Onderzoek naar betere zorg voor parkinson: ‘Specialisatie heelt’

Mensen met parkinson die gespecialiseerde fysiotherapie krijgen leven langer dan patiënten die reguliere fysiotherapie ontvangen. Dat ontdekten Jan Ypinga en zijn collega-onderzoekers van het Radboudumc in Nijmegen. “Dit onderzoek is een win-win geweest voor beleid, praktijk en onderzoek.”

Van huis uit is Ypinga fysiotherapeut, daarna werd hij zorginkoper bij CZ en nu is hij door CZ deels uitgeleend aan het Radboudumc voor een promotieonderzoek naar betere zorg voor mensen met parkinson. “Als fysiotherapeut hielp ik mensen die vaak weer terugkwamen met dezelfde klachten. Dat frustreerde me.” Hij vroeg zich af of dat niet beter kon. “Het beleid, de praktijk en het onderzoek zijn verschillende werelden, die wat meer met elkaar mogen gaan praten. Door dit onderzoek hebben we alle partijen gecombineerd, een win-win voor iedereen.”

Onderzoek naar de hele populatie

Eerder gerandomiseerd onderzoek liet al zien dat gespecialiseerde fysiotherapie beter werkt in het voorkomen van complicaties van parkinson dan reguliere fysiotherapie. Ypinga: “We wilden dit onderzoek breder trekken en kijken of dit effect ook stand hield in de praktijk, in de hele populatie van mensen met parkinson die fysiotherapie krijgen.”

Gespecialiseerde fysiotherapie wordt gegeven door fysiotherapeuten met specifieke expertise. Ze zijn aangesloten bij ParkinsonNet, een landelijk netwerk met meer dan 4.000 zorgverleners gespecialiseerd in parkinson. Deze zorgverleners zien een minimum aantal patiënten met parkinson per jaar, werken multidisciplinair en volgen speciale scholing, waardoor het niveau van de zorg voor mensen met parkinson hoog is.

Gebruik van bestaande data

Samen met zijn team onderzocht Ypinga 37.000 personen met parkinson die fysiotherapie kregen. Hiervoor gebruikten ze declaratiegegevens uit de periode tussen 2010 en 2019. De gegevens komen van Vektis, het Nederlandse informatiecentrum voor gezondheidszorg dat zich bezighoudt met het verbeteren van de gezondheidszorg op basis van data. Vektis en de zorgverzekeraars geven goedkeuring voor het gebruik van gegevens voor onderzoek, en zijn voorzichtig met het vrijgeven ervan. “Ik ben anderhalf jaar bezig geweest om de data te bemachtigen”, vertelt Ypinga. Toch noemt hij het een waardevolle bron van informatie. “Van declaratiedata wordt misschien te weinig gebruikgemaakt. Deze gegevens zijn van elke verzekerde beschikbaar, hier hoeven zorgaanbieders geen extra administratie voor te doen. Ik denk dat het meer gebruikt zou kunnen worden voor onderzoek.”

Gespecialiseerde fysiotherapie blijkt levensverlengend

De onderzoekers hebben ook gekeken of er misschien andere factoren zijn, in plaats van gespecialiseerde fysiotherapie, die het lagere sterfterisico kunnen verklaren. Maar de gegevens lieten zien dat het niet uitmaakt of iemand met parkinson man of vrouw is, uit een ruraal of stedelijk gebied komt, of wat de sociaal-economische status is: gespecialiseerde fysiotherapie is levensverlengend.

“Als zorgverlener wil je de boodschap meegeven aan de patiënt dat deze een keuze heeft uit zorgverleners, en dat die keuze uitmaakt”

Wat kun je als zorgverlener doen?

Als je als zorgprofessional te maken hebt met mensen met parkinson, dan kun je deze het beste helpen door zelf aangesloten te zijn bij ParkinsonNet. Dit maakt het makkelijk om samen te werken met zorgverleners die gespecialiseerd zijn in parkinson. Ypinga: “Om snel gespecialiseerde zorgverleners te vinden kun je ook gebruikmaken van de Parkinson Zorgzoeker om je patiënten te verwijzen naar een aangesloten zorgverlener.”

“Ook werken wij samen met de Parkinson Vereniging om deze studieresultaten te laten landen bij mensen met parkinson. We willen de boodschap onder de aandacht brengen dat er verschil is tussen zorgverleners, en dat die keuze uitmaakt. Maak deze boodschap ook als zorgverlener duidelijk aan je patiënten. We zeggen ook wel: specialisatie heelt.”

“Deze stap naar gespecialiseerde zorg zou voor veel meer aandoeningen gemaakt moeten worden”

Vervolgonderzoek

Ypinga hoopt volgend jaar te promoveren. In de tussentijd gaat het PRIME-project door, een onderzoekstraject aan het Radboudumc naar betere zorg voor mensen met parkinson waar dit onderzoek deel van uitmaakte. In het PRIME-project worden klinische data, in de vorm van vragenlijsten, en declaratiedata bij elkaar gebracht om de kwaliteit van zorg te evalueren. Ypinga: “Daarnaast zou deze stap naar gespecialiseerde zorg uiteindelijk voor veel meer aandoeningen gemaakt moeten worden.”

Referentie: Ypinga JHL, et al. Effects of specialised physiotherapy on mortality in Parkinson’s disease: a prospective observational study. NPJ Parkinson’s Disease. 2025;11:214.

Lees meer over: