Left is right bij refluxklachten

Brandend maagzuur is een veelvoorkomende gezondheidsklacht. Doordat goedwerkende maagzuurremmers eenvoudig beschikbaar zijn, is recent weinig onderzoek verricht naar leefstijlfactoren ter behandeling van refluxklachten. “Uit ouder onderzoek bleek dat het slapen op de linkerzijde mogelijk brandend maagzuur kan verminderen”, vertelt Jeroen Schuitenmaker, arts in opleiding tot MDL-arts in het Amsterdam UMC. Hij onderzocht of slapen op de linkerzij een geschikte behandeloptie is voor nachtelijke refluxklachten.

In Westerse landen heeft ongeveer 20% van de mensen last van refluxklachten. “Deze klachten zijn vaak gerelateerd aan leefstijl”, vertelt Jeroen Schuitenmaker. “Het komt vaker voor bij mensen met overgewicht, mensen die ongezond eten of mensen die roken.” Dit maakt dat het aanpassen van de leefstijl de belangrijkste eerste stap is bij de behandeling van refluxklachten. “Stoppen met roken, afvallen, niet te laat eten bij nachtelijke refluxklachten, het vermijden van voedingsstoffen die de maagzuurklachten verergeren. Bijvoorbeeld alcohol, pittig eten of koolzuurhoudende dranken.”

Registreren slaappositie

Ook maagzuurbinders of maagzuurremmers werken goed, zegt Schuitenmaker. Toch blijft een aantal mensen last houden van nachtelijke refluxklachten. Uit oudere en experimentele onderzoeken bleek dat het slapen op de linkerzij een positieve invloed zou hebben op nachtelijke reflux. Goed en recent onderzoek ontbrak echter. “Ik heb verschillende studies opgezet naar het effect van de slaappositie op refluxklachten.” Zo heeft Schuitenmaker bij een groep van 58 patiënten met ernstige refluxklachten gemeten of de slaappositie van invloed is op het terugstromen van maagzuur in de slokdarm.
Door een klein apparaatje op de borstkas te plakken, kon de slaappositie van deze mensen geregistreerd worden, en met behulp van een maagzuurmeting werd de zuurgraad in de slokdarm gemeten. “Hiermee toonden we aan dat er bij het slapen op de linkerzij daadwerkelijk minder maagzuur de slokdarm instroomt.” De belangrijkste reden hiervoor is eigenlijk heel simpel, legt Schuitenmaker uit: de anatomische positie van de maag en slokdarm. “Door de kromming van de maag bevindt een groot deel van de maag zich boven de slokdarm op het moment dat we op onze rechterzij liggen. Hierdoor kan het maagzuur makkelijker de slokdarm instromen.”

“Liggen op linkerzijde is de beste slaaphouding bij refluxklachten”

Left is right

Het vervolgonderzoek dat Schuitenmaker uitvoerde bij 100 patiënten met milde refluxklachten, richtte zich op de vraag of deze klachten afnamen als zij op hun linkerzij sliepen. “Met behulp van een apparaatje dat trilde op het moment dat mensen op hun rechterzij gingen liggen, probeerden we hen te trainen op hun linkerzij te slapen. De resultaten van dit onderzoek lieten zien dat het liggen op de linkerzij minder refluxklachten en uiteindelijk ook minder maagzuur in de slokdarm geeft. Dus: left is right, oftewel liggen op linkerzijde is de beste slaaphouding bij refluxklachten.”

“Refluxklachten kennen verschillende oorzaken, dus de behandeling moet ook op verschillende manieren aangepakt worden”

Trainen met een smartwatch

Schuitenmaker heeft zijn promotie nu afgerond en is inmiddels in opleiding tot maag-darm-leverarts. Het onderzoek naar de invloed van slaappositie op refluxklachten stopt echter niet. In verdere studies, waar hij ook nauw bij betrokken is, zal onderzocht worden of het mogelijk is om de slaappositie te trainen met behulp van een smartwatch. “Een smartwatch kan heel nauwkeurig registeren of iemand op zijn linker- of rechterzijde ligt, aan de hand van de positie van de hand.”
Verder hoopt Schuitenmaker dat het advies om op de linkerzijde te slapen onderdeel gaat worden van het pakket aan leefstijladviezen dat de huisarts geeft bij refluxklachten. “Onze resultaten zijn niet het ei van Columbus”, geeft hij aan. “Refluxklachten kennen verschillende oorzaken, dus de behandeling moet ook op verschillende manieren aangepakt worden. Maar dan is het slapen op de linkerzij een mooi en praktisch advies dat voor patiënten vrij eenvoudig uit te voeren is.”

Een lekenversie van het proefschrift van Jeroen Schuitenmaker is hier in te zien.

Lees meer over: