‘Liquid biopsy’ in BAL-vloeistof kan moleculaire diagnostiek bij NSCLC verbeteren

Analyse van celvrij DNA in vloeistof die is verkregen via proximale broncho-alveolaire lavage (BAL) kan de moleculaire diagnostiek bij niet-kleincellige longkanker (NSCLC) verbeteren, zo blijkt uit Nederlands onderzoek. Volgens onderzoeker en longarts Frank Borm uit het Antoni van Leeuwenhoek kan deze analyse eenvoudig in de dagelijkse praktijk worden geïmplementeerd. “Het is een extra tool in je gereedschapskist.”

Met de introductie van checkpointremmers en doelgerichte behandelingen is een accurate moleculaire analyse bij NSCLC steeds belangrijker geworden. Vooral bij stadium I- en stadium II-tumoren kan het echter lastig zijn om een moleculaire diagnose te stellen. “Vaak zitten deze tumoren distaal in de long”, vertelt Borm. “Met een gewone bronchoscoop kom je er niet bij.” In veel ziekenhuizen worden geen navigatiescopieën verricht. Het enige alternatief om de longtumor direct aan te prikken, is dan een CT-geleide punctie van buitenaf.

‘Liquid biopsy’

“Zo’n punctie is lang niet bij alle patiënten mogelijk”, geeft Borm aan. “Denk bijvoorbeeld aan een patiënt met een slechte longfunctie of een patiënt bij wie we een bloedverdunner niet kunnen stoppen.” Momenteel kan bij deze patiënten cytologisch onderzoek van BAL-vloeistof worden uitgevoerd. “Maar dat levert eigenlijk altijd te weinig materiaal op voor moleculaire diagnostiek”, aldus Borm. “Daarom hebben wij onderzocht of een ‘liquid biopsy’ in proximaal verkregen BAL-vloeistof wél een moleculaire diagnose kan opleveren.”

Meer moleculaire diagnoses

Borm en collega’s includeerden voor hun onderzoek 95 patiënten die bronchoscopie of endobronchiale echografie ondergingen vanwege het vermoeden van NSCLC. Bij 93 patiënten werd BAL-vloeistof verzameld voor de analyse van celvrij DNA middels ‘next-generation sequencing’ (NGS). De onderzoekers vergeleken de uitkomsten van deze analyse met moleculaire diagnosen die waren verkregen via weefselmonsters van de primaire tumor, verdachte lymfeklieren of metastasen. Bij 75% van de patiënten met een aangetoonde maligniteit werd een pathogene variant in de BAL-vloeistof gevonden. Dankzij deze analyse daalde het aandeel patiënten zonder moleculaire diagnose op basis van weefseldiagnostiek vóór aanvang van de behandeling met 50%. Met weefseldiagnostiek als gouden standaard had ‘liquid biopsy’ in BAL-vloeistof een positief voorspellende waarde van 94% en een negatief voorspellende waarde van 32%.

“Onze methode is geen vervanging van de huidige diagnostische testen”

Laagdrempelig

“Ons onderzoek toont aan dat de analyse van celvrij DNA in proximaal verkregen BAL-vloeistof een waardevolle toevoeging kan zijn voor de diagnostiek en behandeling van NSCLC”, stelt Borm. Het is het eerste onderzoek waarin BAL-vloeistof op deze manier is gebruikt. “Andere onderzoekers hebben wel gekeken naar de analyse van distaal verkregen BAL-vloeistof. Maar daar is navigatiescopie voor nodig, en dat gebeurt niet in elk ziekenhuis. Terwijl elke longarts wél een ‘gewone’ bronchoscopie kan verrichten.” De toegevoegde waarde van de analyse zit hem vooral in de positieve BAL-vloeistofmonsters, aldus Borm. “Want als de uitslag van de analyse negatief is, weet je niet zeker of er daadwerkelijk geen maligne tumorcellen zijn of dat de test simpelweg niet gelukt is. Onze methode is dan ook geen vervanging van de huidige diagnostische testen. Het is een extra tool in je gereedschapskist.”

“Pas als blijkt dat andere testen geen diagnose opleveren, wordt de BAL-vloeistof uit de vriezer gehaald”

Invriezen

In hun artikel schetsen Borm en collega’s een mogelijk werkschema voor de klinische implementatie van ‘liquid biopsy’ in BAL-vloeistof. In dit schema wordt de via bronchoscopie verkregen BAL-vloeistof direct ingevroren. Pas als blijkt dat andere testen geen moleculaire diagnose opleveren, wordt de BAL-vloeistof uit de vriezer gehaald voor NGS. “Analysen via NGS zijn namelijk vrij duur”, legt Borm uit. “Daarom stellen we voor om NGS pas in te zetten als andere testen geen uitkomst bieden.” Als NGS binnen een ziekenhuis niet mogelijk is, kan de ingevroren BAL-vloeistof eenvoudig naar een laboratorium in een andere kliniek worden gestuurd.

Andere toepassingen

Naast analyse van de primaire tumor, kan ‘liquid biopsy’ in BAL-vloeistof ook worden ingezet om te onderzoeken of een nodus aan de contralaterale zijde een metastase of een tweede primaire tumor is. “En in de toekomst gaan we misschien onderzoeken of RNA-analyse via deze methode ook mogelijk is”, blikt Borm vast vooruit. “Met NGS kun je zaken als ALK-fusies bijvoorbeeld nog missen. Daarnaast verwacht ik dat longkankerscreeningprogramma’s er in de toekomst in een of andere vorm gaan komen. Proximaal verkregen BAL-vloeistof kan daar wellicht ook een rol in spelen.”

Referentie: Borm FJ, et al. Liquid biopsy in BALF is now suitable for clinical practice in patients with suspected NSCLC. Lung Cancer. 2025;209:108771.

Lees meer over: