Meer plantaardig eten helpt gezondheid, klimaat en natuur

De ervaringen van orthopedisch chirurg Patrick Deckers als scheepsarts voor een organisatie die zeeleven beschermt, hebben zijn urgentiebesef voor duurzaamheid vergroot. Als lid van Caring Doctors strijdt hij tegenwoordig voor consumptie van meer plantaardige voeding. Want het helpt de klimaatcrisis te keren, beschermt biodiversiteit en vermindert de druk op de gezondheidszorg. “Meer plantaardig eten beschermt tegen welvaartsziekten én is een investering in de toekomst.”

Je zit op een schip in de zuidelijke oceaan. IJsbergen drijven voorbij, orka’s duiken op uit het water en in de verte liggen Japanse walvisvaarders op de loer. Het klinkt als een film, maar voor Patrick Deckers was het werkelijkheid. Tien jaar geleden voer hij als scheepsarts mee met Sea Shepherd, een non-profitorganisatie voor bescherming van het zeeleven, om illegale walvisvangst tegen te gaan. Nu richt hij zich met de stichting Caring Doctors op een andere strijd: die voor een duurzamere gezondheidszorg en een gezondere planeet.

Huisarts op zee

Deckers is al meer dan twintig jaar orthopedisch chirurg en sinds kort ook leefstijlarts. Maar zijn ervaringen als scheepsarts maakten diepe indruk. “Als je met eigen ogen ziet hoe walvissen worden geharpoeneerd en aan boord worden gesleept, besef je hoe weinig respect we als mensheid hebben voor de natuur. Dat heeft me geraakt en gevormd.”

Als scheepsarts fungeerde hij vooral als huisarts voor de bemanning van de Sea Shepherd: zeeziekte behandelen, kleine verwondingen hechten, antibiotica voorschrijven. Daarnaast draaide hij mee in het team: de helikopter gereedmaken voor missies, wachtlopen op de brug, zelfs schoonmaken. “Het was een hechte groep mensen met één doel: dieren en oceanen beschermen. Die toewijding miste ik soms in mijn werk in het ziekenhuis, waar veel vergaderingen gingen over trivialiteiten.”

Caring Doctors: dokters die het anders willen

Zijn zorgen over de planeet en de gezondheid van toekomstige generaties leidden uiteindelijk tot de oprichting van Caring Doctors, een netwerk van zorgprofessionals dat zich inzet voor een duurzamer voedselsysteem in de zorg. “We richten ons vooral op een transitie naar 80% plantaardig voedsel in ziekenhuizen en zorginstellingen”, legt Deckers uit. “Dat is niet alleen beter voor het milieu, maar ook voor de gezondheid van patiënten en zorgpersoneel.” Het initiatief sloot zich aan bij de Groene Zorg Alliantie en volgt wetenschappelijke adviezen over voeding en gezondheid. Ze adviseren ziekenhuizen en zorginstellingen over het aanpassen van menu’s, geven scholing en kookworkshops, en organiseren voor cateraars inspirerende diners bij boeren in de achtertuin. “We laten zien dat plantaardig eten lekker kan zijn en geen extra kosten hoeft te maken. Het gaat om bewustwording én praktische oplossingen.”

“Ouderen willen best plantaardig eten als ze begrijpen dat het bijdraagt aan een leefbare wereld”

Weerstand en uitdagingen

Toch merkt Deckers dat er bij ziekenhuizen en zorginstellingen nog koudwatervrees is. “Sommigen vinden het betuttelend, vooral als het gaat over ouderen in verpleeghuizen. Maar uit onze ervaring blijkt dat juist bewoners vaak positief reageren: ze willen best meer plantaardig eten als ze begrijpen dat het bijdraagt aan een leefbare wereld voor hun kinderen en kleinkinderen.”

Omzetverlies

Ook bij cateraars en diëtisten ziet hij uitdagingen. “Cateraars zijn soms huiverig voor omzetverlies door minder vlees en snacks. Maar met slimme alternatieven, zoals plantaardige kroketten of soepen, blijkt het aanbod vaak net zo aantrekkelijk. Voor diëtisten benadrukken we: laat de complexe patiënt even buiten beschouwing; een complexe patiënt iets laten eten is vaak al lastig genoeg. Maar begin bij voeding voor personeel en bezoekers.”

Voeding is geen sluitpost

Voor Deckers is aandacht voor gezonde voeding in de gezondheidszorg meer dan een bijzaak. “Het is een signaal naar patiënten en personeel dat leefstijl ertoe doet. Voeding moet geen sluitpost op de begroting zijn, maar een integraal onderdeel van vitaliteit en preventie.” Hij erkent dat het tijd kost om effecten te zien van gezonde voeding op gezondheid en herstel. “Maar we weten genoeg om te beginnen met gezondere voeding: meer plantaardig eten beschermt tegen welvaartsziekten en draagt bij aan een gezonder microbioom. Het is een investering in de toekomst.”

“Het mooiste is dat alles wat we doen voortkomt uit vragen van zorgorganisaties zelf”

Een netwerk met impact

Caring Doctors is nog klein, maar groeit snel. Het bestuur bestaat uit artsen uit verschillende disciplines, aangevuld met beleidsmedewerkers en een netwerk van diëtisten, chef-koks, boeren en leraren. “We werken samen aan verandering op alle niveaus. Het mooiste is dat alles wat we doen voortkomt uit vragen van zorgorganisaties zelf. We hoeven geen acquisitie te doen.”

Oproep aan collega’s

“Wacht niet op de politiek of grote systeemveranderingen“, benadrukt Deckers. “Doe iets, hoe klein ook. Verander je eigen voeding, organiseer een inspiratiesessie, sluit je aan bij ons initiatief. Als zorgprofessionals hebben we nog altijd een groot maatschappelijk vertrouwen. Daarmee kunnen we beweging creëren.”

Lees meer over: