Oppervlakkige blaastumoren verwijderen met een laser

Het verwijderen van oppervlakkige blaastumoren kan in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) nu met een laser in plaats van een mesje. Transurethrale laserablatie, zoals de ingreep voluit heet, is een stuk patiëntvriendelijker dan een blaasoperatie, zegt uroloog Arnoud Postema van het LUMC. “Omdat de behandeling minder pijnlijk is, hoeven patiënten geen verdoving. Hierdoor kan de ingreep op de poli worden uitgevoerd. Dat verlicht de druk op de zorg enorm.”

In Nederland krijgen jaarlijks ongeveer 7.000 mensen – vooral ouderen – te horen dat ze blaaskanker hebben. Bij driekwart van de patiënten is de kanker niet-spierinvasief. Circa 60-70% van hen krijgt een recidief, schat Postema. “Oppervlakkige blaaskanker heeft de vervelende eigenschap om heel vaak terug te komen. Daarom zijn veel poliklinische controles en herbehandelingen nodig. Dit maakt niet-spierinvasieve blaaskanker tot een van de meest ‘zorgzware’ kankersoorten.”

Nachtje blijven

Gelukkig zijn oppervlakkige blaastumoren goed te behandelen, weet Postema. “De standaardbehandeling is een transurethrale resectie (TUR) van de blaas. Daarbij snijden we het tumorweefsel weg met een diathermische lis via de plasbuis. Dat gebeurt in de operatiekamer onder plaatselijke of algehele verdoving. Na de ingreep krijgt de patiënt een katheter om de inwendige wond rust te geven, (bloederige) urine af te voeren en eventueel de blaas te spoelen. De meeste patiënten moeten een nachtje in het ziekenhuis blijven. Hoewel het een relatief kleine ingreep betreft, kan een TUR-blaas een aanzienlijke impact hebben op met name oudere patiënten en degenen die hen van en naar het ziekenhuis brengen.”

Patiëntvriendelijker

In het LUMC kunnen patiënten met terugkerende oppervlakkige blaastumoren sinds kort worden behandeld met transurethrale laserablatie (TULA). “We verwachten dat deze behandeling dezelfde oncologische uitkomsten geeft als een blaasoperatie, maar TULA is een stuk patiëntvriendelijker”, stelt Postema. “Als we tijdens cystoscopie een recidief in de blaas ontdekken, kunnen we dit meteen verwijderen. Via de flexibele cystoscoop doen we eerst een biopsie. Vervolgens voeren we een laserfiber op, die het tumorweefsel wegsnijdt en de bloedvaatjes dichtbrandt. Patiënten hoeven dus niet te stoppen met bloedverdunners. Daarnaast is TULA minder pijnlijk dan een TUR-blaas, waardoor we de ingreep zonder ruggenprik of narcose kunnen uitvoeren op de poli. Ook een blaaskatheter en een ziekenhuisopname zijn verleden tijd: patiënten kleden zich aan en gaan weer naar huis.” In de Europese richtlijn wordt laserablatie genoemd als een weinig invasieve behandeloptie voor patiënten met een laaggradig recidief van niet-spierinvasieve blaaskanker, geeft Postema aan. “De overgrote meerderheid van hen ervaart TULA als minder belastend en prefereert deze behandeling boven een TUR-blaas.”

“Patiënten hoeven niet meer preoperatief gescreend te worden door een anesthesioloog”

Meer vrije bedden

TULA is niet alleen minder belastend voor patiënten, maar ook voor de gezondheidszorg, aldus Postema. “Omdat we TULA kunnen uitvoeren op de polikliniek in plaats van in de operatiekamer, hoeven patiënten niet meer preoperatief gescreend te worden door een anesthesioloog. Bovendien worden patiënten die TULA hebben ondergaan niet routinematig in het ziekenhuis opgenomen, zoals bij een TUR-blaas het geval is. Hierdoor komen meer ziekenhuisbedden vrij en dit komt de wachttijden voor operaties ten goede. Dat alles verlicht de druk op de zorg enorm.”

“Het succes van de behandeling zit hem vooral in het selecteren van de juiste patiënten”

Niet moeilijk

Volgens Postema is TULA in de basis niet moeilijk aan te leren voor urologen die al bedreven zijn in cystoscopie. “Het succes van de behandeling zit hem vooral in het selecteren van de juiste patiënten, dus patiënten met recidieven waarvan je eigenlijk zeker weet dat ze niet in de spierlaag groeien. Mijn advies is om te beginnen met kleinere tumoren en zo een steeds beter gevoel te krijgen bij wat de laser doet. De laser heeft twee standen: de ene is om het tumorweefsel te vaporiseren, de andere om bloedvaten te coaguleren. Afhankelijk van wat je ziet gebeuren, speel je met de signaalsterkte voor beide standen. Toont het camerabeeld bijvoorbeeld veel bloed, dan verhoog je het coagulatiesignaal. In Engeland zijn inmiddels meer dan 10.000 laserablaties verricht. Ervaren urologen laseren daar, weliswaar in meerdere sessies, tot wel een derde van de blaas en voeren zelfs ‘en bloc’-resecties van gesteelde tumoren uit. Maar dat zijn handelingen voor gevorderden.”

Open uitnodiging

Het LUMC is het tweede ziekenhuis in Nederland dat TULA inzet bij oppervlakkige blaastumoren. In 2024 had het Spaarne Gasthuis in Hoofddorp, tevens partner van het LUMC in het Blaaskankernetwerk, de primeur. “We nodigen urologen uit andere ziekenhuizen die geïnteresseerd zijn in TULA van harte uit om bij ons te komen kijken”, besluit Postema.

Lees meer over: