Neuroborreliose bij kinderen: wat artsen moeten weten

Aangezichtsverlamming bij kinderen kan meerdere oorzaken hebben, waaronder een Borrelia-infectie. Kinderarts Reitze Bruinsma werkte 30 jaar in het Gelre Ziekenhuis, waar hij vaak kinderen met neuroborreliose zag. Onlangs promoveerde hij aan de Universiteit van Amsterdam op dit onderwerp. “Denk bij kinderen met aangezichtsverlamming of onverklaarde hoofdpijn ook aan de ziekte van Lyme.”

“Toen ik op de Veluwe ging werken, zag ik veel kinderen die last hadden van een tekenbeet”, vertelt Reitze Bruinsma. “Aangezichtsverlamming is het meest voorkomende symptoom van neuroborreliose, de neurologische uitingsvorm van de ziekte van Lyme.” Neuroborreliose ontstaat wanneer de door teken overdraagbare Borrelia-bacterie het zenuwstelsel infecteert, en wordt naast aangezichtsverlamming vaak gekenmerkt door hoofdpijn. In Nederland is Borrelia met name endemisch in Drenthe, op de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug, de Achterhoek en op een aantal Waddeneilanden. “Hoofdpijn komt vaak voor, en heeft meestal niks met Lyme te maken”, zegt Bruinsma. “Toch is uit mijn onderzoek gebleken dat het belangrijk is om aan Lyme te denken bij een kind dat lang aanhoudende, onbegrepen hoofdpijn heeft en dat woont in een gebied waar veel teken voorkomen. Hoofdpijn kan namelijk een teken zijn van milde hersenvliesontsteking.”

Richtlijnen aanpassen

Om neuroborreliose te kunnen diagnosticeren, vindt allereerst bloedonderzoek plaats. “Als we geen antistoffen tegen Borrelia vinden in het bloed, is een ruggenprik doen de gouden standaard.” Wanneer er wel antilichamen tegen Borrelia in het bloed of de liquorvloeistof zijn, en daarmee is vastgesteld dat het om neuroborreliose gaat, vindt er behandeling plaats met antibiotica. Bruinsma: “Kinderen met neuroborreliose krijgen op dit moment gedurende twee weken antibiotica via een infuus. Maar dat is invasief en uit internationaal onderzoek is gebleken dat orale doxycycline, wat al wordt gegeven aan volwassenen met neuroborreliose, ook bij kinderen goed werkt en veilig is. Daarom wil ik graag dat ook kinderen in de toekomst deze orale behandeling kunnen krijgen. Maar het zal nog wat tijd kosten voordat dit advies is overgenomen in alle richtlijnen.”

“In de vroege fase na infectie is bloedonderzoek vaak negatief”

Eye-openers

Een van de onderzoeken in het kader van Bruinsma’s promotie richtte zich op het detecteren van antilichamen tegen Borrelia in het bloed bij neuroborreliose. “In de vroege fase na de infectie is bloedonderzoek vaak negatief. Het blijft dus belangrijk om liquoronderzoek te doen, zodat het mogelijk is om tijdig te starten met de behandeling.” Ook onderzocht hij de incidentie van neuroborreliose bij kinderen op de Veluwe. “In deze studie zagen we dat 43% van de kinderen die in de Veluwe gezien worden vanwege een aangezichtsverlamming de ziekte van Lyme heeft.” Dat neuroborreliose zo vaak voorkomt, was voor velen een eye-opener, aldus Bruinsma. “Dit resultaat mag natuurlijk niet gegeneraliseerd worden naar stedelijke gebieden, maar voor zorgverleners in Lyme-endemische gebieden is dit een belangrijke bevinding.”

Belangrijkste klinische manifestaties

Nog een boeiende uitkomst van Bruinsma´s promotieonderzoek: kinderen met neuroborreliose blijken andere verschijnselen te hebben dan volwassenen. Kinderen hebben namelijk vaker last van meningitis of verlamming van de aangezichtszenuw, terwijl volwassen relatief vaak (poly)radiculitis, ontsteking van zenuwwortels, of – wat zeldzamer – encefalitis hebben. In een literatuurreview beschreef Bruinsma de belangrijkste klinische manifestaties van neuroborreliose bij kinderen. Aangezichtszenuwuitval en meningitis zijn belangrijke symptomen, maar met name bij jonge kinderen kunnen ook subtiele, niet-specifieke manifestaties optreden.

Goede prognose

Een andere uitkomst van zijn promotieonderzoek is dat vermoeidheid even vaak voorkomt bij kinderen die wel Lyme hebben gehad als bij kinderen zonder een voorgeschiedenis van Lyme. “Dat gaat in tegen het narratief dat je na Lyme levenslang last hebt van vermoeidheid”, zegt hij. Bruinsma heeft ook de langetermijnuitkomsten van kinderen met neuroborreliose onderzocht. “De prognose is eigenlijk heel goed bij kinderen, beter dan bij volwassenen”, stelt Bruinsma. Kinderen blijken op de lange termijn nauwelijks last te hebben van resterende handicaps in de mimiek of van een slechtere sociale functie.

“Vooral de inzichten over de goede prognose zijn geruststellend voor verontruste ouders”

Geruststellend

Vergelijkbare conclusies bleken al eerder uit internationale onderzoeken, maar de bevindingen van Bruinsma zijn nieuw voor onze context. “In Nederland was nog weinig onderzoek gedaan naar neuroborreliose. Vooral de inzichten over de goede prognose zijn geruststellend. Ouders die binnenkomen met een kind met een aangezichtsverlamming zijn vaak erg verontrust. Ze zijn bijvoorbeeld bang voor een hersenbloeding of TIA. Dan is het fijn dat we ze bij een verdenking van de ziekte van Lyme kunnen geruststellen. Het helpt dat we die geruststelling kunnen onderbouwen met onderzoek dat in Nederland is gedaan.”

Alertheid

Aan zorgverleners die werken in Lyme-endemische gebieden adviseert Bruinsma om alert te zijn op neuroborreliose, zeker bij een kind met een aangezichtsverlamming. “Maar denk ook aan Lyme bij onverklaarde hoofdpijn, zeker in het tekenseizoen.”

Referentie: Bruinsma RA. Lyme neuroborreliosis in children [dissertation]. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, Faculty of Medicine (AMC-UvA); 2025 Jun 26. 209 p. ISBN 9789464737882.

Lees meer over: