DOQ

Muziek als medicijn tegen pijn en stress tijdens operatie

Patiënten die tijdens een operatie via een hoofdtelefoon muziek horen, hebben na de operatie significant minder pijn, angst en minder stresshormoon cortisol. Bovendien is na de operatie minder vaak zware pijnmedicatie nodig. Dat bleek uit onderzoek van Victor Fu, waarop hij recent is gepromoveerd aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. “De effecten van muziek waren sterker dan ik had verwacht.”

Er vindt momenteel veel onderzoek plaats naar de heilzame werking van muziek bij operaties. Zelf heeft Fu belangstelling voor het onderwerp omdat hij hiermee zijn twee passies muziek en chirurgie kan combineren. “In ons gezin was het gebruikelijk om een instrument te leren spelen én te sporten. Zelf speel ik piano en voetbal ik en mijn jongere broer, die recent gepromoveerd is in het LUMC, zwemt en speelt viool. We hebben al vaak samen opgetreden.”

“Patiënten die tijdens een operatie via een hoofdtelefoon muziek horen, hebben na de operatie significant minder pijn, angst en stresshormoon cortisol”

Arts-onderzoeker Victor Fu

Muziek als Medicijn

Zijn promotieonderzoek deed Fu bij prof. Hans Jeekel, die al enkele jaren bezig is met de onderzoeksgroep Muziek als Medicijn. Deze onderzoeksgroep wil muziek als behandelingsvorm implementeren in de gezondheidszorg. In zijn promotietraject deed Fu verschillende systematische reviews en meta-analyses. Daarnaast verrichtte hij meerdere gerandomiseerde trials naar het effect van muziek bij patiënten in het ziekenhuis die werden geopereerd. In een van de studies konden patiënten kiezen uit verschillende muziekgenres, bijvoorbeeld pop, klassiek of jazz. In een andere studie kozen de onderzoekers de muziek.

“Het effect lijkt er zelfs te zijn als je mensen tijdens algehele narcose naar muziek laat luisteren”

Ook tijdens algehele narcose

De resultaten komen erop neer dat perioperatief luisteren naar muziek pijn en angst vermindert en zorgt voor minder gebruik van zware pijnmedicatie na de operatie. Het zorgt ook voor minder stresshormoon in het bloed. “Dat effect lijkt er zelfs te zijn als je mensen tijdens algehele narcose naar muziek laat luisteren. In een studie van onszelf was dat niet helemaal duidelijk, maar het is wel te zien in een meta-analyse van alle studies wereldwijd over het effect van muziek tijdens algehele narcose”, voegt Fu er aan toe. “We weten nog niet hoe lang het effect van muziek aanhoudt. Ook de invloed van het soort muziek hebben we niet specifiek onderzocht, maar waarschijnlijk is het effect het sterkst als de patiënt zelf muziek kan kiezen uit een voorgeselecteerde lijst.”

“De inzet van muziek is eenvoudig, goedkoop en heeft geen bijwerkingen”

Effect op chirurg

Fu heeft niet alleen onderzocht wat muziek doet met de patiënt, maar ook met de chirurg. Dat deed hij met een laparoscopisch simulatiemodel. Het uitvoeren van een reguliere chirurgische taak blijkt sneller en nauwkeuriger te gaan met muziek. “Voor meer ingewikkelde taken lijkt dat gunstige effect te verdwijnen. Maar het effect wordt niet negatief.”
Fu had de gunstige effecten van muziek bij operaties wel verwacht, maar de effecten overtreffen de verwachtingen. Hij vindt het nog steeds heel bijzonder dat muziek kan leiden tot minder stress en vooral ook minder gebruik van, soms zware, pijnmedicatie: “De inzet van muziek is eenvoudig, goedkoop en heeft geen bijwerkingen.”

“Het merendeel van de patiënten en medewerkers ziet de meerwaarde van gebruik van muziek”

Implementatie

Momenteel werkt Fu in het Maxima Medisch Centrum in Veldhoven, waar hij bezig is om het gebruik van muziek te implementeren op de dagbehandeling. Als mensen minder pijn hebben, kunnen ze wellicht eerder naar huis. “We kijken nu vooral naar de praktische barrières voor implementatie. Dat doen we met alle relevante disciplines, zoals chirurgie, anesthesie en verpleegkundigen. In een pilot implementatiestudie in mijn proefschrift komt naar voren dat het merendeel van de patiënten en medewerkers de meerwaarde ziet van gebruik van muziek. Het kost ook weinig tijd om het aan de patiënt uit te leggen. Feitelijk zijn er geen redenen om géén muziek aan te bieden bij operaties aan de patiënt.”
De onderzoeksgroep Muziek als Medicijn werkt momenteel aan een richtlijn voor toepassing van muziek bij alle operaties in Nederland. Dat gebeurt samen met de Nederlandse verenigingen voor Heelkunde, Anesthesie, Geriatrie en Intensive Care Geneeskunde.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?

‘Iedereen heeft recht op zorg’

Ongedocumenteerde in je spreekkamer? Er is meer mogelijk dan je denkt, stellen Amarylle van Doorn en Daan Frehe. Een afwerende houding is hierbij als zorgverlener niet gewenst. “De enige voorwaarde is dat je jezelf bij het CAK moet aansluiten. Veel zorgaanbieders weten dat niet.”

Veel kortere wachttijden en 100% tevredenheid bij patiënten: hoe dan?

Door een deel van de planbare behandelingen te organiseren als focuskliniek, zijn wachtlijsten in Gelre ziekenhuizen drastisch verkort, vertellen Harm Willem Palamba en Anneke Oosterwechel. “Voorheen deden we zes operaties per dag, nu kunnen we er negen doen.”

‘Ik heb zo’n ander contact met de patiënt’

Livemuziek stimuleert het herstel van ouderen na een operatie en het contact met de verpleegkundige, vertelt Hanneke van der Wal-Huisman. “Wat de patiënt nodig heeft, gaat niet alleen over technisch dingen. Zorg verlenen gaat ook om medemenselijk contact.”

Casus: vrouw met forse dyspnoe

Een vrouw van 19 jaar met inspanningsastma meldt zich met een snel opgekomen, forse dyspnoe. De dyspnoe kenmerkt zich door een in- en expiratoire hoorbare ademhaling, met stridoreuze momenten. Wat is uw diagnose?

De narcistische patiënt: grenzen stellen met passende vleierij

“Artsen die problemen ervaren van narcistische patiënten voelen zich geïntimideerd, gekleineerd en niet serieus genomen, waardoor ze veel stress ervaren”, aldus Thom van den Heuvel. Hij vertelt over de narcistische patiënt, diens gedrag herkennen en ermee omgaan.

‘Huisartsen en apothekers moeten samen­werken tégen het preferentie­beleid’

Apothekers en huisartsen moeten gaan samenwerken tégen het preferentiebeleid van de zorgverzekeraars om de geneesmiddeltekorten aan de kaak te stellen, vindt Dennis Boon. Hij wil hier een petitie voor starten. “Er zijn veel aanwijzingen dat het tij aan het keren is.”

‘Groene planeet, groene zorg’: actie in de zorgsector is nodig  

Psychiater Jurjen Luykx is trots op zijn boek ‘Groene planeet, groene zorg’. De beknopte gids moet de zorgsector inspireren en helpen om te verduurzamen. “De zorg is verantwoordelijk voor zeven procent van de CO2-uitstoot.”

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?

Videoconsult vs. fysiek consult: waar zitten de verschillen?

Broer en zus Martijn Stommel en Wyke Stommel onderzochten de verschillen tussen video- en fysieke consulten. Dit kan helpen bij goede implementatie van videoconsulten. “Patiënten moeten soms lang reizen. Dat is belastend, het kost tijd en meestal moet iemand mee.”


0
Laat een reactie achterx