Pas op! Je artritis psoriatica gaat op­vlammen

Artritis psoriatica gaat vaak gepaard met onverwachte, plotselinge opvlammingen. Een Europees consortium gaat nu aan de slag om een digitale assistent te ontwikkelen die de opvlamming al in een vroeg stadium signaleert en daarop de patiënt waarschuwt. Zo kan die tijdig de juiste maatregelen nemen.

 “De klinische presentatie van artritis psoriatica is heel divers”, vertelt Ilja Tchetverikov, reumatoloog in het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht. “De mate van psoriasis varieert van zeer licht tot zeer ernstig en de ‘artritis-component’ omvat een breed pallet aan mogelijke aandoeningen: artritis, enthesitis, spondylitis, sacro-iliitis, dactylitis, uveitis, IBD. Hetgeen zich vertaalt naar een brede waaier aan mogelijke klachten.”
“Wat daarbij in de dagelijkse praktijk voor de patiënt heel lastig is, is het grillige verloop van de ziekte”, vult Jolanda Luime aan. Luime is als epidemioloog en onderzoeker verbonden aan het Erasmus MC in Rotterdam en het Máxima Medisch Centrum in Veldhoven. “De ontstekingscomponent van de ziekte kan onverwacht opvlammen met onder andere ernstige gewrichtspijn, slaapproblemen en vermoeidheid als gevolg.”  

Subklinisch stadium

Luime en Tchetverikov doen onderzoek naar dit opvlammen van de ziekte. Tchetverikov: “De patiënt loopt nu steeds achter de feiten aan; hij merkt pas dat de ontsteking opflakkert als de klachten zijn toegenomen. Wij gaan nu onderzoeken of het mogelijk is het opvlammen van de ontsteking in een vroeg, subklinisch stadium te herkennen zodat de patiënt er iets aan kan doen voordat de klachten in ernst toenemen. Daarbij mikken we op het ontwikkelen van een niet-invasieve techniek die in staat is bij de individuele patiënt signalen op te pikken die een aanstaande opvlamming van de ontsteking voorspellen. Daarnaast zou je zo’n systeem kunnen gebruiken om patiënten op afstand te monitoren en op basis daarvan de noodzaak van controles in het ziekenhuis te kunnen bepalen.” Luime: “En ons ultieme doel is te kunnen voorspellen welke mensen met psoriasis in de nabije toekomst artritis psoriatica gaan ontwikkelen.” Luime en Tchetverikov doen dit onderzoek overigens niet alleen. Het is een groot, internationaal Europees project dat de Europese Commissie met 7 miljoen euro subsidieert.

“We zoeken naar een niet-invasieve parameter die real time de mate van stress meet”

Epidemioloog en onderzoeker Jolanda Luime

Bewegingspatroon analyseren

Kortom, mooie vergezichten. Maar waaraan herken je een subklinische toename van de ontsteking? Tchetverikov: “We beginnen eenvoudig, namelijk met het analyseren van veranderingen in beweegpatronen. Bekend is dat patiënten bij toenemende gewrichtspijn het betreffende gewricht zo min mogelijk gebruiken. Omgekeerd zou dat kunnen betekenen dat een subtiele afname van het gebruik van een gewricht voorspellend kan zijn voor een toename van de ontsteking. Om hier zicht op te krijgen gaan we nu eerst bij patiënten met hoge of lage ziekteactiviteit het totale dagelijkse bewegingspatroon nauwkeurig vastleggen met een app die door onze Griekse partners is ontwikkeld. Met behulp van AI gaan zij in die patronen vervolgens op zoek naar signalen die kenmerkend zijn voor lage of juist hoge ziekteactiviteit. De volgende stap is na te gaan of veranderingen in die signalen correleren met veranderingen in de klinische uitingen van de ziekte.”

Stress meten

Luime: “Een andere interessante parameter is stress. Er zijn veel aanwijzingen dat het stress-systeem en het immuunsysteem elkaar beïnvloeden. Veel mensen met artritis psoriatica melden ook een verband tussen stress en het opvlammen van hun ziekte. Waar we nu naar op zoek zijn, is iets dat bij mensen de mate van stress op een eenvoudige, niet-invasieve manier kan meten. Zo’n niet-invasieve methode is bijvoorbeeld het meten van cortisol in het haar. Maar daarmee kun je alleen de mate van stress in het verleden in kaart brengen. Dat is op zich handig om de relatie tussen stress en opvlamming van artritis psoriasis beter te documenteren maar je hebt er niets aan om opvlamming te voorspellen. Daarom zoeken we naar een niet-invasieve parameter die real time de mate van stress meet. Een groot Nederlands project, ‘Stress in Action’, houdt zich daarmee bezig en daarbij willen wij graag aanhaken.”

“We hopen dat het mogelijk wordt de metingen te laten verlopen via de smartphone of een wearable”

Reumatoloog Ilja Tchetverikov

Smartphone of wearable

Samen met de signalen uit het bewegingspatroon zou zo’n stresssignaal verwerkt kunnen worden in een app die de patiënt waarschuwt dat er een opvlamming van de artritis psoriatica zit aan te komen. Luime: “De patiënt krijgt dan een signaal en kan op grond daarvan maatregelen nemen. Bijvoorbeeld kijken hoe de stress is te verminderen of de opkomende ontsteking onderdrukken met prednison.” “Idealiter merkt de patiënt zo min mogelijk van de continue metingen”, vult Tchetverikov aan. “We hopen daarom dat het mogelijk wordt de metingen te laten verlopen via de smartphone of een wearable. Bijna iedereen heeft tegenwoordig een smartphone de hele dag binnen handbereik en aan een wearable is waarschijnlijk ook goed te wennen.” Luime: “Om na te gaan waaraan patiënten precies behoefte hebben en welke signalen zij wel of juist liever niet krijgen, kijken enkele patiënten bij dit onderzoek regelmatig over onze schouders mee.”

Lees meer over: