DOQ

Prof. dr. Kruijff en prof. dr. De Vries: ‘Chirurgische patiënten vóór de operatie vaccineren tegen COVID-19’

Wat te doen als een patiënt een chirurgische ingreep moet ondergaan, maar een positieve COVID-19-testuitslag heeft? Dan verdient het de voorkeur de operatie in elk geval zeven weken uit te stellen, want het overlijdensrisico als gevolg van chirurgie is ruim 2,5 keer zo groot als bij iemand met een negatief testresultaat. Dat is gebleken uit een wereldwijde studie. Maar is de aanbeveling haalbaar in de zorgpraktijk? Een interview met twee betrokken chirurgen uit het UMCG.

Het is een understatement om te zeggen dat de komst van COVID-19 de gezondheidszorg voor een groot aantal nieuwe vraagstukken heeft geplaatst in het voorjaar van 2020. Neem de chirurgie. Binnen dat specialisme wilde men bijvoorbeeld weten wat de gevolgen van een operatie kunnen zijn voor mensen met het coronaziektebeeld. De researchunit Global Surgery van de University of Birmingham, zeer ervaren met het organiseren van internationale studies, pakte de handschoen op. De groep gaf de aanzet tot het COVID Research Collaborative: een gezelschap van inmiddels bijna 1700 ziekenhuizen wereldwijd die data bundelen om deze antwoorden te kunnen genereren. Uit een analyse van de in de deelnemende centra geopereerde patiënten kwam vorig jaar naar voren dat de mortaliteit van degenen mét COVID-19 vier keer zo hoog was als bij patiënten zonder het virus.

Oncologisch chirurg prof. dr. Schelto Kruijff

Wel of niet besmet

“Tijdens die eerste golf wisten chirurgen eigenlijk nog helemaal niet wat de consequenties waren van het COVID-19 virus op de uitkomsten van chirurgie. Het was daarnaast onbekend of iemand wel of geen COVID-19-besmetting had”, zegt prof. dr. Schelto Kruijff. Hij is oncologisch chirurg in het UMCG, het medisch centrum dat de activiteiten van het COVID Research Collaborative coördineert in ons land. Zestien andere Nederlandse ziekenhuizen doen ook mee.

“Mensen die chirurgie ondergaan moeten geïntubeerd worden, waarbij longen die beschadigd zijn door COVID beademd moeten worden”

oncologisch chirurg prof. dr. Schelto Kruijff

Geïntubeerd

Kruijff vervolgt: “Nadat de eerste onderzoeksvraag was beantwoord, rees automatisch de tweede. Nu we wisten dat een operatie meer risico’s oplevert voor iemand met het coronaziektebeeld, wilden we weten op welk moment deze risico’s zijn verdwenen en mensen wél weer veilig kunnen worden geopereerd na hun COVID-19-besmetting. We hadden inmiddels gezien op onder meer CT-scans van de longen dat de ziekte een enorme schade kan aanrichten. En mensen die chirurgie ondergaan, moeten geïntubeerd worden, waarbij deze beschadigde longen moeten worden beademd.”

Daarop volgde de CovidSurg Week. 1677 ziekenhuizen verzamelden de data van in totaal ruim 142.000 patiënten wereldwijd die een chirurgische ingreep ondergingen in een en dezelfde week in oktober 2020. Kruijff: “Net als onder de algemene bevolking bevonden zich onder deze populatie mensen met een COVID-19-besmetting die geen COVID-19-gerelateerde complicaties hadden, althans op het moment van opereren. Later is wel vastgesteld dat ze het virus hadden.”

Hogere mortaliteit

De uitkomsten van deze groep zijn vergeleken met die van de ruim 137.500 chirurgische patiënten zónder COVID-19-infectie. Het resultaat: binnen de groep met besmetting waren dertig dagen na de operatie meer patiënten overleden. Concreet: onder degenen die nul tot twee weken na de besmetting werden geopereerd was dertig dagen later vier procent overleden, bij besmetting na drie tot vier weken was dat eveneens vier procent en bij besmetting na vijf tot zes weken 3,6 procent. In de patiëntengroep die zeven weken na besmetting chirurgie onderging, was de mortaliteit na dertig dagen 1,5 procent. Dat is even hoog als in de groep mensen zonder besmetting.

Nuancering

Hieruit vloeit de aanbeveling voort dat, als het mogelijk is, de operatie van patiënten met een positieve COVID-19-testuitslag zeven weken wordt uitgesteld. “Hierbij past een nuancering”, zegt prof. dr. Jean-Paul de Vries, vaatchirurg en afdelingshoofd chirurgie in het UMCG. “Er zijn patiënten die zeven weken na de besmetting nog altijd klachten hebben en daarmee een hoger overlijdensrisico na een operatie. Bij hen zou je idealiter de operatie nog langer dan zeven weken uitstellen.”

“Wij zijn een universitair medisch centrum, dus wij voeren rond de negentig procent van de operaties uit die binnen zes weken moeten plaatsvinden”

vaatchirurg prof. dr. Jean-Paul de Vries
Vaatchirurg prof. dr. Jean-Paul de Vries

Noodzakelijke zorg

De vraag is natuurlijk: is het altijd mogelijk een operatie uit te stellen in de praktijk? “Dat is afhankelijk van de zorg die je levert en in welk ziekenhuis je werkt”, zegt De Vries. “Neem de afdeling chirurgie van het UMCG. Onze zorg is onderverdeeld in acute zorg, zorg die noodzakelijk is binnen een à twee weken, zorg die moet worden geleverd binnen zes weken en zorg die kan worden uitgesteld tot over zeven weken of nog iets later. Wij zijn een universitair medisch centrum, dus wij voeren rond de negentig procent van de operaties uit die binnen zes weken moeten plaatsvinden. In een nabijgelegen centrum, het Ommelander Ziekenhuis Groningen, is de situatie weer anders. Daar kunnen waarschijnlijk meer ingrepen worden uitgesteld zonder dat dit de patiënt blijvende schade brengt.”

“Een rekenmodel leerde dat minder mensen zouden zijn overleden na een operatie als zij vooraf gevaccineerd zouden zijn geweest”

oncologisch chirurg prof. dr. Schelto Kruijff

Vooraf vaccineren

Een andere analyse van het COVID Research Collaborative heeft een belangrijke suggestie voor de zorgpraktijk opgeleverd. De Vries: “Het idee is dat je mensen vaccineert als hun operatie niet met zeven weken kan worden uitgesteld. Dan gaan ze normaal gesproken zonder COVID-19-besmetting onder het mes en kunnen ze toch tijdig worden geopereerd.” Kruijff: “Het vaccinatie-advies is tot stand gekomen op basis van dezelfde onderzoeksdata van de ruim 142.000 patiënten. Een rekenmodel leerde dat minder mensen zouden zijn overleden na een operatie als zij vooraf gevaccineerd zouden zijn geweest.” De Vries: “Dit is vanzelfsprekend alleen mogelijk bij geplande zorg. Bij acute zorg is het onmogelijk.”

“Zodra wij acute zorg moeten leveren, is het niet haalbaar te wachten tot bekend is of de patiënt positief heeft getest op COVID-19. Wij behandelen dus potentieel geïnfecteerde mensen”

vaatchirurg prof. dr. Jean-Paul de Vries

Vaccineren van chirurgen

De Vries en Kruijff pleiten ook zeer sterk voor het vaccineren van chirurgen. De Vries: “Daarmee zou je direct investeren in de patiëntenzorg en onnodig uitstel van zorg kunnen voorkomen. Een collega-chirurg is vijf tot zes weken uit de roulatie geweest vanwege corona. Dat was niet alleen vervelend voor hem, maar betekende ook dat collega-chirurgen uit voorzorg tijdelijk niet inzetbaar waren en de schaarse capaciteit alleen nog maar meer in gevaar werd gebracht. Zodra wij acute zorg moeten leveren, is het niet haalbaar te wachten totdat bekend is of de patiënt positief heeft getest op COVID-19. Wij behandelen dus potentieel geïnfecteerde mensen.”

Kruijff: “Vergeet ook niet dat chirurgie teamwork is. Wij kunnen ons werk op de OK niet uitvoeren op anderhalve meter afstand van elkaar. Soms sta je twaalf uur lang zeer dicht naast elkaar. Dat er tot nu toe niet meer besmettingen hebben plaatsgevonden in de OK, is vermoedelijk te danken aan onze mondmaskers en het ventilatiesysteem.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?

‘Iedereen heeft recht op zorg’

Ongedocumenteerde in je spreekkamer? Er is meer mogelijk dan je denkt, stellen Amarylle van Doorn en Daan Frehe. Een afwerende houding is hierbij als zorgverlener niet gewenst. “De enige voorwaarde is dat je jezelf bij het CAK moet aansluiten. Veel zorgaanbieders weten dat niet.”


0
Laat een reactie achterx