DOQ

Machine learning en fMRI voorspellen optimale diepe hersenstimulatie bij parkinson

fMRI kan, gecombineerd met machine learning, de ideale manier van diepe hersenstimulatie voorspellen bij patiënten met de ziekte van Parkinson. Dat schrijven Canadese onderzoekers in het tijdschrift Nature Communications. Volgens de wetenschappers hebben parkinsonpatiënten dankzij deze aanpak sneller een optimale vorm van hersenstimulatie, en hoeven zij daarvoor minder vaak het ziekenhuis te bezoeken.

Diepe hersenstimulatie (deep brain stimulation, DBS) is een behandeloptie voor patiënten met de ziekte van Parkinson bij wie bewegingsklachten zoals tremor en traagheid toenemen ondanks behandeling met geneesmiddelen. Bij DBS wordt een elektrode chirurgisch ingebracht in de hersenen. Deze elektrode geeft pulsen af die de bewegingsklachten onderdrukken. De meest gekozen plaats voor de elektrode is de nucleus subthalamicus, een belangrijk knooppunt in het motorische systeem.

Ideale instellingen

Het succes van DBS is gestoeld op de juiste dosis elektriciteit op de juiste plaats in de hersenen. Na de DBS-operatie moeten veel patiënten talloze keren naar de kliniek komen op zoek naar de ideale instellingen. Canadese wetenschappers van de universiteit van Toronto deden daarom onderzoek naar het nut van functionele MRI (fMRI) en machine learning bij het voorspellen naar de juiste instellingen.

Responspatroon

De onderzoekers, onder leiding van Alexandre Boutet, zetten een observationele trial op met 67 patiënten met de ziekte van Parkinson. De auteurs konden bepalen of de patiënten optimaal werden gestimuleerd; op dat moment was op de MRI-scan een karakteristiek responspatroon zichtbaar in de motorische kernen van de hersenen. Met deze data onderzochten de wetenschappers of zij met behulp van deze fMRI-data ook konden voorspellen of een patiënt optimaal wordt gestimuleerd. Daarvoor gebruikten zij de fMRI-data van 39 parkinsonpatiënten met klinisch geoptimaliseerde DBS. Het model bleek te werken bij data van zowel patiënten met klinisch geoptimaliseerde DBS als patiënten die nog geen stimulatie hadden gekregen.

fMRI als biomarker

fMRI-data van parkinsonpatiënten die DBS ondergaan kan een biomarker zijn voor de klinische respons, schrijven de onderzoekers. Hun resultaten moeten nog wel verder worden gevalideerd, maar schetsen een vergezicht waarin DBS bij patiënten met parkinson kan worden geoptimaliseerd met behulp van fMRI en een computerprogramma. Dat zorgt voor minder ziekenhuisbezoeken en een snellere effectieve behandeling, en daarmee een hogere kwaliteit van leven.

Referentie: Boutet A, Madhavan R, Elias GJB et al. Predicting optimal deep brain stimulation parameters for Parkinson’s disease using functional MRI and machine learning

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Apothekers krijgen vergoeding voor therapietrouw­gesprekken

Therapietrouwgesprekken door apothekers worden in Noord-Limburg bij wijze van proef vergoed. Apotheker Erna Mombarg legt uit wat deze gesprekken opleveren. “Ik krijg uit het hele land van collega’s reacties: ‘Hoe heb je dit voor elkaar gekregen?’”

Als oorlog de zorg op de proef stelt

Bij een grootschalig conflict zullen ook Nederlandse ziekenhuizen grote aantallen gewonde militairen moeten opvangen. Traumachirurg en militair Eelco Huizinga vertelt wat dat van de zorg kan vragen. “Als zorgprofessional moet je je afvragen: wat wordt er van mij verwacht?”

Wacht niet tot de patiënt zich uitspreekt

Patiënten lijken tegenwoordig mondiger dan ooit. Maar vijftig jaar onderzoek laat een ander beeld zien. Mondigheid blijkt bovendien niet alleen iets van de patiënt: ook de zorgverlener bepaalt hoeveel ruimte een patiënt krijgt, stelt Sandra van Dulmen.

Casus: vrouw met pijn op de borst na kankerdiagnose

Een 73-jarige vrouw bezoekt de Spoedeisende Hulp vanwege misselijkheid, kortademigheid en acute pijn op de borst. Een paar dagen ervoor kreeg zij te horen dat zij waarschijnlijk uitgezaaide alvleesklierkanker heeft. Wat is uw diagnose?

Gebrek aan samenwerking remt inzet van AI in de zorg

Veel AI-toepassingen voor de zorg bereiken de werkvloer niet. Sara Ben Hmido onderzocht welke barrières implementatie in de weg staan en legt uit waarom samenwerking vanaf het begin cruciaal is. “Als AI-ontwikkelaar moet je vanaf het begin optrekken met zorgverleners.”

Casus: vrouw met symptomatisch galsteenlijden zonder cholecystitis

Een 41-jarige vrouw bezoekt de SEH vanwege buikpijn. Echografie van het abdomen toont een dunwandige galblaas gevuld met concrementen en verwijde galwegen. De radioloog concludeert dat er sprake is van choledocholithiasis zonder cholecystitis. Wat is uw beleid?

Voorkom aangeleerde hulpe­­loosheid: laat zorgprofessionals zelf met oplos­­singen komen

Als zorgprofessionals herhaaldelijk ervaren dat hun inbreng niets verandert, kunnen ze stoppen met meedenken. Kjeld Aij legt uit hoe kleine verbeteringen en meer invloed op de werkvloer aangeleerde hulpeloosheid kunnen voorkomen. “Er is bijna altijd enige invloed, hoe klein ook.”

Op het spoor van een intoxicatie

Volgens SEH-arts en toxicoloog Femke Gresnigt ontbreekt een intoxicatie nog te vaak in de differentiaaldiagnose. “Soms denken we daar pas aan als andere oorzaken zijn uitgesloten. Dan kan er al kostbare tijd verloren zijn gegaan.”

Casus: progressieve kortademigheid na embolisatie van een varicocele

Een 36-jarige man presenteert zich op de SEH met toenemende kortademigheid, hoesten, algehele malaise en koorts. Negen dagen ervoor heeft hij een endovasculaire embolisatie met cyanoacrylaat ondergaan vanwege een symptomatische varicocele. Wat is uw diagnose?

Meer halen uit bestaande medicijnen

Een verminderde nierfunctie betekende lange tijd dat pemetrexed geen behandeloptie was. Rob ter Heine en Nikki Bleijs-de Rouw onderzochten hoe dit toch veilig kan worden ingezet en lieten zien hoeveel winst te behalen valt met onderzoek naar bestaande geneesmiddelen.