DOQ

Scannen van menselijk lichaam voor HOAHub

De allernieuwste en superkrachtige HIP-CT techniek brengt alle onderdelen van het menselijk lichaam tot op celniveau in kaart. “Dit helpt ons om sneller ziektes op te sporen”, legt Bernadette de Bakker, assistent professor embryologie en foetale anatomie in Amsterdam UMC, uit.

Op de synchrotron in Grenoble, Frankrijk, is een paar jaar geleden een ‘superbrilliant source’ geïnstalleerd die de krachtigste röntgenstralen genereert in de wereld. “Daar kun je van alles mee onderzoeken”, vertelt Bernadette de Bakker. “Aanvankelijk werden batterijen en onderdelen van motoren bekeken. Een uur scannen kost wel 25.000 euro. Een klein clubje beamline scientists (synchrotron specialisten) hebben samen met artsen voor elkaar gekregen dat er Europees geld beschikbaar is, samen met een donatie vanuit de Chan Zuckerberg Initiative, om de deeltjesversneller geschikt te maken voor menselijke organen. In de afgelopen drie jaar zijn proeforganen gescand waarbij gekeken werd naar wat verschillen tussen een ziek en een gezond orgaan is.” De gebruikte organen komen van een anatomisch instituut in Frankrijk en het betreft lichamen die beschikbaar zijn gesteld aan de wetenschap.

“Iedereen uit de medische wereld kan een goede onderzoeksvraag insturen”

Onderzoeker Bernadette de Bakker

Vergelijkend onderzoek

Inmiddels is het zover dat alle artsen wereldwijd gebruik kunnen maken van deze synchotron, mits er een goede onderzoeksvraag aan ten grondslag ligt. De Bakker is een van de acht leden en onderzoekers (principal investigators, PI’s) van de Human Organ Atlas Hub (HOAHub) die bepalen welke klinische onderzoeksvragen gehonoreerd worden. Deze PI’s zijn ervaren wetenschappers in de natuurkunde en gezondheidswetenschappen. Zij mogen ook met de deeltjesversneller werken. “In ons onderzoek gaat het om pathologie versus gezonde organen, daarnaast kijken we ook naar gerontologie. Iedereen uit de medische wereld kan een goede onderzoeksvraag insturen en meeliften op de kennis en kunde binnen de HOAHub. Wij kijken dan met zijn achten of het onderzoek haalbaar is, of we de samples ergens vandaan kunnen halen, hoe we de weefsels ‘mounten’, dus op het onderzoekstafeltje leggen.”

“De datasets kunnen ook worden ingezet in het medisch onderwijs”

Ground truth data

De bedoeling is dat er een compleet mens mee gescand kan worden. “Dat is nu technisch nog niet mogelijk. Het grootst mogelijke oppervlak om te scannen is nu ongeveer 30 bij 20 cm. De datasets die hiermee gegenereerd worden, kunnen niet alleen ingezet worden voor wetenschappelijke doeleinden, maar ook bijvoorbeeld in het medisch onderwijs. Het zal ook een goede bron zijn om beter te begrijpen wat er op bijvoorbeeld MRI- en CT-scans te zien is. De vergelijkende beeldvorming, dus correlative imaging, gaat een heel belangrijk aspect vormen. Omdat deze data zo’n hoge resolutie heeft, is het ook mogelijk om dit als ‘ground truth data’, de standaard data, te gebruiken om artificial intelligence systemen te kunnen trainen. Dit maakt de overstap naar gewone patiëntendata gemakkelijker, bijvoorbeeld bij het automatisch zoeken naar tumoren en kenmerken van alzheimer in de hersenen.”

“We willen de verschillen tussen gezonde en niet-gezonde organen in kaart brengen”

Ontwikkelingsonderzoek

De Bakker is daarnaast ook bezig met micro-CT imaging, correlative imaging van synchrotron data. Dit wordt gebruikt als tussenstapje tussen synchrotron data en patiëntenscans. Zij gebruikt deze data zelf voor haar onderzoek naar embryo’s en foetussen. “Welke placenta geeft kans op vroeggeboorte, is zo’n onderzoek. Hopelijk zien we na het scannen verschillen tussen een gezonde en niet-gezonde placenta. Dit zou kunnen helpen om bij de echo vast te kunnen vaststellen of het een gezonde placenta is of niet. Daarnaast kijken we naar wat een afwijkende placenta is. Bij bijvoorbeeld een 3d-echo of een flow kun je al veel meer zien. Om te weten waar je dan naar moet kijken, moet je weten wat het verschil is tussen gezond en niet gezond. Die verschillen willen we in kaart brengen en de kennis die we opdoen door de hoogresolutiebeelden willen we vertalen naar de medische praktijk. Wellicht automatiseren we daarmee uiteindelijk een scanuitslag of echo-onderzoek.”

Kijk zelf in de HOAHub: https://mecheng.ucl.ac.uk/HOAHub/   

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx