DOQ

Longtrans­plantatie bij COPD: een valide behandeloptie

Hoewel zeker niet voor elke COPD-patiënt weggelegd, vormt longtransplantatie in zeer specifieke gevallen een effectieve behandeloptie. Merel Hellemons, longarts in het ErasmusMC, vertelde  tijdens het Bronkhorst symposium in november 2023 hoe de selectie van patiënten plaatsvindt.

In Nederland worden jaarlijks 100-110 longtransplantaties uitgevoerd. Het is een aanvaarde behandelingsoptie voor geselecteerde patiënten met eindstadium COPD. “Ongeveer de helft van de mensen die een longtransplantatie krijgt bestaat uit COPD-patiënten”, vertelt Merel Hellemons. “Het gaat hierbij echt om de ernstigste COPD-patiënten die volledig uitbehandeld zijn. Longtransplantatie is absoluut een last-resort behandeling. De categorie patiënten die hiervoor in aanmerking komt is dan ook relatief gering.” Het identificeren van de juiste patiënt is hierbij essentieel, aldus Hellemons.

“Het gaat om COPD-patiënten die alle medische en chirurgische behandelingen hebben gehad”

Longarts Merel Hellemons

Selectiecriteria

Selectie van COPD-patiënten geschiedt aan de hand van een aantal criteria die terug te vinden zijn in de consensus van de International Society for Heart and Lung Transplantation (ISHLT).1 Hellemons somt op: “Het gaat om COPD-patiënten in een terminaal stadium die daarvoor alle medische en chirurgische behandelingen hebben gehad waar ze echter geen baat bij hebben gehad. Deze patiënten hebben een hoog overlijdensrisico. Dit wordt gedefinieerd als een kans op sterfte hoger dan 50% binnen 2 jaar als er geen longtransplantatie plaatsvindt. Tevens moet sprake zijn van een beperkte overleving op de wachtlijst. De waarschijnlijkheid van overleving 5 jaar na de transplantatie moet hoger dan 80% zijn en ook op langere termijn moet de prognose van de patiënt goed zijn.”1

Contra-indicaties

“Afgezien van de longen die falen moet de patiënt verder gezond zijn”, zo legt Hellemons uit. “Natuurlijk zijn er de absolute contra-indicaties zoals roken, hartfalen (HF) en longkanker.” De consensus noemt daarnaast onder meer acuut coronair syndroom (ACS), beroerte en myocardinfarct (MI) in de voorafgaande 30 dagen, acute leverinsufficiëntie, nierfalen, actieve tuberculose en beperkte cognitieve vaardigheden als contra-indicatie.1

Actief trainen is een belangrijke voorwaarde voor geschiktheid voor transplantatie”

Individuele beoordeling

“Het vaststellen of een COPD-patiënt in aanmerking komt voor een longtransplantatie betreft een individuele beoordeling door het expertisecentrum”, stelt Hellemons. “Patiënten moeten na de transplantatie revalideren, waardoor actief trainen een belangrijke voorwaarde voor geschiktheid voor transplantatie is. Uiteindelijk wordt gekeken naar de totale balans van comorbiditeit. Bovendien veranderen de inzichten in de tijd over wat wel en niet kan. Daarom is overleg bij twijfel belangrijk.” Hellemons benadrukt dat de expertisecentra – het UMCU Utrecht, het
ErasmusMC in Rotterdam en het UMCG in Groningen – allemaal laagdrempelig bereikbaar zijn voor overleg, mochten er vragen of twijfels bestaan of een COPD-patiënt in aanmerking komt voor longtransplantatie.

“Men ruilt een chronische ziekte in voor een ander zwaar, langdurig traject dat significante last met zich meebrengt”

Bewuste keuze patiënt

Niet alleen de behandelaar, ook de patiënt zal goed moeten bedenken of longtransplantatie voor hem of haar een geschikte keuze is. “In feite ruilt men een chronische ziekte in voor een ander zwaar, langdurig traject dat significante last met zich meebrengt”, vertelt Hellemons. “Dit komt ook duidelijk naar voren uit de gesprekken die met patiënten worden gevoerd. Een (long)transplantatietraject is zwaar en brengt veel onzekerheid met zich mee. Daar moet je mee kunnen en willen omgaan. Sommige patiënten geven aan dat ze het zo wel goed vinden. Zij kiezen er bewust voor om deze stap niet te zetten en zien af van transplantatie.”

Mogelijkheid

Hellemons geeft als boodschap mee dat – hoewel de meeste longartsen niet dagelijks met longtransplantatie te maken hebben – men zich moet realiseren dat het in specifieke gevallen een valide behandeloptie is. “Het zou toch zonde zijn als de COPD-patiënten die voor longtransplantatie in aanmerking komen niet verwezen worden.” 

Referentie:

  1. Verleden GM, Gottlieb J. Lung transplantation for COPD/pulmonary emphysema. Eur Respir Rev. 2023;32(167):220116.
Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx