Lager risico op keratinocyt­carci­noom bij vitiligo

Patiënten met vitiligo hebben geen verhoogd risico op niet-melanoom huidkanker. Uit een recente meta-analyse blijkt zelfs een lager relatief risico op keratinocytcarcinoom bij patiënten met vitiligo in vergelijking met gezonde controlegroepen. Welk mechanisme ligt hieraan ten grondslag?

Alex Rooker, PhD student in het Amsterdam UMC, en zijn collega’s onderzochten in een systematische review en meta-analyse het risico op niet-melanoom huidkanker bij vitiligo-patiënten. Zij vonden een verminderd relatief risico op het ontwikkelen van keratinocytcarcinoom (KC) bij mensen met vitiligo. Benieuwd naar de mechanismen die hieraan ten grondslag liggen, stelde Rooker hiervoor een aantal hypothesen op, waaronder zowel immuun- als niet-immuunmechanismen.

“De auto-immuunreactie passend bij vitiligo, richt zich tegen de pigmentcellen, maar ook tegen het melanoom”

Immunologische bescherming

Patiënten met vitiligo hebben een immunologische bescherming tegen melanoom. Epidemiologische studies tonen een lagere incidentie aan van melanoom bij patiënten met vitiligo. Andersom krijgt een deel van de patiënten met melanoom vitiligo na immunotherapie. De auto-immuunreactie passend bij vitiligo, richt zich tegen de pigmentcellen, maar ook tegen het melanoom.

Keratinocytcarcinoom, afkomstig uit een ander celtype, zou je wel verwachten bij afwezigheid van pigment. Dat zie je bij mensen met een lichte huidskleur, maar ook bij mensen met albinisme. Het lijkt er dus op dat er een ander mechanisme is dan pigmentatie, wat patiënten met vitiligo beschermt tegen een verhoogd risico op huidkanker.

Hypothesen

Verschillende onderzoeken suggereren dat patiënten met vitiligo een beter vermogen hebben tot DNA-herstel als gevolg van overexpressie van wildtype TP53, zo schrijft Rooker. De overexpressie van TP53 zou ook apoptose kunnen stimuleren, wat de kans op kanker verkleint. Bovendien kunnen diverse immuunprocessen in vitiligo bijdragen aan een verminderd risico op KC, zoals bystander-lysis en kruisreagerende immuuncellen.

“Dit leidt tot de vernietiging van melanocyten, maar ook van nabijgelegen keratinocyten als neveneffect”

Bystander-lysis

De vitiligo-reactie waarbij pigmentcellen worden aangevallen zou als neveneffect ook andere huidkankercellen kunnen doden. De CD8+ T-cellen die zich in de huid rond de vitiligo-plekken bevinden, vernietigen melanocyten, maar spelen ook een belangrijke rol in de afweer tegen huidkanker. Muizen waarbij CD8+ T-cellen worden uitgeschakeld, ontwikkelen onder invloed van UVB-straling meer plaveiselcelcarcinoom, dan controles. Het blokkeren van het eiwit IFN-γ, wat in hogere niveaus wordt aangetroffen in de huid van patiënten met vitiligo, zorgt daarbij voor een verslechtering van de situatie en overlevingskans.

Als deze melanocyt specifieke CD8+ T-cellen worden geactiveerd bij vitiligo-patiënten, produceren ze meer IFN-γ dan gewoonlijk. Dit leidt niet alleen tot de vernietiging van melanocyten, maar ook van nabijgelegen keratinocyten als neveneffect. Dit effect komt minder vaak voor bij plaveiselcelcarcinoom dan bij basaalcelcarcinoom, omdat melanocyten maar zeldzaam voorkomen in plaveiselcelcarcinomen. Dit komt overeen met de zwakkere beschermende associatie tussen vitiligo en plaveiselcelcarcinomen in vergelijking met basaalcelcarcinoom.

Kruisreagerende immuuncellen

Bij de hypothese van de kruisreagerende immuuncellen gaan de onderzoekers ervanuit dat de melanocyt-specifieke CD8+ T-cellen die worden aangetroffen bij patiënten met vitiligo, ook antigenen herkennen die tot expressie worden gebracht door keratinocytcarcinoomcellen. Van oorsprong ontstaan melanocyten en basaalcellen beide uit cellen in de basale epidermis of haarfollikel. Ze zouden dus dezelfde antigenen kunnen delen. Potentiële immuunreacties op deze antigenen bij vitiligo zouden dan ook kunnen reageren met cellen van het basaalcelcarcinoom.

Het verder onderzoeken en beter begrijpen van deze mechanismen kan zowel inzicht geven in de oorzaak van vitiligo, als bijdragen aan het advies aan patiënten met vitiligo met betrekking tot kankerscreening.

Referentie: Rooker A, Ouwerkerk W, Bekkenk MW, et al. The Risk of Keratinocyte Cancer in Vitiligo and the Potential Mechanisms Involved. J Invest Dermatol. 2023 Oct 2:S0022-202X(23)02566-6.

Lees meer over: