Neurowetenschapper drs. Huiskamp: ‘Hardlooptraining verbetert geheugen bij MS-patiënten’

Fysieke training kan de cognitieve functie van MS-patiënten beïnvloeden. Dat blijkt uit een studie van het Amsterdam UMC en de Universiteit Hasselt. Onderzoeker drs. Marijn Huiskamp van afdeling Anatomie en Neurowetenschappen van Amsterdam UMC bracht in beeld hoe de hersenen van MS-patiënten reageren op fysieke inspanning, en hoe de geheugenfunctie in verbinding staat met andere delen van het brein. “Hardlopen lijkt het geheugen te verbeteren, maar we weten nog niet precies hoe.”

“Naast lichamelijke ongemakken kampt 40 tot 70 procent van de MS-patiënten met cognitieve beperkingen”, zegt onderzoeker drs. Marijn Huiskamp. “Vooral die laatste ervaren ze als zeer belastend. Het zijn vaak vrij jonge patiënten, waarbij deze beperkingen een grote invloed hebben op hun dagelijkse bezigheden: het verdelen van aandacht of het voeren van een gesprek. Dat kan werk of je taak in je gezin in de weg staan.” Op dit moment is er echter geen behandeling voor deze cognitieve beperkingen.

Hersendelen in verbinding

Reden voor de promovendus om op de afdeling Anatomie en Neurowetenschappen van het Amsterdam UMC, locatie VUmc, onderzoek te doen naar het ontstaan en voorkomen van deze cognitieve beperkingen. Dat doen Huiskamp en zijn collega’s met hersenscans. “Op basis van functionele MRI (fMRI) brengen wij in kaart hoe verschillende delen van de hersenen met elkaar in verbinding staan. Dat noemen we connectiviteit. Zo kunnen we het effect van cognitieve training onderzoeken. In het kader daarvan kijken we naar de invloed van fysieke inspanning.”

Hardloop-app

Samen met de Universiteit Hasselt zetten Huiskamp en zijn collega’s een onderzoek op, deels gebaseerd op een training met de bekende app Hardlopen met Evy, een programma waarmee de ongeoefende sporter in twaalf weken onafgebroken 5 kilometer leert hardlopen. Huiskamp: “We wilden het effect van hardlooptraining op de hersenen onderzoeken, maar wilden patiënten de training laten uitvoeren in hun eigen omgeving.” De patiënten werden daarom alleen voor aanvang en na afloop van het trainingsprogramma doorgelicht in een inspanningslaboratorium. “We maten daar de zuurstofopname, cognitieve tests, vragenlijsten rond de kwaliteit van leven en vermoeidheid. Onze afdeling mat de activiteit van hersennetwerken met functionele MRI-scans. Zo konden we het effect van de training op de hersenen bepalen.”

‘De neuroloog moet beoordelen of fysieke inspanning in het behandelplan van een individuele patiënt past’

Veranderingen in de hersenen

En dat effect was zeker aanwezig in de hersenen, zegt Huiskamp. “De hersenconnectiviteit lijkt te profiteren van de fysieke training. We zagen bij de hardlopers een verbeterde geheugenfunctie, die samenhing met een verhoogde connectiviteit. De getrainde groep liet meer communicatie zien tussen de hippocampus en het default mode network van de hersenen: een groep hersengebieden die respectievelijk zorg draagt voor het functioneren van het lichaam in rust, maar ook betrokken is bij het geheugen. Kort gezegd: we vonden de veranderingen in hersennetwerken bij MS gerelateerd aan een beter geheugen na hardlooptraining.”

Sportschoenen

Moeten MS-patiënten massaal hun sportschoenen uit de mottenballen halen? “Fysieke inspanning kan een belangrijke toevoeging zijn aan een MS-behandeling met medicatie”, zegt Huiskamp. Tegelijkertijd wijst hij op de haken en ogen van zijn onderzoek: patiënten trainen thuis, elk in zijn eigen omgeving. Dat zorgt voor minder eenduidige resultaten. Bovendien kan niet elke patiënt deelnemen aan de training vanwege verschillen in het ziekteproces. “We kunnen de resultaten niet zomaar vertalen naar alle MS-patiënten”, zegt Huiskamp. “Het zou mooi zijn om op termijn de waarde van minder belastende fysieke inspanningen, zoals fysiotherapie of zwemmen, in kaart te brengen. Maar daarvoor is meer onderzoek nodig.”

Advies neurologen

Voor nu houdt hij het daarom bij een algemeen advies voor neurologen. “De mogelijkheden die de ziekte biedt zijn voor iedere MS-patiënt anders, en de neuroloog moet beoordelen of fysieke inspanning in het behandelplan past. Maar voor een MS-patiënt is het een goede aanbeveling om zo fysiek actief mogelijk te blijven.”

Lees meer over: