Ménière: ‘Focus meer op kwaliteit van leven’

Veel onderzoek rondom de ziekte van Ménière richt zich volgens arts-onderzoeker Jet Schenck van het HagaZiekenhuis op het verminderen van aanvallen. Zo zorgen injecties met ontstekingsremmers (corticosteroïden) achter het trommelvlies voor een positief effect op de duizeligheid. Maar hoe zit het met de verbetering van de kwaliteit van leven bij deze behandeling? Schenck onderzocht dit. “Laten we ook focussen op hoe het is met de patiënt.”

Bij de ziekte van Ménière is sprake van overdruk in het binnenoor. Er is geen meetbare ontsteking, maar toch zijn injecties met ontstekingsremmers al geruime tijd de gangbare behandeling. “Daar is wereldwijd onderzoek naar gedaan. Het blijkt dat de ontstekingsremmers echt beter werken dan een placebo”, vertelt arts-onderzoeker Jet Schenck van het HagaZiekenhuis. “We weten niet precies waarom het werkt, want er is inderdaad geen sprake van een ontsteking. Mogelijk spelen er toch immunologische factoren bij Ménière. De ontstekingsremmers doen verder eigenlijk geen kwaad in het oor en voor het gehoor, anders dan bijvoorbeeld gentamicine. Daar wordt ook mee geïnjecteerd, maar dat is veel heftiger en kan het gehoor beschadigen.”

Verbetering kwaliteit van leven

Dat de behandeling van injecties met ontstekingsremmers momenteel vaak de eerste behandeling is bij Ménière, lijkt Schenck dan ook goed. “Toch denk ik dat we minder moeten focussen op hoe het is met de aanvallen en meer op hoe het is met de patiënt. Want veel Ménièrepatiënten hebben na verloop van tijd nog wel aanvallen, maar ervaren toch verbetering van de kwaliteit van leven. Daarom heb ik onderzocht of de behandeling met ontstekingsremmers ook effect heeft op kwaliteit van leven. Als je alleen naar het aantal aanvallen of gehoormetingen kijkt, mis je misschien behandelingen waar de patiënt ook baat bij zou kunnen hebben, omdat die de kwaliteit van leven flink verbeteren.”

“Uit een analyse van deze vragenlijsten blijkt dat de kwaliteit van leven verbetert bij 73% van de patiënten”

Metingen

Veel behandelingen van de ziekte van Ménière worden eigenlijk niet over een lange termijn onderzocht, meent Schenck, aangezien de aanvallen van draaiduizeligheid in zo’n tien jaar sowieso minder worden. Toch kan bijvoorbeeld de angst voor een nieuwe aanval(reeks) bij patiënten aanwezig zijn. Ook daarom is het volgens haar goed om de kwaliteit van leven in de gaten te blijven houden. Schenck en haar collega’s deden dit door vragenlijsten voor te leggen aan patiënten die injecties met corticosteroïden hadden gekregen. “We hebben drie soorten welzijn los van elkaar bevraagd: het fysieke domein, emotioneel welzijn en sociaal welbevinden. Samen geven die een beeld van de kwaliteit van leven, een gangbare manier om dit te meten. Uit een analyse van deze vragenlijsten blijkt dat de kwaliteit van leven verbetert bij 73% van de patiënten. Dat is meer dan het aantal patiënten dat een verbetering ziet in de duizeligheid: 51% ervaart minder duizeligheidsklachten.”

“Het kan zijn dat een patiënt bijvoorbeeld wel minder gehoorverlies ervaart, maar dat het gehoor niet meetbaar beter is geworden”

Beleving

In de vragenlijsten werd ook gevraagd naar ervaren gehoorverlies na de prik. “Dat is dus subjectief, het gehoorverlies is niet gemeten. Bij kwaliteit van leven gaat het immers ook om de beleving. Het kan zijn dat een patiënt bijvoorbeeld wel minder gehoorverlies ervaart, maar dat het gehoor niet meetbaar beter is geworden. De vraag is of dat erg is of niet.” Over de mate van gehoorverlies zegt tweederde van de patiënten hetzelfde te ervaren als voor de prik. Over oorsuizen (tinnitus), ook een kenmerk van Ménière, zegt 34% van de ondervraagden meer last te hebben na de injectie, 29% minder en 47% evenveel. “We kunnen op basis hiervan niet zeggen of de injectie dus iets goeds of iets slechts doet voor het oorsuizen. Wel weten we dat oorsuizen vaak een grote impact heeft op de kwaliteit van leven.”

Geen controlegroep

Het onderzoek heeft plaatsgevonden onder 49 Ménièrepatiënten. “Meer patiënten was wel beter geweest”, zegt Schenck. “Ook zou het zuiverder zijn om vooraf én na de prik een vragenlijst af te nemen. Wij hebben het nu alleen retroperspectief gedaan. We zien de mensen ook vaak op een slecht moment, als de klachten heel erg zijn. Het zou kunnen dat ze na een tijdje sowieso minder klachten hadden, maar er was geen controlegroep.” Het LUMC gaat binnenkort een groot onderzoek doen naar ontstekingsremmers in het oor, dat voortborduurt op de resultaten van Schenck. “Zij gaan prospectief onderzoek doen met een placebogroep, een mooi vervolg!”

Arts-onderzoeker Jet Schenck maakt voor haar promotieonderzoek deel uit van een team van het HagaZiekenhuis onder leiding van prof. dr. Henk Blom. Hij onderzoekt Ménière-behandelingen vanuit verschillende kanten. Naast dit onderzoek over de kwaliteit van leven bij injecties met ontstekingsremmers, werkt Schenck bijvoorbeeld ook mee aan onderzoek naar ductus-operaties bij de ziekte van Ménière.

Lees meer over: