Prof. dr. P.E. Postmus: ‘Behandeling van longkanker is maatwerk’

Redactioneel

30 maart 2018

Hoogleraar Longziekten Piet Postmus zit al veertig jaar in het vak, maar had nog nooit zo’n positief gevoel over de behandeling van longkanker als in de afgelopen vijf jaar. Eindelijk komt er ook voor de meest dodelijke vorm van kanker uitzicht op effectieve behandelingen. Dat is vooral te danken aan nieuwe medicijnen. Er is daarnaast nog wel winst te behalen bij de vroege opsporing van de ziekte en het slimmer inzetten van operaties. Dat zei hij op maandag 26 maart 2018 in zijn oratie.

Bij patiënten die de diagnose longkanker krijgen, wordt eerst gekeken of het mogelijk is de tumor operatief te verwijderen. Tot nu toe is het daarbij standaard om de hele kwab met daarin de tumor en de lymfeklieren weg te nemen. Een ingrijpende operatie die volgens Postmus bij een aantal patiënten een stuk minder uitgebreid zou kunnen. “Een hele longkwab verwijderen is wellicht niet nodig. De komende tijd gaan we met centra in de regio onderzoeken of een kleinere operatie voor tumoren met bepaalde kenmerken ook een optie is. Als we eenmaal weten dat dit kan zonder dat er een grotere kans bestaat op het terugkeren van de tumor in dat gebied, kan worden overwogen een andere beperkte lokale behandeling toe te passen”, aldus Postmus.

Groot bevolkingsonderzoek

Voorwaarde voor zo’n beperkte operatie is dat de longkanker wordt ontdekt voordat de ziekte is uitgezaaid. Dit is een situatie die Postmus momenteel nog niet veel tegenkomt in de spreekkamer. Daarom hoopt hij op een groot bevolkingsonderzoek, waarbij mensen met een hoog risico op het ontwikkelen van longkanker al in een vroeg stadium geïdentificeerd worden. Zulke onderzoeken bestaan al voor borst-, darm- en baarmoederhalskanker. Postmus: “Juist voor longkanker is zo’n bevolkingsonderzoek broodnodig. Van alle kwaadaardige aandoeningen is de sterfte aan longkanker wereldwijd het hoogst”.

Ook voor patiënten met al uitgezaaide tumoren verbeteren de vooruitzichten snel en wordt de behandeling steeds meer maatwerk. “Gebaseerd op kenmerken van de tumorcellen kunnen we nu kiezen voor behandelingen die zeer effectief zijn bij specifieke mutaties in de kankercel. Voor een nog veel grotere groep is het mobiliseren van het eigen afweersysteem nu mogelijk door gericht de verdedigingsmechanismen van de kankercel uit te schakelen. De resultaten van meer dan 4 jaar durende internationale immunotherapie-studies zijn veelbelovend. Deze zorgen namelijk voor een overlevingsduur die met bestaande chemotherapie nooit bereikt kan worden. Longkanker kan zo van een dodelijke, een chronische ziekte worden.”

Aandacht voor tabaksverslaving

In het kader van voorkomen is beter dan genezen, pleit Postmus in zijn oratie ook voor een veel sterker beleid tegen de tabaksverslaving. Het LUMC moet volgens hem sterk investeren in een actief anti-rookbeleid bij patiënten die geopereerd moeten worden. Dit kan namelijk veel post-operatieve problemen voorkomen. Tot nu toe wordt er volgens Postmus te veel gefocust op het terugdringen van de blootstelling aan sigarettenrook, terwijl we juist de verslaving moeten aanpakken.