DOQ

Psychiater dr. Boks: ‘Gesprekstherapie na trauma heeft effect op DNA’

Dat een trauma tot een verandering in het DNA kan leiden, is al enige tijd bekend. Het goede nieuws is nu dat met gesprekstherapie deze veranderingen zijn terug te draaien. Dit blijkt uit onderzoek van patiënten met Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS) bij de militaire GGZ en het UMC Utrecht.

Eerder onderzoek liet zien dat militairen met PTSS-klachten door een oorlogstrauma veranderingen in hun DNA krijgen. Nu blijkt dus dat gesprekstherapie die DNA-verandering weer terug kan draaien. Psychiater en onderzoeker dr. Marco Boks licht toe dat beide onderzoeken plaatsvonden bij militairen die na een oorlogstrauma PTSS ontwikkelden, maar dat er geen reden is om aan te nemen dat dit niet voor andere trauma’s geldt.

Effect op lichaam

“Gesprekstherapie heeft dus niet alleen positief effect op de psyche, maar ook een aanwijsbaar biologisch effect”, vertelt Boks. “Stress is dus echt iets dat ín je lichaam zit. De betrokken militairen voelden de gevolgen van hun traumatische ervaringen mentaal én fysiek. Psychotherapie veranderde niet alleen die ervaring, maar is dus ook meetbaar. De verschillen tussen het effect van gesprekstherapie en medicatie op de lichamelijke reactie op stress is niet zo groot als vaak wordt gedacht.”

(Foto: Pixabay)

Genen ‘aan’ of ‘uit’

Het gaat in deze onderzoeken om epigenetische veranderingen in het DNA. Epigenetica gaat over het effect van omgevingsfactoren op de genen. Een gen is een stukje DNA en elk gen beschrijft de code van een kenmerk. Dit bepaalt mede hoe je er uit ziet en hoe je lichaam werkt. Onder invloed van omgevingsfactoren kunnen genen als het ware ‘aan’ of ‘uit’ worden gezet. Zo verandert de functie van het gen, zonder dat zijn specifieke code verandert.

“Gesprekstherapie heeft dus niet alleen positief effect op de psyche, maar ook een aanwijsbaar biologisch effect”

Boks: “Vergelijk het met het uitvoeren van een bekend muziekstuk door verschillende muzikanten: het stuk is hetzelfde, maar de muziek klinkt anders. Op dezelfde manier kunnen twee mensen genetisch identiek zijn, maar epigenetisch verschillend. Oorlogstrauma heeft een belangrijke invloed hierop omdat het bepaalde genen kan aanzetten of juist uitschakelen.”

Teruggedraaid

Nu is duidelijk geworden dat de negatieve effecten van trauma op het DNA ook weer voor een deel kunnen worden teruggedraaid. Dat blijkt uit onderzoek naar het effect van individuele gesprekstherapie bij militairen die na hun uitzending PTSS-klachten hebben ontwikkeld. Psychotherapie heeft dus directe biologische consequenties die te meten zijn.

Behandelingen effectiever

“We gaan ook andere psychotherapie-onderzoeken hierbij betrekken, zoals therapie voor depressie,” verteld psychiater en onderzoeker dr. Christiaan Vinkers (Amsterdam UMC). Boks: “Ook onderzoeken we manieren waarop we deze epigenetische veranderingen kunnen gebruiken om behandelingen effectiever te maken. Wellicht zijn er voedingsmiddelen of medicijnen die kunnen helpen bij de epigenetische aanpassingen.”

Psychiater Marco Boks (UMC Utrecht) deed dit onderzoek samen met Elbert Geuze (Militaire GGZ) en Christiaan Vinkers (Amsterdam UMC). Het onderzoek is recent gepubliceerd in Molecular Psychiatry.

Bron: UMC Utrecht
Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Risico op bijwerkingen wisselt sterk per regio

De mate waarin patiënten volgens de richtlijnen medicatie voorgeschreven krijgen, varieert soms sterk per regio. Daardoor loopt ook het risico op bijwerkingen uiteen. Anke Lambooij bespreekt mogelijke verbeteringen. “Wees kritisch op valrisico-verhogende medicijnen.”

Casus: vrouw met paarsrode vingers en tenen

Een 37-jarige vrouw met systemische lupus erythematodes op basis van een aangeboren complementdeficiëntie heeft met name in de winter last van pijnlijke, paarsrode afwijkingen aan vingers en tenen. Wat is uw diagnose?

Huisartsen De Doktershoek zijn ook een beetje medisch specialist

Huisartsen van De Doktershoek verdiepen zich in medisch-specialistische zorg, waardoor minder verwijzingen naar het ziekenhuis nodig zijn. Huisarts Vincent Coenen vertelt hoe deze aanpak bijdraagt aan efficiëntere zorg. “En het draagt erg bij aan het werkplezier.”

‘Samenwerking tussen specialisten mag niet afhangen van individueel initiatief’

Longarts Idris Bahce pleit voor structurele samenwerking tussen specialisten, juist nu nieuwe behandelopties zich aandienen. “Het lastige is dat je samenwerking moeilijk kunt meten en monitoren.”

De cruciale aanwijzing zit soms in het bot

Hoeveel informatie blijft er na een moord in een lichaam bewaard? Arts-forensisch antropoloog Reza Gerretsen combineert medische kennis met fysische antropologie om te achterhalen wat er is gebeurd. “Ik haal het verhaal naar boven dat iemand zelf niet meer kan vertellen.”

Casus: vrouw met netvormige huidverkleuringen van de benen

Een 76-jarige vrouw bezoekt de dermatoloog vanwege sinds enkele maanden bestaande, netvormige huidverkleuringen aan de achterzijde van beide benen. De plekken jeuken niet en doen geen pijn. Wat is uw diagnose?

Inslikken van batterij kan levens­bedreigend zijn

Jaarlijks slikken bijna 40 jonge kinderen een batterij in, soms met levensbedreigende gevolgen. MDL-kinderarts Angelika Kindermann onderzocht de risico’s en pleit voor meer bewustwording en veiligere verpakkingen. “We schrokken van het hoge percentage complicaties.”

Zo schrijf je medische informatie waar je patiënt iets aan heeft

Een patiëntenfolder kan medisch correct zijn en toch zijn doel missen, ziet arts Stan Geurts van De Hulpdokter. Begrijpelijk schrijven begint daarom met een inhoudelijke keuze: wat moet de patiënt weten?

Casus: jongeman met een zwelling van het gehemelte

Een 29-jarige man, met in de voorgeschiedenis seronegatieve artralgie, bezoekt uw spreekuur vanwege een zwelling van het gehemelte. U ziet een scherpbegrensde, verruceuze, witte plaque. Aan de genitalia, de ogen en de huid vindt u geen afwijkingen. Wat is uw diagnose?

Hoe ontwerpers complexe zorg­processen een­voudiger maken

Complexe zorgprocessen leiden regelmatig tot dubbel werk, onduidelijkheid en onnodig tijdverlies. Noa Smolenaars laat zien hoe design hierin kan helpen. “Wij ontwerpers zijn in staat complexe processen goed uit te diepen en te visualiseren, daar zijn we in opgeleid.”