Meer halen uit bestaande medicijnen

Redactioneel

2 september 2026

Veel geld en energie gaan naar de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Maar minstens zo belangrijk is het optimaal gebruiken van al beschikbare geneesmiddelen, betogen ziekenhuisapothekers Rob ter Heine (Radboudumc) en Nikki Bleijs-de Rouw (Amphia Breda). Zij toonden aan dat het chemotherapeuticum pemetrexed op aangepaste wijze tóch veilig gebruikt kan worden bij patiënten met een verminderde nierfunctie, ondanks dat de fabrikant dit bij deze patiënten onveilig verklaarde. Ter Heine en Bleijs-de Rouw liepen er in de praktijk tegenaan dat patiënten met niet-kleincellig longcarcinoom en een verminderde nierfunctie het chemotherapeuticum pemetrexed niet konden gebruiken. De fabrikant adviseert op grond van fase I-onderzoek pemetrexed niet in te zetten bij deze patiënten; een proefpersoon met een verminderde nierfunctie overleed als gevolg van ernstige toxiciteit. Maar pemetrexed is belangrijk voor de behandeling van deze kanker, die een slechte prognose heeft, vertelt Ter Heine. “Pemetrexed plus immuuntherapie kan bij een belangrijk deel van deze patiënten leiden tot een fors langere overleving of zelfs genezing. Dit voordeel wilden we patiënten met een verminderde nierfunctie niet onthouden.” “We liepen eerst tegen dezelfde problemen aan als de fabrikant in het fase I-onderzoek” Ziekenhuisapotheker Nikki Bleijs-de Rouw Op zoek naar de juiste dosering De ziekenhuisapothekers wilden onderzoeken of pemetrexed mogelijk toch veilig gebruikt kon worden door de dosering aan te passen aan de nierfunctie. “We gingen ervan uit dat de blootstelling evenredig toenam met afnemende nierfunctie”, legt Bleijs-de Rouw uit. “We berekenden een aangepaste dosering en verlaagden deze veiligheidshalve met nog eens de helft. Maar bij twee van de drie patiënten die een aangepaste dosering kregen, trad een ernstige neutropenie op. We liepen dus tegen dezelfde problemen aan als de fabrikant in het fase I-onderzoek. De studie legden we stil.”

Aanmelden