MS-apotheker: ‘Maak de rimpel in de vijver steeds groter’

Apotheker Maryse Spapens specialiseerde zich in zorgverlening rond multiple sclerose (MS) en leidt collega’s op tot MS-apotheker. “Dit is een vakgebied waar apothekers en hun team veel voldoening uit kunnen halen.”

Na haar afstuderen werkte Spapens onder meer bij een groothandel, hielp mee met het opzetten van gezondheidscentra in Eindhoven en kwam vervolgens in het Dordtse Albert Schweitzer Ziekenhuis terecht als poliklinisch apotheker. Daar ontstond haar interesse voor de behandeling van patiënten met MS. “Ik zie het ziekenhuis als één groot gezondheidscentrum waar je als apotheker veel kan betekenen voor de patiënten, artsen en verpleegkundigen. Mijn aandacht ging al gauw uit naar de MS-zorg, omdat deze complex is en je daarin als apotheker echt het verschil kan maken voor patiënten.”

Hobbel

Maar voordat Spapens haar apothekerskennis voor deze groep patiënten werkelijk kon gaan inzetten, moest ze nog wel een horde nemen. “Ik vond het gek dat patiënten hun recept voor MS-geneesmiddelen niet bij de apotheek konden inleveren. Fabrikanten hadden de levering uitbesteed aan landelijke, unieke leveranciers. Patiënten konden daardoor niet kiezen waar ze hun MS-medicatie met hun recept ophaalden, terwijl ze wettelijk dat recht wel hebben. Doordat ik de medicatie niet zelf kon inkopen en verstrekken, kon ik patiënten ook niet de nodige begeleiding bieden. Die kromme situatie kon niet blijven voortbestaan en daarom zocht ik contact met MS-patiëntenverenigingen en de neurologen en MS-verpleegkundigen in het ziekenhuis. Ook zij vonden dit een aparte situatie. Patiënten vroeg mij steeds vaker: ‘Kun jíj die medicatie voor ons gaan regelen?’”

“Door zelf de medicatie te verstrekken, kwam ik als apotheker in mijn kracht”

Goede zorg

Deze geluiden sijpelden ook door naar de fabrikanten. Toch duurde het nog tot 2018 voordat de eerste fabrikant overtuigd raakte van de rol die apothekers hebben bij het verstrekken van MS-medicatie. “Die geloofde in mijn verhaal, ik kon medicatie gaan inkopen en zo waren wij de eerste poliklinische apotheek in Nederland die zelf MS-medicatie ging leveren. Andere apothekers raakten hierdoor ook enthousiast en zo ontstond een sneeuwbaleffect: uiteindelijk gingen meer fabrikanten overstag om hun medicatie direct te verkopen aan apothekers en niet meer via unieke leveranciers. Let wel: de kwaliteit van die unieke leveranties was goed, geen twijfel daarover. Maar door zelf de medicatie te verstrekken, kwam ik als apotheker in mijn kracht. In samenwerking met neurologen en MS-verpleegkundigen kon ik nu goede zorg inrichten voor mijn patiënten met MS. Die is complex met alle recente nieuwe medicatie, interacties met MS-medicatie en de diversiteit aan fabrikanten. Als apothekers hebben we al die kennis in huis, maar deze in de praktijk effectief benutten voor MS-patiënten is een tweede. Tijdgebrek speelt daarbij onder meer een rol. Het geeft echter zoveel voldoening om deze patiënten te helpen! Ik raad het apothekers én hun teams aan om zich hierin te verdiepen.”

“Ik help apothekers overzicht te krijgen over alles wat nodig is voor het opzetten van goede MS-zorg”

Opleiding

Het enthousiasme van Spapens bleef niet onopgemerkt in apothekersland, want diverse poliklinische apothekers vroegen haar hoe ze zelf MS-zorg naar zich toe konden trekken en of er een protocol voor was. Dat zette Spapens ertoe aan om als zelfstandige verder te gaan onder de noemer Zorgkompaz Consultancy en onder meer een opleiding rond MS op te zetten voor apothekers. “Met de opleiding help ik apothekers om snel overzicht te krijgen over alles wat nodig is voor het opzetten van goede MS-zorg. Uiteraard kunnen ze die kennis zelf ook verzamelen, maar daarvoor hebben ze vaak geen tijd. De opleiding is hybride – deels online, deels fysiek op een mooie locatie – en is verdeeld in vier sessies van in totaal zestien uur. Ik ga onder meer in op werking en bijwerkingen van geneesmiddelen, richtlijnen, communicatie en innovaties rond MS-medicatie, bijvoorbeeld nieuwe geneesmiddelen. Deze modules zijn grotendeels online, daarnaast organiseer ik live bijeenkomsten voor apothekers met gastsprekers, zoals neurologen en patiënten of een deskundige die de toediening van medicatie per injectie demonstreert.”

Zorgpad

Tijdens de cursus laat Spapens de deelnemers een zorgpad schrijven voor MS in hun eigen ziekenhuis. “Hoe ga je de zorg precies aanpakken? Met welke zorgverleners leg je contact? Hiervoor gebruiken we het model van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuisapothekers, dat de apothekers kunnen invullen voor hun eigen lokale situatie. Het gezamenlijk schrijven van een zorgpad helpt ook om tijdens de cursus kennis met elkaar te delen. Ook helpt dit bij de implementatie van de MS-zorg. Apothekers zijn enthousiast over de opleiding; inmiddels hebben 52 apothekers, verspreid over het land, deze gevolgd. Onderling hebben ze een appgroep ingesteld, waarmee ze na de cursus verder kunnen netwerken en ervaring delen.”

Rimpels

De belangrijkste les uit dit alles is wat Spapens betreft: “Sta als apotheker in je eigen kracht, zorg dat andere zorgverleners je zien en oefen zo je behandelaarschap uit. Maak de rimpel in de vijver steeds groter. Zo creëer je beweging. Leuk om nog te melden is dat zeer recent bekend werd dat de laatste fabrikant die MS-medicatie nog distribueerde via een unieke leverancier nu ook aan apothekers gaat leveren. Dat zie ik als een beloning van mijn vasthoudendheid!”

Meer informatie? www.zorgkompaz.nl

Lees meer over: