Meer inzicht in risicofactoren voor ernstig beloop van invasieve GAS-infectie bij kinderen

Risicofactoren voor een ernstig beloop van een invasieve infectie met groep A-streptokokken (GAS) bij kinderen zijn onder andere betrokkenheid van de longen of het centrale zenuwstelsel, het streptokokken-toxischeshocksyndroom (STSS), een verminderd bewustzijn, dyspneu, een verhoogde CRP-waarde en een verminderde eGFR. Dit schrijven arts-onderzoeker Evelien van Kempen (Juliana Kinderziekenhuis en Erasmus MC Sophia Kinderziekenhuis) en collega-onderzoekers in het vaktijdschrift JAMA Network Open.

Streptococcus pyogenes, een β-hemolytische grampositieve GAS, verspreidt zich via druppels, direct of indirect contact en mogelijk via de lucht. Ongeveer 10% van de schoolgaande kinderen zijn asymptomatische dragers van GAS in de neus-keelholte of op de huid. GAS kan een breed scala aan infecties veroorzaken, variërend van lichte, niet-invasieve infecties, zoals faryngitis, tot ernstige, potentieel dodelijke invasieve infecties, zoals meningitis en sepsis.

“Na de coronapandemie meldden diverse landen een sterke toename van invasieve GAS-infecties”

Verschuiving

Tijdens de coronapandemie daalde het aantal patiënten met een invasieve GAS-infectie fors, vermoedelijk als gevolg van de maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus, zoals het dragen van mondkapjes en de lockdowns. Na de coronapandemie meldden diverse landen, waaronder Nederland, juist een sterke toename van invasieve GAS-infecties. In 2022 bleek uit een survey dat het aantal gevallen van iGAS bij kinderen tussen juli 2021 en juni 2022 was verdubbeld ten opzichte van de jaren vóór de pandemie (2018-2019). Deze toename ging gepaard met een verschuiving in de klinische manifestaties, met een verhoogde incidentie van pneumonie met empyeem en necrotiserende fasciitis. Daarnaast rapporteerde het RIVM een zevenvoudige toename van het jaarlijkse aantal meldingen van necrotiserende fasciitis en STSS bij kinderen van 0-5 jaar in 2022 versus 2016 tot 2019.

Landelijk cohort

Deze rapporten bevatten echter geen systematische registratie van de ziektegevallen en gedetailleerde informatie over klinische kenmerken, behandelingen en uitkomsten. Om hierin meer inzicht te krijgen, hebben de onderzoekers in de periode januari 2015-juni 2024 een landelijk cohortonderzoek uitgevoerd in twintig Nederlandse ziekenhuizen, waaronder de zeven academische ziekenhuizen met een pediatrische IC-afdeling. Het cohort bestond uit kinderen van 0-17 jaar bij wie in het ziekenhuis een invasieve GAS-infectie was vastgesteld op basis van een positieve uitslag van een kweek of PCR-test en/of de klinische presentatie. De onderzoekers definieerden een invasieve GAS-infectie als ‘ernstig’ in geval van een IC-opname en/of overlijden.

Vanaf 2022 rapporteerden zij hun onderzoeksgegevens dagelijks op een online dashboard, zodat zorgprofessionals, beleidsmakers op het gebied van volksgezondheid en het algemene publiek actuele informatie hadden over de trend, ernst en klinische kenmerken van invasieve GAS-infecties bij kinderen in Nederland.

“Dit onderzoek onderstreept het belang van realtimemonitoring van ‘emerging’ en ‘re-emerging’-infecties”

Risicofactoren

In totaal includeerden de onderzoekers 617 kinderen met een invasieve GAS-infectie, van wie ruim de helft (57%) tussen de 0 en 4 jaar oud was. Het aantal patiënten met een invasieve GAS-infectie daalde tijdens de coronapandemie en nam erna weer toe. Vanaf het voorjaar van 2024 was de incidentie van invasieve GAS-infecties teruggekeerd naar het ‘oude’ niveau van vóór de pandemie. Bijna een derde (32%) van de kinderen had een ernstig ziektebeloop. Een ernstig ziektebeloop hield verband met een diagnose na de coronapandemie, betrokkenheid van de longen, STSS en meningitis of encefalitis.

Klinische risicofactoren voor een ernstig beloop waren een verminderd bewustzijn, dyspneu, afwijkingen bij auscultatie van de longen, een verhoogde CRP-waarde en een verlaagde eGFR. De onderzoekers concluderen dat het belangrijk is alert te zijn op deze risicofactoren om kinderen met een verhoogd risico op een gecompliceerd beloop van een invasieve GAS-infectie tijdig te herkennen en hun klinische uitkomsten te verbeteren.

Ongewenste effecten

Invasieve GAS-infecties bij kinderen verliepen ernstiger na de coronapandemie dan daarvoor, met een hogere mortaliteit (4 vs. 1%) en een hoger percentage IC-opnames op de intensive care (38 vs. 16%). In de jaren na de pandemie zagen de onderzoekers tevens een toename van de incidentie van luchtweginfecties, meningitis of encefalitis, en necrotiserende fasciitis. Deze bevindingen wijzen erop dat maatregelen tegen de verspreiding van één ziekteverwekker (in dit geval het SARS-CoV-2-virus) ongewenste effecten kunnen hebben op andere ziekteverwekkers (in dit geval S. pyogenes). Volgens de onderzoekers onderstreept dit het belang van zorgvuldige en gedetailleerde realtimemonitoring van ‘emerging’ en ‘re-emerging’-infecties.

Referentie: Van Kempen EB, et al. Risk factors for severe pediatric invasive group A streptococcal disease. JAMA Netw Open. 2025;8:e2527717.

Lees meer over: