MS Fit helpt MS-patiënten grip te krijgen op vermoeidheid

Veel patiënten met MS hebben last van vermoeidheid, wat lang onbehandelbaar werd geacht. Marieke de Gier is GZ-psycholoog in het Amsterdam UMC en promoveerde onlangs op haar onderzoek naar de behandeling van MS-gerelateerde vermoeidheid. Daarbij werd klassieke ‘face-to-face’cognitieve gedragstherapie (CGT) vergeleken met een grotendeels digitale variant van deze behandeling. “Ondertussen is duidelijk dat MS-gerelateerde vermoeidheid wél te behandelen is.”

Ruim 80% van de patiënten met MS heeft last van vermoeidheid. Als de vermoeidheid aanhoudt, niet herstelt en belemmert in de dagelijkse activiteiten, dan is er sprake van ernstige chronische vermoeidheid. Vaak komen mensen in patronen terecht in hun denken en doen die niet helpend zijn voor het herstel. Denk aan dutjes doen overdag, activiteiten erg af laten hangen van hoe moe je bent of zorgen maken over de vermoeidheid. Geleidelijk aan kan de vermoeidheid achter het stuur komen te zitten, waarbij de patiënt zelf steeds meer regie verliest. Uit eerder onderzoek bleek dat CGT effectief is in het verminderen van MS-gerelateerde vermoeidheid. “CGT helpt om deze niet-helpende patronen te doorbreken en weer grip te krijgen op de vermoeidheid. Het doel is om de vermoeidheid weer te normaliseren, waardoor het niet meer overheersend en bepalend is voor het dagelijks leven.”

Beter toegankelijk

“De CGT-behandeling bestond uit twaalf sessies bij de psycholoog, maar was nauwelijks beschikbaar vanwege het beperkt aantal psychologen dat deze behandeling kon aanbieden”, vertelt De Gier. “Daardoor moesten patiënten ver reizen naar het behandelcentrum, wat als belastend werd ervaren en daardoor een drempel opwierp voor het volgen van de behandeling. Om de behandeling beter toegankelijk te maken, hebben we de ‘blended’ variant van CGT ontwikkeld, genaamd MS Fit.”

Bij MS Fit vindt het merendeel van het behandeltraject digitaal plaats, via onlinemodules en videoconsulten met de psycholoog, legt De Gier uit. “Alleen de intake en afsluitende sessie vinden plaats in het behandelcentrum. Met behulp van de onlinemodules kunnen patiënten de behandeling vanuit huis en in hun eigen tijd volgen. Een bijkomend voordeel is dat dit minder behandeltijd van de psycholoog vraagt.”

“We bouwen stapje voor stapje aan het creëren van meer mogelijkheden”

Ontregeling

MS Fit bestaat uit drie fases. De Gier: “De eerste fase van de behandeling is gericht op het doorbreken van ontregelende patronen. Denk bijvoorbeeld aan het instellen van een vast slaapwaakritme, het gelijkmatig verdelen van activiteiten over de dag en de week, en het formuleren van helpende gedachten ten aanzien van vermoeidheid. In de tweede fase bouwen we stapje voor stapje aan het creëren van meer mogelijkheden, zowel in fysieke, mentale als sociale activiteiten. In de derde en laatste fase van de behandeling gaat de patiënt zijn/haar doelen realiseren en weer leren omgaan met ‘normale’ vermoeidheid.”  

Effectiviteit

De vraag was of de voordelen van de blended vorm van CGT niet ten koste zouden gaan van de effectiviteit. We onderzochten of MS Fit even effectief was als face-to-face CGT. “Gelukkig zagen we dat de effecten van beide behandelingen vergelijkbaar zijn: twee derde van de patiënten ziet een klinisch relevante vermindering van de vermoeidheid. En bij meer dan de helft van de patiënten is de vermoeidheid niet meer ernstig na de behandeling. Daarnaast bleek dat de digitale behandeling de psycholoog drie uur aan behandeltijd per patiënt scheelt. Een andere interessante bevinding is dat de behandeling nóg effectiever is wanneer deze aansluit bij de voorkeur van de patiënt wat betreft het face-to-face of digitale karakter ervan.”

“We moeten af van de gedachte dat een patiënt met beperkte energie hun dag daar maar omheen moet plannen”

Verwijs door

Patiënten die CGT willen ondergaan vanwege MS-gerelateerde vermoeidheid, hebben daarvoor een doorverwijzing nodig van hun arts. De Gier: “Patiënten moeten doorverwezen worden naar een behandelcentrum dat deze behandeling aanbiedt. Inmiddels zijn meer dan 80 therapeuten geschoold, en we krijgen nog steeds aanvragen voor de cursus. CGT voor MS-gerelateerde vermoeidheid raakt ondertussen dan ook steeds meer ingeburgerd in de Nederlandse revalidatiecentra en ziekenhuizen.”

De Gier hoopt dat artsen van haar project leren dat MS-gerelateerde vermoeidheid wél behandelbaar is. “We moeten af van de gedachte dat een patiënt met beperkte energie hun dag daar maar omheen moet plannen. Met CGT kunnen patiënten hun batterij weer leren opladen. Daardoor is er veel animo voor deze behandeling, zowel vanuit psychologen als patiënten. Het is mooi om te zien dat dit nu steeds meer geïmplementeerd wordt.”  

Lees meer over: