Regeneratief materiaal bestrijdt botkanker lokaal

Redactioneel

29 januari 2025

Bij het verwijderen van bottumoren vullen chirurgen holtes vaak op met materiaal om botgroei te stimuleren (regeneratieve materialen). Medisch bioloog en onderzoeksleider in het Radboudumc Jeroen van den Beucken borduurde daarop voort en is erin geslaagd die materialen te voorzien van een dosis chemotherapie. “De chemo doet daarmee lokaal zijn werk. De kanker blijft vaker weg en patiënten hebben minder bijwerkingen.”

Jeroen van den Beucken was altijd al geïnteresseerd in de vraag hoe hij mensen kon helpen die weefsel missen. “Toen kwam al snel de regeneratieve geneeskunde om de hoek kijken en kwam ik uiteindelijk terecht bij de onderzoeksgroep die regeneratieve biomaterialen maakt. Dat zijn materialen die bedoeld zijn om verloren weefsel door regeneratie terug te winnen.” Van den Beucken en zijn collega’s richten zich vooral op hard weefsel, zoals bot of tanden. Ze onderhouden daarbij nauw contact met de artsen in het veld, waaronder orthopedisch oncologen. “Zij hebben vaak te maken met tumoren die uit het bot worden verwijderd. De ruimte die dan ontstaat vullen ze normaliter op met granulaat, synthetische korrels calciumfosfaat of keramiek. Deze korrels stimuleren de regeneratie van bot en maken het zo sterker. Toch keert de kanker vaak weer terug, omdat het heel lastig is om al het tumorweefsel compleet weg te halen. Wij zijn die uitdaging aangegaan en zijn er in geslaagd het regeneratieve materiaal als het ware te ‘laden’ met chemotherapie. Daardoor blijft de kanker vaker weg.”

“De kanker blijft vaker weg, omdat de chemotherapie efficiënt plaatselijk zijn werk kan doen”
Medisch bioloog en onderzoeksleider Jeroen van den Beucken

Voordelen

Van den Beucken en zijn team maken gebruik van bestaande materialen uit de orthopedie (MBCP) en de tandheelkunde (Bio-Oss). Als medicijn tegen kanker nemen ze het veelgebruikte cisplatine. De aanpak van Van den Beucken heeft belangrijke voordelen. “De kanker blijft vaker weg, omdat de chemotherapie efficiënt plaatselijk zijn werk kan doen. En onze aanpak zorgt ervoor dat organen die normaal gesproken cisplatine te verwerken krijgen, zoals nieren en lever, veel minder met het middel in aanraking komen. Hierdoor treden minder bijwerkingen op en verbetert het welzijn van de patiënt.” Voor chirurgen verandert er niets. “De ingreep blijft verder gewoon hetzelfde.”

“Toevoeging van cisplatine verstoort de regeneratie van bot niet”

Model

Er is nog geen diermodel waarin Van den Beucken tegelijkertijd de effecten van de botregeneratie en de (lokale) chemotherapie kan testen. “We hebben dat afzonderlijk gedaan. We zagen dat toevoeging van cisplatine de regeneratie van bot niet verstoort. En het granulaat blijkt het opgenomen cisplatine geleidelijk af te geven, waardoor het werkt tegen kankercellen die daar nog lokaal aanwezig zijn.” De aanpak van Van den Beucken werkt in principe voor alle soorten botkanker. “Maar niet als er metastasen op afstand zijn. Je weet nooit waar de primaire kanker dan zit en uitzaaiingen kunnen altijd opnieuw ontstaan.”

Vervolgstappen

Van den Beucken schetst de vervolgstappen. “Eerst gaan we kijken of er fabrikanten zijn met interesse in een verdere ontwikkeling van botvervangend materiaal met lokale chemotherapie. Dat lijkt zo te zijn, waardoor er in de tweede helft van 2025 middelen komen om verdere vertaling naar de praktijk mogelijk te maken. Verder richten we ons op een model waarin we tegelijkertijd botregeneratie en het doden van kankercellen kunnen zien. Dat onderzoek loopt al. Ik hoop dat onze aanpak binnen vijf of zes jaar in de klinische praktijk toepasbaar is.”