DOQ

Weinig aandacht voor veel voorkomend pollen voedsel syndroom

In Noord- en Midden-Europa heeft naar schatting zo’n 15-20% van de bevolking last van hooikoorts: een allergie voor stuifmeel (pollen) van grassen of bomen. Meer dan de helft van de hooikoortspatiënten ontwikkelt een kruisallergie voor fruit, noten of sommige groentesoorten. “Dit zogenoemde pollen voedsel syndroom is dus allesbehalve zeldzaam”, aldus Maurits van Maaren, internist-allergoloog-immunoloog in het Erasmus MC in Rotterdam.

De kruisallergie zorgt voor jeuk, irritatie en soms een gevoel van zwelling in de mond en/of keel tijdens het eten van bepaalde voedingsmiddelen. Verder kunnen jeukende ogen, een loopneus, niezen en misselijkheid voorkomen. De symptomen ontstaan vaak binnen enkele minuten en kunnen een paar uur aanhouden. Omdat de klachten zich meestal beperken tot het mond- en keelgebied werd vaak gesproken van het oral allergy syndrome. Tegenwoordig gaat de voorkeur uit naar de naam pollen voedsel syndroom, in het Engels pollen-food syndrome (PFS), omdat in uitzonderlijke gevallen ook ernstigere, systemische klachten op kunnen treden.

“Bloed- en huidpriktesten zijn niet altijd positief, terwijl je dat wel verwacht. Dat komt doordat de allergenen die de klachten veroorzaken fragiel zijn”

Internist-allergoloog-immunoloog Maurits van Maaren

Kruisherkenning

PFS is dus geen primaire voedselallergie en wordt veroorzaakt door een kruisreactie tussen allergenen in pollen en allergenen in voedingsmiddelen. Van Maaren, die tevens voorzitter is van de Nederlandse Vereniging voor Allergologie en Klinische Immunologie, spreekt eigenlijk liever van kruisherkenning dan van een kruisreactie. “Sommige allergenen in boom- of graspollen komen ook voor in steen- en pitfruit, zoals appel, peer en perzik. En in boomnoten, zoals hazelnoot en walnoot, Maar ook in pinda, soja en in sommige groenten, zoals wortel en selderij. De allergenen verschillen wel licht van elkaar, maar zo weinig dat het immuunsysteem niet in staat is om ze van elkaar te onderscheiden. Daardoor kan een allergische reactie ontstaan bij het eten of drinken van deze voedingsmiddelen.”

“Door extraheren, invriezen en weer ontdooien raken allergenen beschadigd, waardoor ze niet meer tot een huidreactie leiden”

Overdiagnostiek

Hoewel PFS dus vrij veel voorkomt, zijn er maar weinig richtlijnen voor de diagnostiek van PFS. “Bij een vermoeden van PFS wordt er vaak veel meer getest dan nodig”, vindt van Maaren. “Bij hooikoorts weet je vooraf dat een bepaald rijtje voedingsmiddelen positief uit de tests kan komen.”

Toch zijn bloed- en huidpriktesten niet altijd positief, terwijl je dat wel verwacht. Van Maaren: “Dat komt doordat de allergenen die de klachten veroorzaken fragiel zijn. Fabrikanten van specifieke IgE-bepalingen hebben moeite om de allergenen in voldoende mate aan een drager te koppelen. Ook huidpriktesten met extracten van voedingsmiddelen zijn vaak negatief. Door extraheren, invriezen en weer ontdooien zijn namelijk de allergenen beschadigd geraakt, waardoor ze niet meer tot een huidreactie leiden. Een beter alternatief is de prick-to-prick test, waarbij eerst in het verse en onbewerkte voedingsmiddel wordt geprikt en direct daarna in de huid.

” Door bijvoorbeeld verhitten, koken en bevriezen worden de verantwoordelijke eiwitten gedenatureerd en door het immuunsysteem niet meer herkend als allergeen”

Boosdoeners

PFS-patiënten hebben gemiddeld vier voedingsmiddelen die leiden tot symptomen. In Nederland zijn vers fruit (vooral appel, peer, perzik en kiwi), boomnoten zoals hazelnoten, amandelen en walnoten, en pinda de grootste boosdoeners. Gelukkig kunnen de allergenen in de meeste gevallen onschadelijk gemaakt worden door verwerking en vertering. Door bijvoorbeeld verhitten, koken en bevriezen worden de eiwitten die verantwoordelijk zijn voor de reactie gedenatureerd en door het immuunsysteem niet meer herkend als allergeen. Zo kan bijvoorbeeld appeltaart of appelmoes probleemloos gegeten worden terwijl een rauwe appel wel klachten geeft.
Bovendien zijn de klachten wel vervelend, maar niet heel ingrijpend, zoals soms wel het geval is bij een primaire voedselallergie voor bijvoorbeeld pinda. Van Maaren vertelt dat de patiënten hun klachten meestal goed herkennen en er geen grote problemen van ondervinden. “PFS is vrijwel nooit de hoofdreden voor doorverwijzing naar een allergoloog”.

Gevaarlijke smoothies

In een enkel geval treedt een systemische reactie op, zoals jeukende huiduitslag over het hele lichaam of anafylaxie. “Deze systemische reacties zijn heel zeldzaam en wij zien deze eigenlijk alleen wanneer bij een patiënt een of meerdere risicofactoren voorkomen”, stelt van Maaren. “Zo is het in korte tijd innemen van een grote hoeveelheid niet-verwerkt allergeen een belangrijke risicofactor. Dat gebeurt in het algemeen niet door fruit, noten of groenten te eten, maar we zien het soms wel wanneer iemand bijvoorbeeld een smoothie heeft gedronken. Ook sojamelk leidt soms tot problemen.”
“Verder treedt een systemische reactie eerder op bij mensen die een gastric sleeve of -bypass hebben ondergaan. Bij hen is er minder tijd om voedingsmiddelen te verteren in de maag, waardoor er meer allergenen in de darm terechtkomen. Ook het gebruik van protonpompremmers is een risicofactor. De vertering is dan minder doordat er minder maagzuur aangemaakt wordt”, aldus van Maaren.

Behandeling

Zolang de reactie op de allergenen mild verloopt, hoeven deze niet vermeden te worden en wordt geadviseerd om bewerkte groenten en fruit te gebruiken. Van Maaren: “Alleen wanneer een systemische reactie optreedt moet je de patiënt waarschuwen voor het consumeren van grote hoeveelheden allergeen, zoals in vers geperst vruchtensap en sojamelk. Als heel veel groenten- en fruitsoorten een reactie opwekken – wat bij allergie voor graspollen soms voorkomt – is het handig om advies in te winnen van een gespecialiseerde diëtist die is aangesloten bij de Diëtisten Alliantie Voedsel Overgevoeligheid.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De lessen van de langst­vliegende MMT-arts van Nederland

MMT-arts Nico Hoogerwerf vertelt over zijn ervaringen als medisch specialistische zorgverlener per helikopter. “Wij dóen vooral, we voeren handelingen uit. Wij voelen niet de machteloosheid die politiemensen wel kunnen voelen.”

Casus: patiënt met zwelling in de mond

Een patiënte komt op het spreekuur met sinds 2 maanden een zwelling in de mond aan de linkerzijde. Het was destijds 1-2cm, welke spontaan ontlastte met dik taai slijm. Sindsdien komt het in wisselende grootte regelmatig terug. Wat is uw diagnose?

Verslaving onder zorgprofessionals: anonieme hulp is voorhanden

Verslaving is ook onder zorgprofessionals een reëel probleem. Marlies de Rond vertelt over het KNMG-programma ABS-zorgprofessionals, dat anonieme hulp en ondersteuning biedt aan zorgprofessionals die worstelen met problematisch middelengebruik en verslaving.

‘Zoveel artsen willen hun bezieling terug’

MDL-arts Marieke Gielen vindt het huidige zorgsysteem niet houdbaar voor medisch specialisten. “Ik heb mijn bezieling terug en wil nu een bruggenbouwer zijn tussen de reguliere zorg en het bredere zorgveld.”

Het Calamiteiten­­hospi­taal: in dertig minuten opera­tioneel na een ramp 

Mirjam de Jong vertelt hoe het Calamiteitenhospitaal in Utrecht bij een ramp razendsnel operationeel wordt gemaakt en hoe het een cruciale rol speelt in de nationale zorg. “Bij een grote groep slachtoffers moet je bedenken hoe je zoveel mogelijk levens kunt redden.”

Casus: man met toenemende pijn bovenbuik

Een man heeft sinds 2 weken toenemende pijn in de bovenbuik, ter plaatse van het maagkuiltje. De pijn is vooral aanwezig bij het eten en is brandend van karakter. Wat is uw diagnose?

‘Ik wil mensen helpen die het meest in nood zitten’

Werken in oorlogsgebieden geeft Zafer Altunbezel (Artsen zonder Grenzen) voldoening. Dagelijks ziet hij patiënten met oorlogstrauma, soldaten en burgers. “Als je wordt uitgestuurd naar een oorlogsgebied moet je oplossingen kunnen bedenken in zeer atypische situaties.”

‘Te veel welzijns­kwesties komen in het medisch domein’

Karine van ‘t Land is voorzitter van KAMG: een beroepsvereniging, maar ook een lobbyclub die de volksgezondheid wil verbeteren. “Wat Artsen Maatschappij + Gezondheid bindt is dat ze bezig zijn met drie dingen: met preventie, met volksgezondheid en met grote groepen.”

Aanpak onder­voeding moet multi­discipli­nair

Ongeveer een kwart van alle patiënten is bij opname ondervoed. Dit kan leiden tot minder snel herstel en langere opnameduur. De aanpak ervan is een zaak van het hele ziekenhuis, vertellen Emma Koster en Wesley Visser. “Ondervoeding is veel meer dan te weinig eten.”

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx