‘Ouderen met niet-specifieke klachten zijn een unieke groep’

De vergrijzing en toegenomen werkdruk vormen grote uitdagingen voor de Spoedeisende Hulp (SEH): steeds meer ouderen presenteren zich met niet-specifieke klachten. Internist Marjolein Kremers is hoofd van de SEH van het Erasmus MC en vertelt over het recente onderzoek dat zij deed naar de toegevoegde waarde van een nieuw zorgpad voor ouderen die op de SEH komen met niet-specifieke klachten.  “Je kunt alleen passende zorg verlenen als je de gehele context van de patiënt kent.”

“Ouderen bezoeken de SEH vaak met niet-specifieke klachten”, vertelt Kremers. “Zij hebben een verhoogd risico op slechte gezondheidsuitkomsten. Om de uitkomsten van deze groep patiënten te verbeteren, hebben we voor hen een nieuw zorgpad ontwikkeld en vergeleken met standaardzorg.”

Belangrijke factoren

“Eerst hebben we geïnventariseerd hoe ziekenhuizen nu omgaan met patiënten met niet-specifieke klachten”, gaat Kremers verder. “Uit deze inventarisatie bleek dat er rekening gehouden moet worden met twee belangrijke factoren, namelijk de breedte van de anamnese en de kwetsbaarheid van de patiënt. De anamnese moet niet alleen gericht zijn op somatische klachten, maar ook op het functioneren en psychosociale klachten. Deze vier domeinen komen ook aan bod in het ‘comprehensive geriatric assessment’ (CGA). De kwetsbaarheid van de patiënt kan worden bepaald met de zogenoemde APOP-screener.”

Daarna namen de onderzoekers het diagnostisch traject onder de loep. “Op dit moment worden onderzoeken achtereenvolgend uitgevoerd, waarbij vaak de resultaten van het eerste onderzoek worden afgewacht voordat aan het volgende onderzoek wordt begonnen. In het nieuwe zorgpad wilden we alle onderzoeken in een keer uitvoeren, om zo tijd te winnen. Daarbij hebben we gekozen voor een vaste set: een groot aantal laboratoriumbepalingen, een ECG, een thoraxfoto, een scan van de blaas en urineonderzoek.”

“Als klachten niet heel specifiek zijn, ontstaat er tussen verwijzers en ontvangende specialisten op de SEH soms een hele discussie”

‘Awareness’ creëren

Voorafgaand aan de implementatie van het nieuwe zorgpad moest ‘awareness’ worden gecreëerd over de patiëntengroep. Kremers: “We hebben huisartsen, triagisten en de ontvangende specialisten op de SEH geïnformeerd over ouderen met niet-specifieke klachten. Dit is namelijk een heel andere groep dan bijvoorbeeld patiënten die zich op de SEH presenteren met pijn op de borst of een andere specifieke klacht.” Dat was hard nodig, vertelt Kremers. “Als klachten niet heel specifiek zijn, ontstaat er tussen verwijzers en ontvangende specialisten op de SEH soms een hele discussie. Moet die patiënt dan wel naar de SEH, of kan diegene beter elders zorg krijgen? Door zorgverleners beter te informeren over deze groep patiënten hebben ze een beter beeld van wat het doel is van een SEH-bezoek voor patiënten met niet-specifieke klachten en hoe hiermee om te gaan.”

“Voor patiënten is efficiëntie waarschijnlijk minder belangrijk dan een juiste diagnose”

Resultaten onderzoek

De primaire uitkomstmaat van het onderzoek was de duur van het verblijf op de SEH. “Hierin zagen we geen verschil tussen de groep die standaardzorg kreeg en de groep die het nieuwe zorgpad volgde”, licht Kremers toe. “Ook de duur van de ziekenhuisopname was gelijk in beide groepen. Wel zagen we een trend naar minder herbezoeken aan de SEH binnen 30 dagen in de groep die het nieuwe zorgpad volgde. En de diagnose(s) leken in die groep vollediger.”

“Na afronding van de studie realiseerden we ons dat we ons te veel hebben gericht op efficiëntie”, geeft Kremers toe. “Voor patiënten is efficiëntie waarschijnlijk minder belangrijk dan een juiste diagnose, omdat die een passend behandelplan mogelijk maakt. Efficiëntie heeft ook invloed op de zorgkwaliteit, maar achterafgezien vragen we ons af of dit wel de juiste primaire uitkomstmaat was.” De trend richting volledigere diagnoses in de groep die het nieuwe zorgpad volgde, is volgens Kremers bemoedigend. “In deze patiëntengroep spelen vaak meerdere problemen tegelijk. Met het nieuwe zorgpad lijken we die problemen scherper in beeld te krijgen dan bij standaardzorg. En dat is heel belangrijk, want je kunt alleen passende zorg verlenen als je heel de context van de patiënt kent.”

Gepersonaliseerde zorg

Hoewel met het nieuwe zorgpad al geprobeerd wordt om ouderen met niet-specifieke klachten van passende zorg te voorzien, mag de zorg wat Kremers betreft nog meer worden gepersonaliseerd. “Het zou mooi zijn als we op een bepaalde manier gaan herkennen welke ouderen met niet-specifieke klachten een hoog risico op slechte uitkomsten hebben, en welke minder of niet. Dan weten we nog beter welke patiënten wel en niet naar de SEH hoeven te komen.” Tot slot adviseert Kremers aan zorgverleners die werken met deze groep patiënten om zich goed te (laten) informeren. “Besef je dat ouderen met niet-specifieke klachten een unieke groep zijn, met een verhoogd risico op slechte gezondheidsuitkomsten. En heb daarom extra aandacht voor hen.”

Referentie: Van der Velde MGAM, et al. Evaluation of a care pathway for older adults presenting with nonspecific complaints at the emergency department: a before-and-after study. Eur Geriatr Med. 2025;16:1537-49.

Lees meer over: