Onderzoek naar jodium als ‘magic bullet’ bij preventie Covid-19

Jodium heeft krachtige antibacteriële en antivirale eigenschappen. Om de toegevoegde antivirale waarde van jodium te onderzoeken bij de preventie en behandeling van Covid-19, vindt momenteel in het Máxima MC (MMC) in Eindhoven gerandomiseerd onderzoek plaats bij opgenomen coronapatiënten. “Vóór komende zomer hopen we onze uitkomsten te kunnen presenteren”, zegt reumatoloog Richard Verheesen.

“De ene groep patiënten krijgt wel jodiumsupplementen voorgeschreven en de andere geen”, legt Verheesen uit. “Vervolgens kijken we of de jodiumsuppletie iets doet op opname- en beademingsduur en overlijden. Dat zijn de harde eindpunten van het onderzoek.”

Eerstelijnsdefensie

De studie in het MMC wordt uitgevoerd omdat recente studies laten zien dat jodium, net als de huid, een rol zou kunnen spelen als een soort eerstelijnsdefensie (innate immunity) bij de bescherming tegen virussen en bacteriën. Zo worden in het speeksel en de slijmvliezen van mond en neus bij jodiumopname al snel verhoogde concentraties jodium gevonden, hoger dan in de rest van het lichaam. Uit dieronderzoek blijkt dat de verhoogde concentraties mogelijk een defensieve functie hebben.

Preventieve werking toetsen

Verheesen benadrukt dat opgenomen corona-positieve patiënten om die reden de ‘slechtst denkbare populatie’ zijn voor zo’n onderzoek. “Zij zijn al ziek geworden, het virus is bij hen al door de eerste verdedigingslinie heen gedrongen. De eventueel preventieve werking van jodium kunnen we daardoor bij hen niet toetsen.”

“Ik hoop dat de overheid of het RIVM een bevolkingsonderzoek opstart”

Gezonde onderzoekspopulatie

Het zou daarom volgens hem beter zijn als een gerandomiseerde studie naar de preventieve en antivirale werking van jodium werd gedaan bij een gezonde onderzoekspopulatie. De ene helft zou dan jodium krijgen en de andere helft niet. “Vervolgens volgen we de deelnemers in de loop van de tijd om te kijken hoe vaak ze een infectie ontwikkelen. Met name een Covid-19-infectie, maar ook andere infecties. Ik hoop dat de overheid of het RIVM deze handschoen oppakt en zo’n bevolkingsonderzoek gaat opstarten. Natuurlijk, we weten niet of jodium de magic bullet is in Covid-preventie, maar het zou goed zijn als we dat onderzoeken.”
Een complicerende factor hierbij is dat wereldwijd, ook in Nederland vermoedt Verheesen, veel mensen een jodiumtekort hebben. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie, die er in 2004 en 2007 rapporten over publiceerde, kan dat ernstige consequenties hebben. “Het kan volgens de WHO leiden tot intellectuele achteruitgang, uitgedrukt in IQ-verlaging, struma, miskramen en cretinisme.”

Ouder dan 50 jaar

Hoeveel mensen in Nederland een tekort hebben, weet Verheesen niet. “Daar is nooit onderzoek naar gedaan. Er is één longitudinale studie waarbij daarnaar is gekeken, de Doetinchem Cohort Study, maar die studie is gebiast. Alleen deelnemers die al bewust met hun gezondheid bezig zijn, zijn daarin geïncludeerd. Bovendien moet je landelijk onderzoek doen, met uitsplitsing naar geslacht en leeftijd, om het jodiumtekort goed in kaart te brengen. We weten dat het jodiumtekort bij mannen en vrouwen van 50 jaar en ouder bijvoorbeeld groter is dan bij de jongere bevolking.”

“In de Verenigde Staten en Duitsland wordt geadviseerd zwangere vrouwen vitaminepreparaten met jodium te geven”

Zwangere vrouwen

Daarnaast is het afkappunt voor voldoende jodium bij zwangere vrouwen volgens de WHO 150 microgram per liter urine. “Dat halen we niet in Nederland, we komen net op de 100 microgram per liter uit.” Verheesen maakt zich daar zorgen over. “Want dat betekent dat je het kind geen goede start geeft. Volgens de WHO kan een mild jodiumtekort leiden tot een IQ-verlaging van wel 10-15 punten. Dat is het verschil tussen vwo, havo of mavo. Vandaar dat medisch-wetenschappelijke verenigingen in de Verenigde Staten en Duitsland adviseren zwangere vrouwen vitaminepreparaten te geven met jodium. In Nederland zijn we nog niet zover.”

Verdedigingslinie

Het tekort aan jodium kan ook consequenties hebben bij het voorkomen van virale infecties als Covid-19, veronderstelt Verheesen. “Als er een jodiumtekort is, is de verdedigingslinie mogelijk minder stevig en breekt virus of bacterie er makkelijker doorheen. Ook daarom wordt het tijd dat we onderzoek gaan doen naar het jodiumtekort in Nederland.”

Lees meer over: