DOQ

Meer inzicht in schizofrenie dankzij syndroom als genetisch model

Patiënten met het 22q11.2-deletie-syndroom (22q11DS) hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van schizofrenie. Daardoor kunnen zij bijdragen aan de kennis over dit ziektebeeld. Dat is een van de conclusies van recent promotieonderzoek van psycholoog Ania Fiksinski, onderzoeker bij het UMC Utrecht Brain Center.

Bij mensen met het 22q11.2-deletie-syndroom (22q11DS) ontbreekt een deel van het genetisch materiaal op chromosoom 22. Het syndroom is relatief veelvoorkomend: één op de 2000 tot 4000 kinderen wordt ermee geboren. 22q11DS is geassocieerd met niveau van cognitief functioneren en neuropsychiatrische aandoeningen, zoals schizofrenie. Dit laatste ziektebeeld komt naar schatting voor bij 20 tot 25 procent van de patiënten met 22q11DS. Toch blijft het onmogelijk om te voorspellen welke patiënt met het syndroom schizofrenie zal ontwikkelen.

(Foto: Pixabay)

Klinische markers

Psycholoog Ania Fiksinski deed tijdens haar promotietraject onderzoek naar de mechanismen die neuropsychiatrische fenotypes doen ontstaan bij 22q11DS. Dat deden zij en haar collega’s met behulp van een prospectief cohort van 89 kinderen en adolescenten met het syndroom. Uit de resultaten van deze studie blijkt dat kinderen met een autismespectrumstoornis (ASS) en 22q11DS geen grotere kans hebben om een psychotische stoornis te ontwikkelen dan kinderen zonder ASS. Dat suggereert dat ASS niet kan worden gezien als klinische marker die wijst op een verhoogd risico op schizofrenie bij mensen met 22q11DS.

Visueel geheugen

Uit gegevens van een ander cohort van 99 22q11DS-patiënten uit een andere levensfase bleek volgens de promovenda dat vooral de executieve functies (plannen, aandacht en multitasken) bijdragen aan de variabiliteit bij deze patiëntgroep. Ook blijken bij visueel geheugen de prestaties beter dan bij verbaal geheugen. Samen met andere neurocognitieve aspecten stelde Fiksinski op basis van deze informatie een profiel samen van kenmerken, dat nuttig kan zijn voor mensen met 22q11DS en hun zorgverleners.

Onderzoek naar schizofrenie

De onderzoekers suggereren dat de cognitieve achteruitgang, waar 22q11DS om bekend staat, een vroeg stadium van schizofrenie kan zijn. Fiksinski stelt dan ook de waarde voor van 22q11DS als genetisch model voor het bestuderen van schizofrenie. Deze patiënten lopen een hoog risico op het ziektebeeld en kunnen vroeg in hun leven worden geïdentificeerd. Dat is waardevol, omdat huidig onderzoek naar schizofrenie pas kan worden gestart na het intreden van de gevorderde stadia van het ziektebeeld. Onderzoek naar het ontstaan en de eerste stadia is daarom erg welkom.

Omgevingsfactoren

Fiksinski en haar collega’s hopen met hun onderzoek bij te dragen aan het beter begrijpen van neuropsychiatrische expressie bij patiënten met 22q11DS, en het verbeteren van de zorg voor deze patiënten. Ze vestigt wel de aandacht op de onvolkomenheden van haar onderzoek: toekomstige studies moeten de rol van omgevingsfactoren, zoals sociaaleconomische status, beter belichten.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De cruciale aanwijzing zit soms in het bot

Hoeveel informatie blijft er na een moord in een lichaam bewaard? Arts-forensisch antropoloog Reza Gerretsen combineert medische kennis met fysische antropologie om te achterhalen wat er is gebeurd. “Ik haal het verhaal naar boven dat iemand zelf niet meer kan vertellen.”

Casus: vrouw met netvormige huidverkleuringen van de benen

Een 76-jarige vrouw bezoekt de dermatoloog vanwege sinds enkele maanden bestaande, netvormige huidverkleuringen aan de achterzijde van beide benen. De plekken jeuken niet en doen geen pijn. Wat is uw diagnose?

Inslikken van batterij kan levens­bedreigend zijn

Jaarlijks slikken bijna 40 jonge kinderen een batterij in, soms met levensbedreigende gevolgen. MDL-kinderarts Angelika Kindermann onderzocht de risico’s en pleit voor meer bewustwording en veiligere verpakkingen. “We schrokken van het hoge percentage complicaties.”

Zo schrijf je medische informatie waar je patiënt iets aan heeft

Een patiëntenfolder kan medisch correct zijn en toch zijn doel missen, ziet arts Stan Geurts van De Hulpdokter. Begrijpelijk schrijven begint daarom met een inhoudelijke keuze: wat moet de patiënt weten?

Casus: jongeman met een zwelling van het gehemelte

Een 29-jarige man, met in de voorgeschiedenis seronegatieve artralgie, bezoekt uw spreekuur vanwege een zwelling van het gehemelte. U ziet een scherpbegrensde, verruceuze, witte plaque. Aan de genitalia, de ogen en de huid vindt u geen afwijkingen. Wat is uw diagnose?

Hoe ontwerpers complexe zorg­processen een­voudiger maken

Complexe zorgprocessen leiden regelmatig tot dubbel werk, onduidelijkheid en onnodig tijdverlies. Noa Smolenaars laat zien hoe design hierin kan helpen. “Wij ontwerpers zijn in staat complexe processen goed uit te diepen en te visualiseren, daar zijn we in opgeleid.”

‘Bevolkings­onderzoek wordt gezien als een nood­zakelijk kwaad’

De deelname aan bevolkingsonderzoeken naar kanker daalt. Martin Jansen onderzocht hoe mensen online over deze screeningsprogramma’s praten en welke rol misinformatie daarbij speelt. “Bevolkingsonderzoeken zijn saai, maar hebben wel nut.”

AI-model gaat drukte op de SEH voorspellen

Drukte op de SEH leidt tot langere wachttijden en verhoogt het risico op fouten. Eva Schippers ontwikkelde een AI-model dat de drukte kan voorspellen. “Vroeger hadden we deze drukte voornamelijk op vrijdagavond, maar het is inmiddels een dagelijks probleem.”

Apothekers krijgen vergoeding voor therapietrouw­gesprekken

Therapietrouwgesprekken door apothekers worden in Noord-Limburg bij wijze van proef vergoed. Apotheker Erna Mombarg legt uit wat deze gesprekken opleveren. “Ik krijg uit het hele land van collega’s reacties: ‘Hoe heb je dit voor elkaar gekregen?’”

Als oorlog de zorg op de proef stelt

Bij een grootschalig conflict zullen ook Nederlandse ziekenhuizen grote aantallen gewonde militairen moeten opvangen. Traumachirurg en militair Eelco Huizinga vertelt wat dat van de zorg kan vragen. “Als zorgprofessional moet je je afvragen: wat wordt er van mij verwacht?”