Obstructief slaapapneu treft niet alleen zware, oude mannen

Vaak wordt gedacht dat obstructief slaapapneu (OSA) alleen bij oudere mannen met overgewicht voorkomt. Niks is minder waar, vertelt Lisette Venekamp. Als longarts-somnoloog en medisch directeur van het Nederlands Slaap Instituut ziet ze dat obstructief slaapapneu ondergediagnosticeerd is, zeker bij groepen die niet binnen het standaardplaatje vallen. “OSA kan iedereen treffen, maar lang niet iedereen heeft typische klachten zoals snurken, overdag in slaap vallen en vermoeid wakker worden.”

“Van oudsher wordt gedacht dat obstructief slaapapneu alleen voorkomt bij mannen van middelbare leeftijd of ouder met flink overgewicht, die overdag in een stoel liggen te suffen en ’s nachts de buurt bij elkaar snurken”, vertelt Lisette Venekamp. “Dat kunnen typische kenmerken van slaapapneu zijn, maar bij een grote groep patiënten missen die klachten. Daardoor is er sprake van een onderdiagnostisering van OSA.”
Ook onvoldoende nachtrust en vermoeidheid zonder dat er snurken of ademstops worden opgemerkt kunnen passen bij OSA. “Mensen zonder partner of met een partner die diep slaapt weten misschien niet eens dat ze snurken of af en toe stoppen met ademen. Subtielere klachten, zoals concentratieproblemen of een negatieve stemming, worden al snel gemist. Toch kan obstructief slaapapneu gevaarlijk zijn. Er ontstaat namelijk een daling van de zuurstofsaturatie tijdens de nacht, wat kan leiden tot langdurige zuurstoftekorten. En dat gaat gepaard met een verhoogd risico op cardiovasculaire aandoeningen.”

Veroudering en overgang

Overgewicht is een belangrijke risicofactor voor OSA, maar het is zeker niet de enige. Venekamp: “Ook een afwijkende anatomie van de bovenste luchtwegen verhoogt het risico op OSA. Een smallere bovenste luchtweg zakt bijvoorbeeld sneller in. Veroudering speelt daar ook een rol in, omdat het weefsel rondom de bovenste luchtwegen in de loop van de tijd steeds minder elastisch wordt. Daarnaast worden de spieren van de bovenste luchtweg slapper, waardoor deze makkelijker inzakt tijdens de slaap.”

Bij vrouwen vormt de menopauze een kantelpunt in het risico op obstructief slaapapneu, vertelt Venekamp. “Tot de leeftijd van ongeveer 45 jaar komt OSA vaker voor bij mannen dan vrouwen. Na de overgang verdwijnt dat onderscheid. Vrouwen hebben vaker atypische klachten dan mannen, zoals een negatieve stemming en chronische vermoeidheid. Het is dus belangrijk om je te realiseren dat slaapapneu ontzettend veel voorkomt, ook bij mensen waarvan je het minder snel verwacht. Ongeveer de helft van de personen op middelbare leeftijd laat een verhoogde Apneu Hypopneu Index (AHI) zien bij een slaaponderzoek. Dat betekent niet dat al die mensen klinisch relevante slaapapneu hebben, maar toont wel aan dat het belangrijk is om die diagnose te overwegen.”

“Per videoconsult kunnen we heel mooi de uitslagen van onderzoeken delen”

Nederlands Slaap Instituut

“In het Nederlands Slaap Instituut zien we mensen met allerlei slaapgeneeskundige problemen. OSA is een van de grootste groepen slaapproblemen die we zien, maar we diagnosticeren en behandelen bijvoorbeeld ook slapeloosheid, slaapwandelen,  restless legs-syndroom, neurologische slaapaandoeningen en verstoringen in het circadiane-ritmestoornissen. De meeste patiënten worden doorverwezen door hun huisarts, maar ook medisch specialisten verwijzen patiënten naar ons instituut.”

Op afstand

In het Nederlands Slaap Instituut vindt de zorg vrijwel altijd buiten de zorginstelling plaats, vertelt Venekamp. “De consulten vinden in principe allemaal digitaal plaats. Dat is fijn, want per videoconsult kunnen we heel mooi de uitslagen van onderzoeken delen, waardoor we de mogelijkheid hebben om alles goed uit te leggen. Daarnaast vinden alle onderzoeken thuis plaats, denk bijvoorbeeld aan een slaaponderzoek met polygrafie of polysomnografie. Ook de start van de behandeling wordt vanaf afstand begeleid door de arts, zoals het gebruiken van een CPAP-masker tijdens de slaap. Zelfs de opvolging vindt plaats op afstand, namelijk per videoverbinding.”

Voor wie dat écht wil, blijft de mogelijkheid om langs te komen bij het Nederlands Slaap Instituut bestaan. “Patiënten die dat heel graag willen, kunnen voor de gesprekken met de arts langskomen op ons kantoor in Amersfoort. In de praktijk gebeurt dat echter nauwelijks. Onze ervaring heeft ons geleerd dat ook oudere patiënten prima overweg kunnen met videoconsulten. Dat deze vorm van zorg ongeschikt is voor oudere patiënten, is een misvatting. Vaak vinden oudere patiënten het zelfs fijn om de zorg in hun eigen woonkamer te krijgen, zeker wanneer ze slecht ter been zijn.”

Lees meer over: