Plichtsbesef motiveert longartsen tot actieve verduur­zaming longzorg

De in 2023 opgerichte werkgroep ‘De Groene Longarts’ van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT), zet zich in voor verduurzaming binnen de longzorg. Zij deelt kennis over de thema’s inhalatiemedicatie, reisbewegingen van zorgverlener en patiënt, en materialengebruik op de endoscopieafdeling. “We willen het bewustzijn over duurzaamheid in de longzorg vergroten”, vertelt longarts en mede-initiatiefnemer Romkje Hospes.

Romkje Hospes van Nij Smellinghe in Drachten richtte de werkgroep samen met longarts Ilse Boudewijn van Medisch Centrum Leeuwarden op. Boudewijn is inmiddels voorzitter van de werkgroep. Beiden waren via een ‘green team’ voor de endoscopieafdeling in het UMC Groningen al bezig met groene zorg. Maar voor de longzorg misten zij een overkoepelend initiatief voor longartsen. “Bovendien hebben alle medische verenigingen de Green Deal Duurzame Zorg ondertekend. Dus iedereen moet daarmee aan de slag”, vertelt Hospes. “De werkgroep, ruim tien longartsen, onderzoekt hoe medewerkers in de longzorg kunnen bijdragen aan duurzame zorg. We streven naar ambassadeurs in alle ziekenhuizen in Nederland en werken samen met veel andere groene initiatieven in de zorg.”

Maatschappelijke plicht

Uit een enquête van de werkgroep, ingevuld door 206 NVALT-leden, bleek maar liefst 85% duurzaamheid belangrijk te vinden, of zelfs een maatschappelijke plicht. Mede omdat een slechter milieu longklachten kan veroorzaken of verergeren. Naar aanleiding van de enquête is de werkgroep aan de slag gegaan met drie onderwerpen: materialengebruik op de endoscopie-afdeling, inhalatiemedicatie en reisbewegingen van zorgverlener en patiënt.

Factsheets en aanbevelingen

Over de onderwerpen inhalatiemedicatie en reisbewegingen heeft de werkgroep inmiddels factsheets met aanbevelingen geschreven en presentaties gegeven in ziekenhuizen. Wat betreft inhalatiemedicatie is het advies om terughoudend te zijn met het voorschrijven van dosisaerosolen. Die bevatten namelijk sterke broeikasgassen. “Een dosisaerosol zorgt voor bijna twintig keer meer uitstoot van CO₂ dan een poederaerosol”, vertelt Hospes. “Vervangen van de dosisaerosolen, indien mogelijk, bespaart 60 tot 66 miljoen kilo CO₂. Dat komt overeen met de CO₂-uitstoot van 8.400 huishoudens per jaar, of 350 miljoen kilometer met een benzineauto. In enkele ziekenhuizen waar we hierover een presentatie hebben gegeven, werden daarna minder dosisaerosolen voorgeschreven. We zagen in drie maanden tijd een uitstootreductie die vergelijkbaar is met veertigduizend autokilometers, oftewel een rondje rond de evenaar.”

“Laat de auto staan, werk meer vanuit huis en doe consulten telefonisch als dat kan”

Minder reisbewegingen

Ook over reisbewegingen zijn data bekend: die veroorzaken in de gehele gezondheidszorg 22%van de CO₂-uitstoot. Patiënten zijn verantwoordelijk voor een kwart van deze uitstoot en de 1,2 miljoen zorgmedewerkers nemen de overige driekwart van de uitstoot voor hun rekening. In de enquête van de werkgroep bleek dat de helft van de longartsen met de auto naar het werk komt. Een kwart van de respondenten werkt een dagdeel thuis aan administratie. Bovendien blijkt uit eerdere analyses dat een derde van de consulten telefonisch zou kunnen, terwijl de enquête liet zien dat slechts zo’n 20% daadwerkelijk telefonisch gebeurt. De tips van de werkgroep zijn dan ook: laat de auto staan, werk meer vanuit huis en doe consulten telefonisch als dat kan.

Praktijkvariatie

Het onderzoek naar het gebruik van endoscopiematerialen loopt nog. Omdat bij endoscopische ingrepen ook infectiepreventie meespeelt, is het volgens Hospes lastiger om daarover ‘zomaar’ adviezen te geven. “Toch is er soms weinig bewijs voor de mate van aseptisch werken. Landelijk is er veel praktijkvariatie in werkwijzen. We hopen over dit onderwerp binnenkort wel enkele adviezen te kunnen geven, tezamen met inzicht in de praktijkvariatie in het huidige longlandschap.”

“Het gaat om bewust en logisch nadenken over wat je doet en wat je daarin kunt veranderen”

Congresbeleving

Werkgroep ‘De Groene Longarts’ wil de komende tijd het bewustzijn over duurzaamheid in de longzorg nog verder vergroten. Zo wil zij binnen de NVALT nagaan of en hoe groene zorg onderdeel kan worden van richtlijnen en zorgpaden. Ook zijn er plannen voor het symposium van de European Respiratory Society (ERS), volgend jaar in Barcelona. Hospes: “Om het aantal reisbewegingen daarheen te beperken, willen we in Nederland een bijeenkomst organiseren met congresbeleving. Het idee is om ergens in Nederland een ruimte in te richten, om samen het congres te beleven en misschien een leuke activiteit met elkaar te doen. Zo kunnen Nederlandse longartsen elkaar ontmoeten en samen naar sessies op het congres luisteren. Met ook de mogelijkheid om apart zelf sessies te bekijken op de laptop. Misschien bereiken we op deze manier wel meer mensen die anders niet naar het ERS-symposium zouden gaan.”

Elkaar aanmoedigen

Het onderwerp duurzaamheid krijgt steeds meer aandacht, besluit Hospes. Het komt aan bod tijdens de Longdagen, en enkele maanden geleden hield de NVALT er een succesvolle webinar over. Het NVALT reikt tijdens haar najaarscongres op 9 oktober aanstaande een duurzaamheidsprijs uit voor het meest inspirerende duurzame initiatief binnen de longziekten. “Wat iedereen nu al kan doen is bijvoorbeeld vaker je mailbox legen, je computer en beeldscherm uitzetten als je weggaat, bewust nagaan wat je nodig hebt op de endoscopiekamer, benodigdheden pas uitpakken als je die echt gaat gebruiken, en een handdoek gebruiken in plaats van een celstofmatje. Het gaat om bewust en logisch nadenken over wat je doet en wat je daarin kunt veranderen. Het is ontzettend leuk om met elkaar hiermee bezig te zijn en elkaar te stimuleren tot nieuwe groene initiatieven.”

Lees meer over: