DOQ

‘Meer physician assistants en verpleegkundig specia­listen nodig’

De problemen in de gezondheidszorg groeien, en de inzet van (veel) meer physician assistants en verpleegkundig specialisten kan bijdragen aan een oplossing. Dat concludeert Geert van den Brink in het onderzoek waarop hij onlangs promoveerde. Van den Brink is coördinator van de Master Physician Assistant aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen.

Het is allang geen nieuws meer: de Nederlandse gezondheidzorg is in de huidige vorm niet houdbaar. De zorgkosten lopen op doordat patiënten ouder worden, vaker multimorbiditeit hebben en doordat het aantal chronische ziektes toeneemt. Tel daarbij op de krapte op de arbeidsmarkt en het feit dat patiënten steeds snellere en betere zorg verwachten. “We staan voor een complex probleem”, vat Van den Brink de situatie samen. “Taakherschikking kan bijdragen aan een oplossing, al is het zeker niet het enige antwoord.”

“Physician assistants en verpleegkundig specialisten zijn vaak een vraagbaak voor collega’s”

Geert van den Brink

Positieve bijdrage

Voor zijn promotie onderzocht hij de rol van de physician assistant (PA) en verpleegkundig specialist (VS). Van den Brink begon met een groot internationaal literatuuronderzoek. Dat liet zien dat PA’s wereldwijd een positieve bijdrage leveren aan de gezondheidszorg. Zou dat ook gelden voor PA’s en VS’en in Nederland? Voor een antwoord op die vraag volgde een praktijkonderzoek op 34 afdelingen van ziekenhuizen en in vier huisartsenpraktijken. Van den Brink zag daar dat PA’s en VS’en gemiddeld meer dan twee derde van hun werktijd aan directe patiëntenzorg besteden. De overige tijd gaat naar organisatorische taken.

Kwaliteit en continuïteit

“We hebben verder gekeken naar de impact van hun werk op de kwaliteit, continuïteit en kosten van de zorg en naar werktevredenheid”, vertelt Van den Brink. “Op al die terreinen vonden we positieve resultaten. Zo doet de kwaliteit van de medische zorg van PA’s en VS’en niet onder voor die van artsen. Ze leveren daarnaast een belangrijke bijdrage aan de continuïteit van de zorg. Dat komt omdat ze doorgaans de plaats innemen van arts-assistenten, die meestal niet heel lang op een afdeling blijven. PA’s en VS’en werken vaak wél jaren op dezelfde afdeling. Ze weten hoe alles reilt en zeilt en zijn een vraagbaak voor collega’s.”

“Carrièreperspectief is belangrijk om mensen voor de zorg te laten kiezen en in de zorg te houden

Kosten en werktevredenheid

“Qua salariskosten zijn PA’s en VS’en goedkoper dan artsen. Ze dragen bovendien bij aan de werktevredenheid van hun collega’s. Dat komt door de genoemde kwaliteit en continuïteit van de zorg.”
Wat volgens Van den Brink minstens zo belangrijk is: PA’s en VS’en zijn zelf ook erg tevreden over hun baan. Met de komst van deze beroepen hebben hbo-opgeleide zorgprofessionals (zoals verpleegkundigen, fysio- of ergotherapeuten) namelijk de mogelijkheid door te groeien naar een master. “Dat carrièreperspectief is belangrijk om mensen voor de zorg te laten kiezen en in de zorg te houden.”

Een op een

Op basis van zijn bevindingen pleit Van den Brink voor méér PA’s en VS’en in de Nederlandse gezondheidszorg. “Op dit moment hebben wij één PA of VS op tien artsen. In Amerika is die verhouding een op twee. Ik denk dat wij ook die richting op moeten gaan. Of zelfs op bepaalde gebieden naar een verhouding van een op een moeten streven. Dat geldt voor de specialismen waarin je gemakkelijk kunt samenwerken. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de ouderenzorg of een huisartsenpost. Het betekent wel dat artsen een meer coördinerende rol krijgen.”

“De werkzaamheden variëren sterk per werkplek. Dat is de kracht van deze beroepen”

Halfproduct

Moet er voor PA’s en VS’en een beroepsprofiel per specialisme komen? “Nee, daarvoor variëren hun werkzaamheden te sterk per werkplek”, meent Van den Brink. “Dat is precies de kracht van deze beroepen. Een medisch specialist zei tegen me: ‘Als een PA klaar is met de opleiding, heb ik een halfproduct. Dat mag ik kneden tot precies díé zorgprofessional die ik nodig heb.’”
Wat volgens Van den Brink wél nodig is, zijn extra opleidingsplaatsen. “Op dit moment zijn er in ons land negen opleidingen voor VS’en en vijf voor PA’s. Maar de vraag is groter dan het aantal opleidingsplaatsen. Tegelijkertijd worden opleidingsplaatsen voor huisartsen momenteel niet gevuld. Ik adviseer de overheid: gebruik dat geld voor de opleiding van PA’s en VS’en! Er is veel animo voor en deze professionals zijn ook nog eens relatief snel inzetbaar.”

PA en VS: wat is het verschil?
Zowel de PA als VS ondersteunen de arts. Dat doen ze in ziekenhuizen, binnen de huisartsenzorg, thuiszorg, GGZ-instellingen en verpleeghuizen. De PA werkt in het medische domein en neemt routinematige taken van de arts over. De VS heeft zowel verpleegkundige als medische taken in een eigen deskundigheidsgebied. Ook hun opleiding verschilt: de PA begint met een hbo-opleiding in de gezondheidszorg, bijvoorbeeld fysiotherapie of ergotherapie, en volgt daarna de master Physician Assistant. De VS is opgeleid tot verpleegkundige en specialiseert zich vervolgens via een master in een bepaald vakgebied.

Referentie: van den Brink GT, Kouwen AJ, Hooker RS, et al. The physician assistants and nurse practitioners in the Netherlands: a solution for healthcare. JAAPA, 2023.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De lessen van de langst­vliegende MMT-arts van Nederland

MMT-arts Nico Hoogerwerf vertelt over zijn ervaringen als medisch specialistische zorgverlener per helikopter. “Wij dóen vooral, we voeren handelingen uit. Wij voelen niet de machteloosheid die politiemensen wel kunnen voelen.”

Casus: patiënt met zwelling in de mond

Een patiënte komt op het spreekuur met sinds 2 maanden een zwelling in de mond aan de linkerzijde. Het was destijds 1-2cm, welke spontaan ontlastte met dik taai slijm. Sindsdien komt het in wisselende grootte regelmatig terug. Wat is uw diagnose?

Verslaving onder zorgprofessionals: anonieme hulp is voorhanden

Verslaving is ook onder zorgprofessionals een reëel probleem. Marlies de Rond vertelt over het KNMG-programma ABS-zorgprofessionals, dat anonieme hulp en ondersteuning biedt aan zorgprofessionals die worstelen met problematisch middelengebruik en verslaving.

‘Zoveel artsen willen hun bezieling terug’

MDL-arts Marieke Gielen vindt het huidige zorgsysteem niet houdbaar voor medisch specialisten. “Ik heb mijn bezieling terug en wil nu een bruggenbouwer zijn tussen de reguliere zorg en het bredere zorgveld.”

Het Calamiteiten­­hospi­taal: in dertig minuten opera­tioneel na een ramp 

Mirjam de Jong vertelt hoe het Calamiteitenhospitaal in Utrecht bij een ramp razendsnel operationeel wordt gemaakt en hoe het een cruciale rol speelt in de nationale zorg. “Bij een grote groep slachtoffers moet je bedenken hoe je zoveel mogelijk levens kunt redden.”

Casus: man met toenemende pijn bovenbuik

Een man heeft sinds 2 weken toenemende pijn in de bovenbuik, ter plaatse van het maagkuiltje. De pijn is vooral aanwezig bij het eten en is brandend van karakter. Wat is uw diagnose?

‘Ik wil mensen helpen die het meest in nood zitten’

Werken in oorlogsgebieden geeft Zafer Altunbezel (Artsen zonder Grenzen) voldoening. Dagelijks ziet hij patiënten met oorlogstrauma, soldaten en burgers. “Als je wordt uitgestuurd naar een oorlogsgebied moet je oplossingen kunnen bedenken in zeer atypische situaties.”

‘Te veel welzijns­kwesties komen in het medisch domein’

Karine van ‘t Land is voorzitter van KAMG: een beroepsvereniging, maar ook een lobbyclub die de volksgezondheid wil verbeteren. “Wat Artsen Maatschappij + Gezondheid bindt is dat ze bezig zijn met drie dingen: met preventie, met volksgezondheid en met grote groepen.”

Aanpak onder­voeding moet multi­discipli­nair

Ongeveer een kwart van alle patiënten is bij opname ondervoed. Dit kan leiden tot minder snel herstel en langere opnameduur. De aanpak ervan is een zaak van het hele ziekenhuis, vertellen Emma Koster en Wesley Visser. “Ondervoeding is veel meer dan te weinig eten.”

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?


2
0
Laat een reactie achterx