DOQ

Samen beslissen met de patiënt leidt tot betere zorg

Zorgverleners overschatten de mate waarin zij samen beslissen en minstens een kwart van de patiënten vindt samen beslissen met de arts lastig. Dit blijkt uit onderzoek van Kantar Public. Er is ruimte voor verbetering, dachten zorgprofessionals en patiënten. Dit leidde tot de campagne Samen Beslissen.

De campagne Samen Beslissen is erop gericht het gezamenlijke beslisproces tussen arts en patiënt te stimuleren en verbeteren. Door samen te beslissen zijn mensen eerder tevreden over de zorg én trouwer aan afspraken met hun zorgverlener.
‘Het gaat erom hoe je in gezamenlijkheid het traject ingaat’, zegt Peter Paul van Benthem, KNO-arts en voorzitter van de Federatie Medisch Specialisten (FMS), een van de initiatiefnemers van de campagne. ‘Wij hebben expertise op medisch specialistische zorg en de patiënt heeft expertise over wat belangrijk voor hem is. De beste beslissing moet genomen worden in de context waarin de patiënt leeft. De behandeling die gaat plaatsvinden moet iets toevoegen aan het leven van de patiënt.’

KNO-arts en voorzitter van de Federatie Medisch Specialisten (FMS) Peter Paul van Benthem

Expertise ter beschikking stellen

De wereld zit niet meer zo in elkaar dat de patiënt tegen de dokter zegt dat hij moet doen wat hem het beste lijkt. ‘Wij moeten veel meer onze expertise ter beschikking stellen aan de patiënt om samen tot het juiste besluit te komen’, aldus Van Benthem. ‘Het is een wezenlijk onderdeel van ons werk. Daarom moet je het niet zien als iets wat erbij komt. Het is een andere manier van in gesprek gaan met de patiënt. Op de campagnewebsite www.begineengoedgesprek.nl staan tips en informatie om beter en vaker samen te beslissen. En daarnaast kun je van je collega’s leren en kijken hoe zij het doen.’

“Ik ben de medisch inhoudelijk deskundige, maar de patiënt is de ervaringsdeskundige”

Huisarts Paula Koenders

Het begint met goede vragen

Paula Koenders, huisarts in Veghel, hecht ook veel waarde aan samen beslissen. ‘Ik ben de medisch inhoudelijk deskundige, maar de patiënt is de ervaringsdeskundige’, zegt ze. In haar regio werd in het ziekenhuis al enkele jaren geleden de campagne Drie goede vragen geïntroduceerd. Patiënten bereidden een consult voor door vragen aan de arts te bedenken. De huisartspraktijk van Koenders ging hiervan ook gebruikmaken. Daarna is Koenders gestart om met keuzehulpen het samen beslissen te bevorderen.

Huisarts Paula Koenders

“Ik kan beter de verschillende opties voorleggen en vragen welke van de opties het beste bij hem past”

Huisarts Paula Koenders

Keuzes voorleggen

‘Als dokters denken we vaak te weten wat een goede keuze is voor de patiënt, maar de vraag is of de patiënt dat ook vindt’, aldus Koenders. ‘Je kunt het gesprek opener ingaan door alle keuzes voor te leggen en vervolgens nog eens te checken wat goed is voor deze patiënt. Je wil erachter komen wat echt belangrijk voor hem is.’
Als voorbeeld noemt Koenders een patiënt die in de bouw werkt en met schouderklachten komt. ‘Ik denk dat hij morgen meteen weer aan het werk wil. Dus daar baseer ik mijn advies op en geef hem een injectie. Maar misschien wil hij de risico’s daarvan niet dragen en heeft hij liever medicatie en fysiotherapie. Ik kan beter de verschillende opties voorleggen en vragen welke van de opties het beste bij hem past. Soms zegt een patiënt, dat ik het moet beslissen, maar die probeer ik dan nog wel uit de tent te lokken met vragen als: wat wilt u kunnen? Hoe gaat u dan verder? Wat betekent het voor u als u twee weken thuis komt te zitten? Je moet vooral laten merken dat zijn mening ertoe doet.’

Ruimte geven

Koenders bewerkstelligt dat door de patiënt de ruimte te geven en van goede informatie te voorzien. ‘Geef informatie mee naar huis, adviseer om op thuisarts.nl te kijken, en adviseer om het thuis te bespreken. Heb daarna contact over het vervolg. Het kan in het begin even zoeken zijn, maar het heeft effect doordat patiënten meer therapietrouw zijn.’

Internist-vasculair geneeskundige Jannick Dorresteijn

“Met U-Prevent kan bepaald worden welke medicijnen voor hart- en vaatziekten het beste werken bij een patiënt”

Internist-vasculair geneeskundige Jannick Dorresteijn

Tool voor meer inzicht

Internist-vasculair geneeskundige Jannick Dorresteijn (UMC Utrecht) merkt ook dat patiënten meer therapietrouw zijn na gezamenlijke besluitvorming. Hij besluit vrijwel altijd samen met de patiënt. Dorresteijn ontwikkelde een tool die het beslisproces inzichtelijk maakt: U-Prevent. Deze tool – een platform op een website – maakt interactieve rekenmodellen voor gebruik in de spreekkamer. Daarmee kan bepaald worden welke medicijnen voor hart- en vaatziekten het beste werken bij een patiënt. Ook berekenen deze algoritmes de kans op hart- of vaatziekte bij een persoon.
‘De preventieve behandeling van mijn patiëntengroep is lange tijd one-size-fitts-all geweest’, zegt Dorrestein. ‘De patiënt kreeg medicatie en besloot na verloop van tijd om op eigen houtje te stoppen of het anders te doen. Nu hebben we een tool waarmee inzichtelijk wordt wat een medicijn voor een individu betekent. We vullen het in de spreekkamer in en meteen kun je vragen wat ze van de uitkomst vinden.’

Bespreekbaar maken

Uit onderzoek blijkt dat artsen anders denken over een doelmatige behandeling dan patiënten. Dorrestein: ‘We hebben onderzocht of patiënten het doelmatig vinden om 10 jaar lang een pil te slikken. Er was een groep die het niet uitmaakte en best een pil wilde slikken om een paar maanden extra te kunnen leven. Maar er waren ook mensen die zich gemedicaliseerd voelden en last van bijwerkingen hadden. Zij wilden geen preventieve medicijnen slikken. Andere reacties zaten hier tussenin. Toen we dezelfde vraag aan dokters voorlegden, bleken zij er net zo verschillend over te denken. Hieruit blijkt dat het belangrijk is om dit onderwerp bespreekbaar te maken in de spreekkamer.’

“Sinds een aantal jaar gebruik ik de consultkaarten bij patiënten met longembolieën en diep veneuze trombose”

Internist-vasculair geneeskundige Jannick Dorresteijn

Consultkaarten

Dorresteijn heeft naast U-Prevent nog meer tips om samen te beslissen. ‘Sinds een aantal jaar gebruik ik de consultkaarten bij patiënten met longembolieën en diep veneuze trombose. Ze helpen bij de keuze wat te doen met bloedverdunners drie maanden na een longembolie of trombose. Het nadeel is dat de consultkaarten werken met gemiddelde cijfers. Dus welke risico’s er zijn op bijvoorbeeld een nieuwe trombose of bloeding voor de groep als geheel, terwijl hierbij de kansen juist heterogeen zijn. Daarom willen we U-Prevent verbreden naar het hele cardiovasculaire domein. Dan kunnen we ook voor patiënten met longembolieën en diep veneuze trombose het individuele risico en behandeleffect van verschillende keuzeopties berekenen.’

Informeer op voorhand

Nog een andere tip van Dorrestein: ‘Wacht niet totdat de patiënt die een tijdje een preventief medicijn slikt met vragen komt, maar informeer hem op voorhand. Geef aan wat de kansen en mogelijkheden zijn en vraag actief wat ze ervan vinden. Dat kost eerst meer tijd, maar het komt later ten goede aan de behandelrelatie en de tijd die je nodig hebt voor vervolggesprekken. En vermoedelijk ook aan de therapietrouw en daarmee het effect van de behandeling.’

Referenties:

  1. campagnewebsite
  2. onderzoek van Kantar Public
  3. tool met informatie keuzehulpen
  4. online tool: U-Prevent
  5. beknopte keuzehulp consultkaarten
Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De stap naar werk begint soms al in de spreekkamer

Werk verdient ook aandacht in de spreekkamer. Berdien Griffioen vertelt hoe Emma at Work jongeren met een chronische aandoening helpt om met vertrouwen de stap naar werk te zetten. “Je moet patiënten de ruimte geven om te vertellen hoe het gaat met studie en werk.”

Risico op bijwerkingen wisselt sterk per regio

De mate waarin patiënten volgens de richtlijnen medicatie voorgeschreven krijgen, varieert soms sterk per regio. Daardoor loopt ook het risico op bijwerkingen uiteen. Anke Lambooij bespreekt mogelijke verbeteringen. “Wees kritisch op valrisico-verhogende medicijnen.”

Casus: vrouw met paarsrode vingers en tenen

Een 37-jarige vrouw met systemische lupus erythematodes op basis van een aangeboren complementdeficiëntie heeft met name in de winter last van pijnlijke, paarsrode afwijkingen aan vingers en tenen. Wat is uw diagnose?

Huisartsen De Doktershoek zijn ook een beetje medisch specialist

Huisartsen van De Doktershoek verdiepen zich in medisch-specialistische zorg, waardoor minder verwijzingen naar het ziekenhuis nodig zijn. Huisarts Vincent Coenen vertelt hoe deze aanpak bijdraagt aan efficiëntere zorg. “En het draagt erg bij aan het werkplezier.”

‘Samenwerking tussen specialisten mag niet afhangen van individueel initiatief’

Longarts Idris Bahce pleit voor structurele samenwerking tussen specialisten, juist nu nieuwe behandelopties zich aandienen. “Het lastige is dat je samenwerking moeilijk kunt meten en monitoren.”

De cruciale aanwijzing zit soms in het bot

Hoeveel informatie blijft er na een moord in een lichaam bewaard? Arts-forensisch antropoloog Reza Gerretsen combineert medische kennis met fysische antropologie om te achterhalen wat er is gebeurd. “Ik haal het verhaal naar boven dat iemand zelf niet meer kan vertellen.”

Casus: vrouw met netvormige huidverkleuringen van de benen

Een 76-jarige vrouw bezoekt de dermatoloog vanwege sinds enkele maanden bestaande, netvormige huidverkleuringen aan de achterzijde van beide benen. De plekken jeuken niet en doen geen pijn. Wat is uw diagnose?

Inslikken van batterij kan levens­bedreigend zijn

Jaarlijks slikken bijna 40 jonge kinderen een batterij in, soms met levensbedreigende gevolgen. MDL-kinderarts Angelika Kindermann onderzocht de risico’s en pleit voor meer bewustwording en veiligere verpakkingen. “We schrokken van het hoge percentage complicaties.”

Zo schrijf je medische informatie waar je patiënt iets aan heeft

Een patiëntenfolder kan medisch correct zijn en toch zijn doel missen, ziet arts Stan Geurts van De Hulpdokter. Begrijpelijk schrijven begint daarom met een inhoudelijke keuze: wat moet de patiënt weten?

Casus: jongeman met een zwelling van het gehemelte

Een 29-jarige man, met in de voorgeschiedenis seronegatieve artralgie, bezoekt uw spreekuur vanwege een zwelling van het gehemelte. U ziet een scherpbegrensde, verruceuze, witte plaque. Aan de genitalia, de ogen en de huid vindt u geen afwijkingen. Wat is uw diagnose?