DOQ

Nieuwe technieken binnen de blaaskankerdiagnostiek

Het in vivo diagnosticeren en graderen van blaaskanker staat centraal in het onderzoek van arts-onderzoeker Esmée Liem. Ze gebruikt daarvoor ‘confocale laser endomicroscopie’, een microscoop die zo klein is, dat deze via een probe in de blaas kan worden ingebracht. In een interview met DOQ vertelt Liem meer over de nieuwe en toekomstige mogelijkheden binnen de blaaskankerdiagnostiek.

Tijdens haar co-schappen kwam Esmée Liem in contact met de urologie en was meteen verkocht. “Het is een divers vakgebied. Je doet zelf veel diagnostiek, maar ook de behandeling, variërend van leefstijladviezen tot grote ingrepen. Vanuit de Snijdend Oncologische Groep (Erasmus MC Kankerinstituut, Daniel de Hoed in Rotterdam) kwam ik bij het AMC terecht, omdat er een plek binnen de urologie vrijkwam. Ik werkte als ANIOS in het AMC op de afdeling urologie, waar ook deze promotieplek op mijn pad kwam.”

Diagnostiek
Haar onderzoek betreft de blaaskankerdiagnostiek en behandeling. Bij een van haar projecten staat daarbij de ‘confocale laser endomicroscopie’ (CLE) centraal. Liem: “Het is mijn doel om de diagnostiek naar blaaskanker verder te verbeteren met moderne technieken zoals de CLE. De techniek bestaat al enkele jaren, maar er waren tot dusver nog weinig toepassingen binnen de urologie. De CLE werd voor het eerst gebruikt binnen de MDL, waar onder andere onderzoek gedaan werd naar Barrett oesophagus. Waarna de techniek ook op de radar binnen de urologie kwam. Binnen de urologie staat het gebruik van CLE echter nog in de kinderschoenen.”

CLE
De confocale laser endomicroscoop is een soort microscoop die zo klein is, dat deze in een ‘probe’ past. Tijdens een transurethrale resectie van de blaastumor brengen we de CLE probe in de blaas. Vervolgens bekijken we het weefsel op microscopisch niveaumet CLE, voordat de tumor gereseceerd wordt. De resolutie van deze techniek is zo hoog dat we op celniveau weefsel kunnen bekijken en zelfs erythrocyten kunnen zien stromen. Door het weefsel in de blaas in vivo op celniveau te bekijken, onderzoeken we of het mogelijk om met CLE in real-time een inschatting te maken over de agressiviteit van blaastumoren. Wij onderzoeken momenteel of het mogelijk is om onderscheid te maken tussen laaggradig en hooggradig urotheelcarcinoom. Voor dit onderzoek includeren we 60 patiënten. De beelden die we met de CLE maken zijn anders dan wat de patholoog onder de microscoop ziet. Het weefsel wat wij in beeld brengen is ongefixeerd en niet H&E gekleurd (hematoxyline-eosine). Met CLE kun je ook cellen zien, maar is het beeld zwart-wit. De architectuur en morfologie van de cellen zijn bepalend voor het beoordelen van het weefsel. Vooralsnog was het niet mogelijk om op celniveau in vivo beelden te maken van weefsel. Dat we dit nu wel met de CLE kunnen doen, maakt deze techniek bijzonder.”

Enthousiast
Liem: “Ik hoop dat we met de CLE kunnen differentiëren tussen goedaardige, kwaadaardige, laaggradige, hooggradige tumoren en Carcinoma in Situ. We zijn nu nog bezig met het verzamelen en analyseren van data, maar ik hoop dat het wel de toekomst wordt. Tijdens congressen in Parijs, waren mensen heel enthousiast over deze nieuwe techniek. Urologen gaan in de toekomst mogelijk meer met deze techniek werken. We onderzoeken deze alternatieven in het AMC, waarbij we nu naast fysieke, ook optische biopten nemen en dus in de toekomst mogelijk sneller kunnen vaststellen hoe agressief de kanker is. De CLE staat nu in het begin. Het moet zichzelf nog bewijzen. Ik ben nog voorzichtig om voorspellingen te doen over de toekomst. Er zijn ook andere optische technieken. Binnen de hoge urinewegen wordt er met ‘optische coherentietomografie (OCT)‘ gekeken, een soort echo met licht. Ik weet dat ze tevens bezig zijn met het ontwikkelen van een soortgelijke probe voor in de blaas. Maar het zal nog even duren voordat het er is en er in vivo onderzoek naar gedaan kan worden.

Toekomst
Liem: “Ik weet niet waar we over vijf jaar staan, want ik weet niet hoe snel bepaalde ontwikkelingen gaan. Arts-onderzoeker Liem hoopt dat de studie tot iets moois leidt, wat tot een grotere vervolgstudie leidt. “We doen het nu alleen bij patiënten op de OK, waar wij peroperatief de beelden maken, maar het zou fantastisch zijn als we het op de poli kunnen integreren, waarbij je in een eerder stadium een uitspraak zou kunnen doen over de agressiviteit van blaastumoren. Dat zou uniek zijn.”

AUTEUR: Lennard Bonapart, Medisch Journalist

 

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?

‘Iedereen heeft recht op zorg’

Ongedocumenteerde in je spreekkamer? Er is meer mogelijk dan je denkt, stellen Amarylle van Doorn en Daan Frehe. Een afwerende houding is hierbij als zorgverlener niet gewenst. “De enige voorwaarde is dat je jezelf bij het CAK moet aansluiten. Veel zorgaanbieders weten dat niet.”