Prof. dr. Weinstein over die ene patiënt: ‘Had de tumor haar echte persoonlijkheid weggedrukt?’

  • Redactioneel 
  • mm
  • Lennard Bonapart
  • 18 april 2018

Een patiënt die je altijd bijblijft, een patiënt die impact heeft gehad. Iedere arts herinnert zich er daar wel één van. Neuroloog prof. dr. Henry Weinstein is aan het nadenken gezet door zijn ervaringen met een patiënte die gedragsveranderingen heeft na het verwijderen van een goedaardig meningioom. “Mensen hebben verschillende eigenschappen die kunnen overheersen onder bepaalde omstandigheden. Dus wat is vrije wil? En wat is persoonlijkheid?”

Prof. dr. Henry Weinstein, neuroloog in het OLVG en in het Zaans Medisch Centrum, heeft altijd al interesse gehad voor het gedrag van mensen, en met name voor de rol die de hersenen daarbij spelen. Psychiatrie boeide hem, maar tijdens zijn coschappen psychiatrie ontdekte hij dat neurologie hem net wat meer aansprak.

Inmiddels werkt hij zo’n dertig jaar als neuroloog, waarbij zijn focus ligt op cognitieve stoornissen en algemene neurologie. Daarnaast is hij nog altijd zeer geïnteresseerd in de psychiatrie. “Uit onderzoek van de afgelopen jaren blijkt dat er steeds meer cognitieve en psychiatrische stoornissen vóórkomen bij de meeste neurologische aandoeningen. Het stukje psychiatrie is daarom belangrijk om mijn vak goed uit te kunnen oefenen.”

Goedaardig meningioom
Weinstein herinnert zich een patiënte bij wie dat grensgebied tussen neurologie en psychiatrie – en vrije wil – een belangrijke rol speelde. “Een vrouw van 45, parttime werkend, getrouwd en met twee kinderen, kreeg op een gegeven moment in haar leven kortdurende aanvallen van afwezigheid”, vertelt hij. “Het eeg-onderzoek liet epileptische afwijkingen zien. De MRI-scan toonde vervolgens dat het ging om een goedaardig frontaal gelokaliseerd meningioom. Deze was vrij groot en de vrouw ondervond er hinder van en derhalve besloten wij het chirurgisch te verwijderen.”

Verandering persoonlijkheid?
Na de operatie waren er opvallende gedragsveranderingen zichtbaar bij de vrouw. Ze was redelijk ontremd en – anders dan voorheen – ging ze nu regelmatig zonder haar man op stap. En dat was vreemd. “Ik vroeg mij af wat er was gebeurd. Ging het om een beschadiging van de frontale kwab vanwege de ingreep? Of had de tumor door druk op de frontaalkwab haar echte persoonlijkheid weggedrukt en kwam deze door het verwijderen van de tumor weer naar voren?”

Weinstein heeft haar in de loop der tijd verder begeleid. “Na verloop van tijd werd ze weer rustiger. Ze werd depressief en scheidde van haar man. Het contact met haar kinderen werd ook verbroken. Dat maakte het verhaal wel treurig”, zegt hij. “Na verloop van tijd vond ze weer een lieve man, en werd het contact met een van haar kinderen weer hersteld, maar haar eerste man heeft ze nooit meer gesproken.”

Eigenschappen afhankelijk van omstandigheden
Vrije wil is voor Weinstein een belangrijk onderwerp binnen de neurologie en psychiatrie. “Mensen denken vaak te binair”, vindt hij. “Het is er wél of het is er níet. Maar ik ben van mening dat mensen verschillende eigenschappen hebben die kunnen overheersen onder bepaalde omstandigheden. Cognitieve veranderingen zijn daarbij altijd het gevolg van hersenverandering. Het gedrag komt uit de hersenen, maar wordt beïnvloed door emotionele en sociale factoren.”

De operatie van de vrouw uit de casus was tot slot geen keuze; de tumor móest eruit. “Maar het liet mij wel nadenken”, zegt hij. “Wat is vrije wil? Wat is persoonlijkheid?”