DOQ

Populaire target immuuntherapie blijkt verrassend maatje te hebben

De meeste immuuntherapieën voor kanker richten zich momenteel op PD-L1. Dit uitvoerig onderzochte eiwit blijkt onder controle te staan van CMTM6, een vrij onbekend molecuul dat nu opeens een potentieel doelwit is voor therapie. Onderzoekers van het Antoni van Leeuwenhoek publiceren deze vondst in het toonaangevende tijdschrift Nature op 16 augustus.

Immuuntherapie is een belangwekkende nieuwe behandelvorm voor kankerpatiënten. Immuuncellen die door het menselijk lichaam circuleren zouden alle kankercellen die ze tegenkomen moeten aanvallen en uitschakelen. Sommige tumoren hebben echter een handige manier gevonden om dit lot te omzeilen: ze misbruiken een rem die van nature zit op de immuuncellen die T-cellen heten. Door dit zogenaamde checkpoint te binden, voorkomt de kankercel dat de T-cel aanvalt. Deze video legt dit principe helder uit: https://youtu.be/hCau6j9733o

Het molecuul PD-L1 op kankercellen kan op die manier T-cellen inactiveren en is daardoor het centrum van de aandacht als het gaat om immuuntherapie. Patiënten met verschillende kankertypen gebruiken al medicijnen die de checkpoint-route van PD-L1 remmen. Artsen van het Antoni van Leeuwenhoek behandelen patiënten met bijvoorbeeld melanoom, longkanker en nierkanker met zulke checkpoint inhibitors. Wereldwijd lopen er bovendien nog honderden klinische studies met dit type medicijn bij verschillende vormen van kanker.

Ondanks het feit dat kankerpatiënten al baat hebben bij deze middelen, blijft er over PD-L1 nog veel onbekend. Waarom hebben sommige tumoren bijvoorbeeld meer van dit molecuul dan andere? Wetenschappers van het Antoni van Leeuwenhoek gingen op zoek naar antwoorden en vonden een belangrijke. “We dachten altijd dat PD-L1 in zijn eentje handelde op het oppervlak van de kankercel, maar nu blijkt het te binden aan een ander eiwit”, zegt professor Ton Schumacher. “Dit andere eiwit, genaamd CMTM6, stabiliseert PD-L1 en versterkt daarmee diens remmende werking op het immuunsysteem.” De onderzoeksgroepen van het Antoni van Leeuwenhoek onder leiding van Ton Schumacher, Thijn Brummelkamp, Jannie Borst en Christian Blank deden het onderzoek in samenwerking met Albert Heck bij de Universiteit Utrecht.

Deze ontdekking helpt niet alleen om het PD-L1-checkpoint beter te begrijpen, ze introduceert ook een nieuw potentieel aangrijpingspunt voor therapie. Schumacher: “Je kunt je voorstellen dat blokkade van CMTM6 op eenzelfde manier immuuncellen kan activeren als de huidige PD-L1-blokkers dat doen. Misschien levert gelijktijdige remming zelfs een nog sterker effect op. Het moet nog blijken of dit onderzoek uiteindelijk een therapie zal opleveren, maar we willen dit natuurlijk bijzonder graag testen.”

De ontmaskerde kameraad van PD-L1 kan bovendien dokters mogelijk helpen met het voorspellen of patiënten baat zullen hebben bij behandeling met checkpoint inhibitors. Schumacher en zijn collega’s onderzoeken dit momenteel in patiënten die de huidige PD-L1-blokkers krijgen. “De hoeveelheid PD-L1 kan het behandelsucces in beperkte mate voorspellen en CMTM6 kan deze voorspelling wellicht preciezer maken.”

Opvallend is dat een groep Australische en Engelse onderzoekers een vergelijkbaar verhaal over CMTM6 publiceert in dezelfde editie van Nature. Schumacher: “Zij hebben andere methoden gebruikt om hetzelfde te ontdekken. We waren allebei erg blij met deze onafhankelijke bevestiging.”

Bron: Persbericht  Antoni van Leeuwenhoek

Afbeelding: De checkpoint remmer (blauw) voorkomt binding met het checkpoint van de kankercel zodat de T-cel de kankercel kan uitschakelen.

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?