Rechtvaardigheid als kompas voor medisch onderzoek
Redactioneel
2 april 2026
Nieuwe behandelingen bieden hoop. Van gentherapie tot innovatieve medicijnen: de medische wetenschap ontwikkelt zich snel. Maar die vooruitgang roept ook vragen op. Wie profiteert van die innovaties? Wie kan meedoen aan onderzoek en wie blijft buiten beeld? Rieke van der Graaf, sinds februari hoogleraar Ethiek van Medisch Wetenschappelijk Onderzoek in het Julius Centrum van UMC Utrecht, onderzoekt hoe medisch onderzoek zo kan worden ingericht dat het niet alleen vooruitgang oplevert, maar ook rechtvaardig is.
Van der Graaf begon haar loopbaan in de klassieke talen en theologie. Begin jaren 2000 maakte zij de overstap naar de medische ethiek en sindsdien richt ze zich op de voorwaarden waaronder onderzoek met mensen verantwoord is. “Medische vooruitgang kan niet zonder onderzoek met mensen”, zegt ze. “Maar dat levert een inherente spanning op. Artsen willen doen wat het beste is voor de individuele patiënt, terwijl onderzoek soms vraagt om te handelen in het belang van een grotere groep.”
“Als bepaalde groepen niet vertegenwoordigd zijn, ontwikkelen we ook geen kennis die bij hen aansluit”
Hoogleraar Ethiek Rieke van der Graaf
Beschermen door betrekken
Die spanning is bijvoorbeeld zichtbaar in de terughoudendheid om kinderen, zwangere vrouwen, ouderen en mensen in afhankelijke posities mee te nemen in medisch onderzoek. Die terughoudendheid is bedoeld om te beschermen, maar heeft ook een keerzijde. “Als bepaalde groepen niet vertegenwoordigd zijn, ontwikkelen we
Aanmelden
Meld u gratis aan om toegang te krijgen tot DOQ,
waar zorgprofessionals kennis en visie delen.
Ik heb al een DOQ account
Lees meer over: