DOQ

Internist-oncoloog dr. Steeghs: ‘Combinatietherapie geeft darmkankerpatiënt extra tijd’

Dankzij een nieuwe combinatietherapie overleven patiënten met uitgezaaide darmkanker en een mutatie in het BRAF-gen langer, dan wanneer zij de standaardbehandeling zouden krijgen.

Op basis van wetenschappelijk onderzoek van het Nederlands Kanker Instituut, het onderzoeksinstituut van het Antoni van Leeuwenhoek, is een nieuwe combinatiebehandeling ontwikkeld voor patiënten met uitgezaaide darmkanker en een mutatie in het BRAF-gen. De resultaten van een klinisch onderzoek bij ruim 600 patiënten laten nu zien dat patiënten met deze slimme behandelcombinatie langer overleven dan met de standaardbehandeling. De studie is recent gepubliceerd in The New England Journal of Medicine.

Vooruitzicht

Jaarlijks krijgen ongeveer 14.000 mensen in Nederland darmkanker. Grofweg 1 op de 10 van hen heeft een BRAF-mutatie en daardoor een relatief slecht vooruitzicht omdat hun tumoren nauwelijks reageren op bestaande therapieën als er uitzaaiingen zijn. In tegenstelling tot bij huidkankerpatiënten met diezelfde mutatie, werkt een medicijn dat BRAF remt niet goed bij darmkankerpatiënten.

(bron foto: Antoni van Leeuwenhoek)

Omweg blokkeren

In 2012 ontdekten onderzoeker René Bernards en collega’s van het Nederlands Kanker Instituut waarom darmkankercellen ongevoelig zijn voor BRAF-remming. Wat blijkt: groeisignalen in cellen nemen een omweg, waardoor ze toch gewoon kunnen blijven functioneren. Die omweg gaat via de epidermale-groeifactorreceptor EGFR (zie illustratie). Geef darmkankerpatiënten zowel een BRAF-remmer als een EGFR-remmer, was hun aanbeveling daarom, zodat je ook de omweg blokkeert.

BEACON

Na een eerste, succesvol patiëntenonderzoek in het Antoni van Leeuwenhoek, werd er een groot internationaal onderzoek opgezet voor patiënten met uitgezaaide darmkanker en een BRAF-mutatie: de BEACON-studie. De standaardbehandeling voor die patiënten is chemotherapie in combinatie met een EGFR-remmer. Het BEACON-onderzoek vergelijkt die standaardbehandeling met twee experimentele behandelingen die BRAF- en EGFR-remming combineren – zonder chemotherapie. Een deel van de patiënten kreeg ook een MEK-remmer. Ook het Antoni van Leeuwenhoek deed mee aan deze studie, onder leiding van onder andere promovendus Sanne Huijberts.

Extra tijd

Uit de resultaten blijkt nu dat patiënten die een van de slimme behandelcombinaties krijgen, langer overleven: 8 tot 9 maanden, vergeleken met 5 maanden bij standaardbehandeling. Het duurt bij hen bovendien langer totdat de ziekte verder groeit: 4 maanden versus 1,5 maand. Internist-oncoloog en klinisch farmacoloog Neeltje Steeghs van het Antoni van Leeuwenhoek: “Dit is een unieke combinatie van medicijnen voor patiënten met een tumor die tot op heden op geen enkel medicijn goed reageerde. Ook voor deze behandelcombinatie worden tumoren uiteindelijk weer ongevoelig, maar het geeft patiënten wel een aantal extra maanden de tijd.”

Registratie

Eind vorig jaar gaf de Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit FDA op basis van hoopgevende tussentijdse resultaten een prioriteitsstempel aan de combinatietherapie. Dat wil zeggen dat ze belooft haast te maken met de registratie van de medicijncombi zodra de studie klaar is. In Europa gaat de EMA daarover. Totdat de behandeling is goedgekeurd, is ze nog niet beschikbaar.

Intelligent gekozen

Deze nieuwe behandeling zal straks standaardzorg zijn. Het is daarbij vrij uniek dat deze behandeling zowel haar oorsprong heeft in het lab van het Nederlands Kanker Instituut, als ook getest is in klinische onderzoeken bij patiënten onder hetzelfde dak. Onderzoeker René Bernards, die ontdekte waarom darmkankerpatiënten niet reageren op BRAF-remmers: “Het is mooi om te zien dat intelligent gekozen combinaties van geneesmiddelen, gebaseerd op solide wetenschappelijke kennis over hoe de cel werkt, niet alleen in cellen en muizen werken maar ook in patiënten.” 

Over de BEACON-studie
Behandeling: drie behandelschema’s: 1) chemotherapie en EGFR-remmer, 2) BRAF-remmer en EGFR-remmer, 3) BRAF-remmer, MEK-remmer en een EGFR-remmer. Patiënten: 665 patiënten met uitgezaaide darmkanker, een BRAF-mutatie en ziekteprogressie na 1 of 2 andere behandelingen.

Bron: Antoni van Leeuwenhoek

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?

Videoconsult vs. fysiek consult: waar zitten de verschillen?

Broer en zus Martijn Stommel en Wyke Stommel onderzochten de verschillen tussen video- en fysieke consulten. Dit kan helpen bij goede implementatie van videoconsulten. “Patiënten moeten soms lang reizen. Dat is belastend, het kost tijd en meestal moet iemand mee.”

Zeven Routes naar een veerkrachtig zorgsysteem

Ons zorgstelsel kan duurzamer en menselijker terwijl ook kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid geborgd zijn, meent Steven de Waal in zijn boek. “De zorginstelling verandert in een platform: minder managers en meer horizontaal management tussen zorgprofessionals.”

Wat als… jouw onderzoek plotseling is geasso­cieerd met de tabaks­industrie?

De farmaceut die het promotieonderzoek van Wytse van den Bosch financierde, werd plotseling overgenomen door een tabaksmultinational. Wat doe je dan als onderzoeker? “Door deze indirecte affiliatie ben je plotseling niet meer welkom op wetenschappelijke congressen.”

Meer rolmodel­len nodig in het medisch onderwijs

“De gezondheidszorg moet een afspiegeling zijn van de samenleving, dat is nu niet zo”, vindt Rashmi Kusurkar, hoogleraar inclusie en motivatie in medisch onderwijs. Er is behoefte aan meer inclusiviteit en diversiteit binnen het medisch onderwijs.

Zo deal je met de onzin van influencers in je spreekkamer

Patiënten vertrouwen influencers soms meer dan hun eigen arts. Jolanda van Boven en Annemie Galimont vertellen over hun ervaringen hiermee in de spreekkamer en hoe hiermee om te gaan. “Wees als arts alert dat je de patiënt goed voorlicht over de mogelijke gevolgen.”

‘Kunst kan de zorg transformeren’

Om de problemen van het overbelaste zorgsysteem het hoofd te bieden, moet kunst een structurele plaats krijgen, pleit Tineke Abma. “We willen duurzame programma’s van bewezen interventies vergoed door de zorgverzekeraar.”

Casus: jongen met gepig­menteerde huid­afwijking

Een tienjarige jongen heeft een opvallende laesie op de rechterbovenarm. Bij navraag blijkt deze laesie al jaren aanwezig. In de familie komen geen melanomen voor. De jongen heeft een blanco voorgeschiedenis. Wat is uw diagnose?

Casus: man met klachten van moeizaam plassen

Een man komt met een doorgemaakte blaasontsteking op uw spreekuur. Plassen gaat al een paar jaar langzaamaan moeilijker en moeilijker. De straal is zwak, nogal eens sproeiend en er wordt bijna altijd wat nagedruppeld. Persen helpt niet echt. Wat is uw diagnose?

Iedere arts moet zich voorbereiden op een leven lang leren

Welzijn is een voorwaarde voor professionele en persoonlijke ontwikkeling. En dat is in de medische sector meer dan ooit een punt van zorg, vindt Marjolein van de Pol. “De nieuwe bewegingen moet je gewoon volgen, in welke fase van je carrière je ook zit.”


0
Laat een reactie achterx