Op het spoor van een intoxicatie
Redactioneel
18 september 2026
Een comateuze patiënt wordt binnengebracht op de SEH. Er is geen anamnese, geen getuige en geen aanknopingspunt voor wat er is gebeurd. De eerste gedachte gaat vaak uit naar een hersenbloeding, infectie of epileptische aanval. Maar volgens SEH-arts en toxicoloog Femke Gresnigt van het OLVG ontbreekt een intoxicatie nog te vaak in de differentiaaldiagnose. “Soms denken we daar pas aan als alle andere oorzaken zijn uitgesloten. Dan kan er al kostbare tijd verloren zijn gegaan.” Is een intoxicatie eenmaal in beeld, dan volgt een tweede uitdaging: hoe pak je de situatie systematisch aan? Vergiftigingen kunnen door talloze middelen worden veroorzaakt en zeer uiteenlopende klinische beelden geven. Het is onmogelijk, en volgens Gresnigt ook niet nodig, om al die afzonderlijke middelen uit het hoofd te kennen. Veel meer gaat het erom dat een arts weet welke stappen nodig zijn om van het klinisch beeld naar mogelijke oorzaken, risico’s en een behandeling te komen. Die benadering vormt de rode draad in haar boek Toxicologie – Een praktische handleiding. “Het doel is het denkproces te ondersteunen” SEH-arts en toxicoloog Femke Gresnigt PIRATE Als kapstok gebruikt Gresnigt het PIRATE-model, dat zij samen met collega’s binnen de toxicologiesectie van de Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA) ontwikkelde. “Het doel is het denkproces te ondersteunen.” De gebruikelijke eerste beoordeling volgens het ABCDE-principe blijft daarbij het vertrekpunt. PIRATE helpt vervolgens om specifiek vanuit een mogelijke intoxicatie naar de patiënt te kijken: wat kan het klinisch beeld verklaren, hoe kan de intoxicatie zich ontwikkelen en welke behandeling is nodig? Daarbij kunnen zogeheten ‘toxidromen’ houvast bieden: combinaties van symptomen die passen bij een bepaalde groep middelen. Het precieze middel hoeft niet altijd bekend te zijn om te kunnen
Aanmelden
Meld u gratis aan om toegang te krijgen tot DOQ,
waar zorgprofessionals kennis en visie delen.
Ik heb al een DOQ account
Lees meer over: