Pijn bij IC-opname is geas­socieerd met hoger risico op psycho­pathologie

De helft van de patiënten die opgenomen is geweest op de intensive care (IC) rapporteert een jaar later psychopathologische problemen. Het hebben van pijn voorafgaand aan de IC-opname is geassocieerd met deze psychopathologie, evenals de herinnering aan onvoldoende pijnbestrijding tijdens de opname. Dit blijkt uit een cohortstudie naar het effect van pijn voor, tijdens en na een IC-opname op psychopathologie, die onderzoekers uit het UMC Utrecht uitvoerden.

Een verblijf op de afdeling intensieve zorg (IC) heeft vaak een negatieve invloed op de kwaliteit van leven van patiënten. Een jaar na de opname rapporteert meer dan de helft van de patiënten psychopathologische problemen en 18% van de patiënten heeft last van chronische pijn. Bij niet-IC-patiënten lijkt er een bi-directionele relatie te zijn tussen chronische pijn en psychopathologie. Of dit ook zo is voor IC-patiënten was onduidelijk. In een cohortstudie van het UMC Utrecht is nu onderzocht of pijn voor, tijdens of na een IC-opname gerelateerd is aan de ontwikkeling van psychopathologische problemen.

Posttraumatisch stress-syndroom

De Utrechtse onderzoekers verzamelden prospectief de gegevens van 1.105 patiënten die tussen 2013 en 2016 minstens 48 uur op de IC opgenomen waren geweest. Na één jaar follow-up vulden deze patiënten de Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) en de Impact of Event Scale (IES)/Impact of Event Scale-Revised (IES-R) in, evenals gestandaardiseerde vragen over pijn. Pijn voorafgaand aan de IC-opname werd beoordeeld door de studiedeelnemers bij één jaar follow-up te vragen naar de lichaamslocaties waar ze chronische pijn hadden voor de opname. Pijn tijdens de IC-opname werd driemaal daags beoordeeld door IC-verpleegkundigen en pijn na de IC-opname werd beoordeeld bij het éénjaarsonderzoek. De primaire uitkomstmaat was het vóórkomen van psychopathologische problemen. De onderzoekers definieerden dit als symptomen van angst en/of depressie en/of posttraumatisch stress-syndroom (PTSS) één jaar na de IC-opname.

Onvoldoende pijnbestrijding

Van de 1.105 patiënten die de vragenlijsten beantwoordden, rapporteerden 558 (50%) psychopathologische problemen na één jaar. 34% gaf aan last te hebben van angststoornissen, 33% rapporteerde depressiegerelateerde symptomen en 19% had PTSS-symptomen ontwikkeld. Daarnaast gaf 31% van de deelnemers aan pijn te hebben gehad voor de IC-opname en 16% had last van pijn bij één jaar follow-up. De onderzoekers zagen dat pijn voorafgaand aan de IC-opname geassocieerd was met een verhoogd risico op het ontwikkelen van psychopathologische problemen één jaar na de opname (OR 1,18; 95% BI 1,10-1,26). Pijn tijdens de IC-opname bleek niet geassocieerd met de ontwikkeling van psychopathologie (OR 0,99; 95% BI 0,94-1,03), maar de herinnering aan onvoldoende pijnbestrijding tijdens de IC-opname wel (OR 2,19; 95% BI 1,39-3,45). Pijn na de IC-opname bleek ook geassocieerd met psychopathologische problemen (OR 2,38; 95% BI 1,68-3,35).

“Dit kan bijdragen aan vroegtijdige identificatie van patiënten die risico lopen op het ontwikkelen van psychopathologie”

Vroegtijdige identificatie

Dit is volgens de onderzoekers de eerste studie die het effect van pijn voor, tijdens en na IC-opname op psychopathologie onderzoekt. Het blijft volgens hen echter onduidelijk welke factoren de gevonden ervaringen van patiënten beïnvloeden en of daar een mogelijk aangrijpingspunt ligt voor toekomstige preventieve maatregelen. Maar: het beoordelen van pijn vóór de IC-opname en het monitoren van angst en depressieve en PTSS-symptomen na ontslag kan bijdragen aan vroegtijdige identificatie van patiënten die risico lopen op het ontwikkelen van psychopathologie. “Vanwege het grote aantal patiënten met psychische klachten en pijn na een IC-opname, pleiten we voor meer onderzoek naar dit onderwerp, met speciale aandacht voor preventieve maatregelen en behandelingen”, aldus Mienke Rijsdijk, anesthesioloog-pijnspecialist in het UMCU en een van de betrokken onderzoekers.

Referentie: Smaisim N, Rijsdijk M, Van der Does Y, Slooter AJc. Pain and psychopathology after intensive care unit admission. Anaesth Intensive Care. 2024 Jun 16:310057X241226716.

Lees meer over: