immunologische bescherming

Patiënten met vitiligo hebben een immunologische bescherming tegen melanoom. Epidemiologische studies tonen een lagere incidentie aan van melanoom bij patiënten met vitiligo. Andersom krijgt een deel van de patiënten met melanoom vitiligo na immunotherapie. De auto-immuunreactie passend bij vitiligo, richt zich tegen de pigmentcellen, maar ook tegen het melanoom.

Keratinocytcarcinoom, afkomstig uit een ander celtype, zou je wel verwachten bij afwezigheid van pigment. Dat zie je bij mensen met een lichte huidskleur, maar ook bij mensen met albinisme. Het lijkt er dus op dat er een ander mechanisme is dan pigmentatie, wat patiënten met vitiligo beschermt tegen een verhoogd risico op huidkanker.

Hypothesen

Verschillende onderzoeken suggereren dat patiënten met vitiligo een beter vermogen hebben tot DNA-herstel als gevolg van overexpressie van wildtype TP53, zo schrijft Rooker. De overexpressie van TP53 zou ook apoptose kunnen stimuleren, wat de kans op kanker verkleint. Bovendien kunnen diverse immuunprocessen in vitiligo bijdragen aan een verminderd risico op KC, zoals bystander-lysis en kruisreagerende immuuncellen.

“Dit leidt tot de vernietiging van melanocyten, maar ook van nabijgelegen keratinocyten als neveneffect”

Bystander-lysis

De vitiligo-reactie waarbij pigmentcellen worden aangevallen zou als neveneffect ook andere huidkankercellen kunnen doden. De CD8+ T-cellen die zich in de huid rond de vitiligo-plekken bevinden, vernietigen melanocyten, maar spelen ook een belangrijke rol in de afweer tegen huidkanker. Muizen waarbij CD8+ T-cellen worden uitgeschakeld, ontwikkelen onder invloed van UVB-straling meer plaveiselcelcarcinoom, dan controles. Het blokkeren van het eiwit IFN-γ, wat in hogere niveaus wordt aangetroffen in de huid van patiënten met vitiligo, zorgt daarbij voor een verslechtering van de situatie en overlevingskans.

Als deze melanocyt specifieke CD8+ T-cellen worden geactiveerd bij vitiligo-patiënten, produceren ze meer IFN-γ dan gewoonlijk. Dit leidt niet alleen tot de vernietiging van melanocyten, maar ook van nabijgelegen keratinocyten als neveneffect. Dit effect komt minder vaak voor bij plaveiselcelcarcinoom dan bij basaalcelcarcinoom, omdat melanocyten maar zeldzaam voorkomen in plaveiselcelcarcinomen. Dit komt overeen met de zwakkere beschermende associatie tussen vitiligo en plaveiselcelcarcinomen in vergelijking met basaalcelcarcinoom.

Kruisreagerende immuuncellen

Bij de hypothese van de kruisreagerende immuuncellen gaan de onderzoekers ervanuit dat de melanocyt-specifieke CD8+ T-cellen die worden aangetroffen bij patiënten met vitiligo, ook antigenen herkennen die tot expressie worden gebracht door keratinocytcarcinoomcellen. Van oorsprong ontstaan melanocyten en basaalcellen beide uit cellen in de basale epidermis of haarfollikel. Ze zouden dus dezelfde antigenen kunnen delen. Potentiële immuunreacties op deze antigenen bij vitiligo zouden dan ook kunnen reageren met cellen van het basaalcelcarcinoom.

Het verder onderzoeken en beter begrijpen van deze mechanismen kan zowel inzicht geven in de oorzaak van vitiligo, als bijdragen aan het advies aan patiënten met vitiligo met betrekking tot kankerscreening.

Referentie: Rooker A, Ouwerkerk W, Bekkenk MW, et al. The Risk of Keratinocyte Cancer in Vitiligo and the Potential Mechanisms Involved. J Invest Dermatol. 2023 Oct 2:S0022-202X(23)02566-6.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De lessen van de langst­vliegende MMT-arts van Nederland

MMT-arts Nico Hoogerwerf vertelt over zijn ervaringen als medisch specialistische zorgverlener per helikopter. “Wij dóen vooral, we voeren handelingen uit. Wij voelen niet de machteloosheid die politiemensen wel kunnen voelen.”

Casus: patiënt met zwelling in de mond

Een patiënte komt op het spreekuur met sinds 2 maanden een zwelling in de mond aan de linkerzijde. Het was destijds 1-2cm, welke spontaan ontlastte met dik taai slijm. Sindsdien komt het in wisselende grootte regelmatig terug. Wat is uw diagnose?

Verslaving onder zorgprofessionals: anonieme hulp is voorhanden

Verslaving is ook onder zorgprofessionals een reëel probleem. Marlies de Rond vertelt over het KNMG-programma ABS-zorgprofessionals, dat anonieme hulp en ondersteuning biedt aan zorgprofessionals die worstelen met problematisch middelengebruik en verslaving.

‘Zoveel artsen willen hun bezieling terug’

MDL-arts Marieke Gielen vindt het huidige zorgsysteem niet houdbaar voor medisch specialisten. “Ik heb mijn bezieling terug en wil nu een bruggenbouwer zijn tussen de reguliere zorg en het bredere zorgveld.”

Het Calamiteiten­­hospi­taal: in dertig minuten opera­tioneel na een ramp 

Mirjam de Jong vertelt hoe het Calamiteitenhospitaal in Utrecht bij een ramp razendsnel operationeel wordt gemaakt en hoe het een cruciale rol speelt in de nationale zorg. “Bij een grote groep slachtoffers moet je bedenken hoe je zoveel mogelijk levens kunt redden.”

Casus: man met toenemende pijn bovenbuik

Een man heeft sinds 2 weken toenemende pijn in de bovenbuik, ter plaatse van het maagkuiltje. De pijn is vooral aanwezig bij het eten en is brandend van karakter. Wat is uw diagnose?

‘Ik wil mensen helpen die het meest in nood zitten’

Werken in oorlogsgebieden geeft Zafer Altunbezel (Artsen zonder Grenzen) voldoening. Dagelijks ziet hij patiënten met oorlogstrauma, soldaten en burgers. “Als je wordt uitgestuurd naar een oorlogsgebied moet je oplossingen kunnen bedenken in zeer atypische situaties.”

‘Te veel welzijns­kwesties komen in het medisch domein’

Karine van ‘t Land is voorzitter van KAMG: een beroepsvereniging, maar ook een lobbyclub die de volksgezondheid wil verbeteren. “Wat Artsen Maatschappij + Gezondheid bindt is dat ze bezig zijn met drie dingen: met preventie, met volksgezondheid en met grote groepen.”

Aanpak onder­voeding moet multi­discipli­nair

Ongeveer een kwart van alle patiënten is bij opname ondervoed. Dit kan leiden tot minder snel herstel en langere opnameduur. De aanpak ervan is een zaak van het hele ziekenhuis, vertellen Emma Koster en Wesley Visser. “Ondervoeding is veel meer dan te weinig eten.”

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?


1
0
Laat een reactie achterx
Lees ook: ‘De vraag is of de Nederlandse aanpak niet te voorzichtig is’

Naar dit artikel »