DOQ

Rol van zuurstoftekort in auto-immuunziekte sclerodermie ontrafeld

Dankzij het onderzoek dat recent leidde tot de Nobelprijs voor de Geneeskunde kon Laurent Paardekooper half oktober promoveren op het ontstaan van de auto-immuunziekte sclerodermie. Bij de ziekte speelt zuurstoftekort ook een rol, waardoor het immuunsysteem te sterk reageert.

Het onderzoek dat maandag 7 oktober 2019 met een Nobelprijs bekroond werd, beschreef hoe cellen in het lichaam omgaan met bepaalde zuurstofgehaltes, en welke mechanismen in de cel daarbij betrokken zijn. De kennis die dat opleverde maakte het voor postdoc-onderzoeker Laurent Paardekooper mogelijk om dieper te duiken, en te onderzoeken welke rol het zuurstofgehalte speelt bij auto-immuunziektes – aandoeningen waarbij het immuunsysteem lichaamseigen weefsels aanvalt en er vaak chronische ontstekingen ontstaan. Paardekooper: “Dankzij hun onderzoek kunnen we ontrafelen welke effecten zuurstoftekort allemaal heeft op een cel; een ontzettend brede basis voor vervolgonderzoek. Zonder die kennis had ik mijn onderzoek nooit kunnen doen.”

Laurent Paardekooper (foto Thijs Rooimans)

Dendritische cellen

In zijn promotieonderzoek zocht Paardekooper uit hoe de auto-immuunziekte sclerodermie ontstaat. Bij deze aandoening verhardt het bindweefsel in de huid. Dit leidt tot problemen in de kleine bloedvaten, die daardoor minder bloed en dus zuurstof in de weefsels krijgen. Paardekooper ontdekte dat het lage zuurstofgehalte tot een over-activatie van het immuunsysteem leidt, en daarmee de basis is van sclerodermie, maar ook het verwante reuma. Specifieker: het zijn de dendritische cellen die door het lage zuurstofgehalte overactief worden, en daardoor veel van de stof TNF-α uitscheiden, wat vervolgens de afweerreactie verder opdrijft. Door die overreactie van het immuunsysteem beschadigt het weefsel en neemt het zuurstofgehalte nog verder af, waardoor een neergaande spiraal ontstaat: de auto-immuunziekte is een feit.

Teveel van het goede

Zoals vaak bij auto-immuunziektes is de overdreven reactie van het immuunsysteem ‘teveel van het goede.’ Normale ontstekingen, veroorzaakt door bijvoorbeeld een bacterie, worden ook gekarakteriseerd door een laag zuurstofgehalte. Dit draagt zelfs bij aan het doden van de bacterie en aan een snelle wondgenezing.
Volgens Paardekooper biedt zijn onderzoek meerdere aanknopingspunten voor vervolgonderzoek: “Als we de oorsprong van auto-immuunziekten zoals sclerodermie en reuma begrijpen, kunnen we deze in de toekomst wellicht genezen, in plaats van alleen de symptomen te behandelen. Daarnaast speelt zuurstoftekort ook een grote rol in kanker: tumorcellen lijken hiermee het immuunsysteem te misleiden richting de verkeerde respons en vormen door het zuurstoftekort ook sneller uitzaaiingen.”

Paardekooper promoveerde op 10 oktober 2019, onder begeleiding van promotors Prof. Figdor, Prof. Van den Bogaart van Radboudumc en Prof. Radstake van de Universiteit Utrecht.

Bron: RadboudUMC
Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx