Reactie hoogleraar geriatrie prof. dr. Olde Rikkert: ‘Persbericht over bloedtest Alzheimer wekt verkeerde verwachtingen’

Redactioneel

27 september 2018

Hoogleraar geriatrie aan het Radboudumc, prof. dr. Marcel Olde Rikkert heeft bezwaar tegen het persbericht van het Amsterdam UMC dat zij binnen een jaar een bloedtest op de markt denkt te kunnen brengen die de ziekte van Alzheimer kan aantonen. Olde Rikkert en collega’s vinden het “veel te voorbarig dat dit zo naar buiten wordt gebracht”, zo meldt Nieuwsuur.

Waar gaat het precies om?

Prof. dr. ir. Charlotte Teunissen is recent benoemd tot hoogleraar Neurochemie aan het Amsterdam UMC. Ter gelegenheid van haar inaugurele rede heeft het UMC een persbericht uitgestuurd waarin staat dat Teunissen een eerste goed toepasbare bloedtest heeft ontwikkeld om het eiwit amyloid aan te tonen. De stapeling van dit eiwit in de hersenen wordt gezien als een belangrijke veroorzaker van de ziekte van Alzheimer. De nieuwe test heeft een precisie van 95 procent, terwijl eerdere testen een precisie van 85 procent hadden. De hoogleraar denkt binnen een jaar deze test, die de ziekte van Alzheimer aantoont, op de markt te hebben. Ook meldt het bericht dat zij komende jaren verder onderzoek gaat doen naar biomarkers voor dementie om (hele) vroege fasen van verschillende vormen van dementie aan te kunnen tonen. Want hoe eerder behandeling mogelijk is, des te beter.

Bericht bloedtest ver van de realiteit

“Hierdoor komt de genezing voor de ziekte van Alzheimer een stap dichterbij”, zegt Teunissen in het persbericht. Volgens Olde Rikkert blijkt dat echter uit geen enkel onderzoek. Hij noemt het onbedachtzaam om dit zo ronkend naar buiten te brengen, “alsof dit het probleem Alzheimer gaat oplossen”, zegt hij tegen Nieuwsuur. Het onderzoek naar Alzheimer heeft de afgelopen dertig jaar weinig opgeleverd, stelt hij. Het persbericht lijkt hem daarom méér een kokervisie vanuit het lab. “Maar ondertussen is dit wel schadelijk voor de publieke opinie. Je wekt verkeerde verwachtingen, die ver van de realiteit staan.”

Olde Rikkert pleit ervoor dat er breder gekeken gaat worden dan uitsluitend naar hersenspecifieke eiwitten, omdat deze focus te beperkt is. Vanwege het uitblijven van onderzoeksresultaten zijn volgens de geriater afgelopen jaar dan ook diverse farmaceuten gestopt met Alzheimer-onderzoeken die op het eiwit amyloid focusten.

Bezwaren tegen screening

De hoogleraar geriatrie geeft verder aan dat de meeste dementieonderzoekers bezwaar maken tegen screeningsonderzoek, zoals de genoemde bloedtest mogelijk zou moeten maken. Ten eerste is er momenteel geen behandeling mogelijk van de ziekte; screening heeft dus weinig zin. En dat leidt meteen tot het tweede bezwaar: als iemand weet dat hij of zij de ziekte gaat krijgen, terwijl er verder niets aan te doen is, kan dat zijn of haar welzijn enorm verslechteren.