‘Maak een centraal aanmeld­systeem voor opleidings­plaatsen tot specialist’

Artsen met een Turkse of Marokkaanse migratieachtergrond zijn ondervertegenwoordigd onder medisch specialisten. Die conclusie trekt socioloog en onderzoeker Lianne Mulder. Een centraal aanmeldsysteem voor opleidingsplaatsen zou volgens haar een eerste stap zijn om hier verandering in te brengen.

Haar studie naar migratieachtergronden bij medisch specialisten noemt Lianne Mulder zelf een ‘bonusstudie’. Het gaat om een van de onderzoeken die de socioloog heeft gedaan voor haar aanstaande promotie aan Amsterdam UMC waarin ze focust op kansenongelijkheid voor wie arts en medisch specialist wil worden. De bonusstudie heeft het ondertussen al geschopt tot een artikel in The Lancet.

BIG-register

“Voor de studie heb ik in het BIG-register gekeken wie arts is en wie specialist en die data gekoppeld aan data over onder meer migratieachtergrond en geslacht”, legt Mulder uit.  “Wanneer je ‘geen migratieachtergrond’ en ‘Europese migratieachtergrond’ samenvat als ‘wit’ en een migratieachtergrond van buiten Europa als ‘van kleur’, dan hebben witte mannelijke artsen de grootste kans om specialist te zijn en vrouwelijke artsen van kleur de kleinste kans.”

Het verschilt per specialisme hoeveel specialisten er zijn met een migratieachtergrond. Zo had bijna de helft van de thoraxchirurgen in 2021 een migratieachtergrond. Dat kon ook een Europese achtergrond zijn. Onder de artsen voor verstandelijk gehandicapten waren relatief de minste artsen werkzaam met een migratieachtergrond.
Mulder vindt vooral de cijfers van specialisten met Turkse of Marokkaanse migratieachtergrond opvallend. Ze vond in het BIG-register van 2021 dat in 22 van de 34 geregistreerde specialismen er minder dan 10 specialisten zijn met een Turkse of Marokkaanse migratieachtergrond.

Afspiegeling

“Er is sprake van ondervertegenwoordiging”, stelt Mulder. “Specialisten met een Turkse of Marokkaanse migratieachtergrond vormen slecht 1,2% van alle specialisten. En er zijn 850.000 Nederlanders met die migratieachtergronden, omgerekend 4,8% van de bevolking. Voor de beste zorg voor iedereen is het belangrijk dat werkzame specialisten een afspiegeling zijn van de samenleving.”
De kansen om de representativiteit te verbeteren zijn er volgens de onderzoeker. “Er zijn nu ruim 600 artsen met een Turkse of Marokkaanse migratieachtergrond die geen specialist zijn. Aan hun capaciteiten kan het niet liggen. Als je eenmaal arts kunt worden, kun je ook specialist worden.”
De onderzoeker benadrukt dat het haar niet gaat om ‘ethnic matching’, het idee dat een patiënt wordt behandeld door een zorgverlener met dezelfde herkomst. “Maar bij zo’n lage vertegenwoordiging kunnen zij als patiënten met deze achtergronden ook nauwelijks per toeval een specialist met dezelfde achtergrond treffen.”

“Het is ook fijn als we zouden kunnen kijken wie er solliciteren en worden afgewezen”

Aanmeldsysteem

Mulder kijkt als wetenschapper ook naar de Verenigde Staten waar veel onderzoek is gedaan naar de effecten van vertegenwoordiging in de zorg. Ze wijst op een conclusie die daar is getrokken. “In gebieden waar meer zwarte artsen werkzaam zijn, leeft de zwarte bevolking langer. Ik ben benieuwd naar wat het voor Nederland betekent als de representativiteit beter zal zijn.”
De onderzoeker pleit op basis van haar data en conclusies voor een andere manier van solliciteren. “Maak een centraal aanmeldsysteem voor opleidingsplaatsen tot specialist, net als in de VS”, zegt ze. “Daar kun je dan alle vacatures voor opleidingsplekken op plaatsen. Zo kun je onderzoeken waarom bij verschillende specialismen bepaalde groepen onder- of oververtegenwoordigd zijn. Het is ook fijn als we zouden kunnen kijken wie er solliciteren en worden afgewezen, want nu weten we ook dat niet goed. Op basis van die data kunnen we dan met experts kijken wat nodig is om de situatie te verbeteren.”

“Wie weet is er meer diversiteit onder de onlangs aangenomen aiossen”

Meer data

Socioloog Mulder had voor het onderzoek naar diversiteit graag het Opleidingsregister van de KNMG willen gebruiken, maar kreeg de data niet. “Ik hoop natuurlijk dat mijn data al achterhaald zijn. Wie weet is er meer diversiteit onder de onlangs aangenomen aiossen. Vanaf januari ga ik in mijn postdoc de diversiteit in het hele BIG-register onderzoeken, dus ook van onder anderen de verpleegkundigen, verloskundigen, apothekers en tandartsen.”  

Referentie:

1. Mulder, Lianne, Wouters, Anouk, U, Eddymurphy, et al. Diversity in the pathway from medical student to specialist in the Netherlands: a retrospective cohort study. The Lancet Regional Health Europe 35, 100749.

Lees meer over: