Nieuw zorgpad hoofdpijn slaat brug tussen eerste en tweede lijn

Patiënten van het CWZ in Nijmegen die lijden aan chronische hoofdpijnklachten kunnen sinds kort terecht bij verpleegkundig specialisten (VS). Het doel is deze zorg in de anderhalve lijn te positioneren, om zo de druk op huisartsen en specialistische artsen te verlichten. Suzanne Geerts en Mieke Heitkamp, beide VS in het CWZ, ontwikkelden mede dit zorgpad.  

Mensen met chronische hoofdpijnklachten als gevolg van migraine, spanningshoofdpijn of overgebruik van medicatie, hebben vaak te maken met onderdiagnostiek en overbehandeling. Zij worden vanuit de huisartsenpraktijk vaak te snel doorgestuurd naar de tweede lijn. Daar lopen de wachttijden op, wat zorgt voor meer druk op het zorgsysteem.

Anderhalve lijn

Een reden voor die verschuiving van patiënten naar de tweede lijn is dat veel huisartsen mogelijk minder kennis hebben over laagcomplexe chronische hoofdpijn, vertelt Suzanne Geerts, verpleegkundig specialist bij het STZ TEC expertisecentrum voor hoofd- en aangezichtspijn in het CWZ. “Bovendien is een consult vaak te kort om een patiënt volledig uit te vragen en een passende diagnose te stellen.”

Het team van dit expertisecentrum besloot dit probleem aan te pakken door een zorgpad op te stellen voor de zogenaamde anderhalve lijn, dat het midden houdt tussen de eerste en de tweede lijn. “De positie van de verpleegkundig specialist bood de kans om de zorg op lokaal niveau te herstructureren”, zegt Mieke Heitkamp, verpleegkundig specialist in het CWZ en collega van Suzanne Geerts. “Wij kunnen dezelfde specialistische zorg bieden als een neuroloog of huisarts voor deze patiëntengroep.”

Zorgpad

In dit nieuwe zorgpad treedt de verpleegkundig specialist daarom op als zelfstandig behandelaar, in eerste instantie om de huisarts te ontlasten, aldus Geerts. “Een huisarts is generalist en komt niet vaak in aanraking met alle facetten van hoofdpijn. Dit zorgpad biedt huisartsen met twijfel over diagnose en de juiste behandeling daarom de kans om hoofdpijnzorg uit te besteden.” De VS diagnosticeert, behandelt, adviseert en evalueert een ingezette behandeling. “Dat kost vaak meer tijd dan een enkel consult van 10 minuten”, legt Geerts uit. “Als er grip en controle op de hoofdpijn is, dan kan de huisarts de zorg weer overnemen en de behandeling continueren.”

Digitaal

Concreet houdt het zorgpad in dat een patiënt met invaliderende hoofdpijnklachten wordt doorverwezen naar een digitaal zorgpad. “Wij bellen de patiënt en starten samen met hem of haar een digitaal hoofdpijndagboek. Of we beginnen eventueel met een detox-traject als we hoofdpijn ten gevolge van medicatie-overgebruik, zoals door paracetamol, vermoeden”, vertelt Heitkamp. “Na een maand nemen we een anamnese af via een videoconsult. Hieruit volgt een diagnose en behandeladvies. Dat gesprek duurt een uur.”

Bekostiging

“Dankzij deze taakherschikking zit elke behandelaar op de juiste plaats en komt de patiënt bij de juiste zorgverlener terecht”, zegt Geerts. “Wij nemen deze laagcomplexe zorg voor onze rekening die binnen de grenzen van de NHG-standaard valt, waardoor neurologen meer tijd overhouden voor complexe patiënten.” Bovendien is er dankzij deze opbouw meer tijd voor de patiënt; die heeft een gesprek van een uur, in plaats van 10 minuten in de huisartsenspreekkamer.

Omdat er nog geen bekostigingsstructuur voorhanden is voor zorg in de anderhalve lijn, valt dit zorgpad officieel nog in de tweede lijn. Daarom is landelijk uitrollen nog niet aan de orde. Het zorgpad werkt wel zoals voorzien, zegt Heitkamp. “We hebben het gedeeld met belanghebbenden zoals huisartsen, zorgverzekeraars, neurologen en de huisartsenorganisatie. Zij zijn allemaal enthousiast. Zelfs zorgverzekeraars signaleren dat eerstelijnszorg nu onnodig in de tweede lijn terechtkomt.”

“Erken dat je als huisarts niet alles kunt weten en onderneem dan actie”

Verpleegkundig specialist Mieke Heitkamp

Toekomst

Geerts en Heitkamp hopen dat dit zorgpad mensen met laagcomplexe hoofdpijn de juiste zorg op de juiste plaats kan bieden, en dat de structurele financiering snel op orde is. “Mensen met chronische hoofdpijnklachten ervaren veel beperkingen”, zegt Geerts. Op dit moment lopen ze daar vaak onnodig lang mee rond.”

Tot zorg in de anderhalve lijn landelijk kan worden uitgerold, drukken de VS’en huisartsen daarom op het hart zoveel mogelijk tijd te nemen voor hun hoofdpijnpatiënten. “Probeer tijd te maken binnen de beperkingen, zodat je een goede diagnose kunt stellen”, zegt Geerts. “Zie het als chronische ziekte, volg de patiënt op en evalueer de behandeling.” “Erken dat je niet alles kunt weten als huisarts”, voegt Heitkamp toe. “Dat is niet erg, maar wees er eerlijk over en onderneem dan actie.”

Lees meer over: