Schakel tijdig logopedist in bij parkinson

Meer dan tachtig procent van de mensen met de ziekte van Parkinson ontwikkelt slik- of stemproblemen. Naarmate de ziekte voortschrijdt, nemen deze problemen in ernst toe. Met het risico op longontstekingen, en ook vereenzaming. Toch krijgt het merendeel van de patiënten geen behandeling hiervoor, constateert Michel van Hooren, KNO-arts in het Maasziekenhuis Pantein in Boxmeer. Van Hooren, die eind vorig jaar promoveerde op dit onderwerp, pleit voor een eenmalig logopedisch consult zo spoedig mogelijk na diagnose.

Michel van Hooren ziet weinig patiënten met de ziekte van Parkinson in zijn spreekkamer. Dat klinkt als goed nieuws, maar dat is het niet, vindt hij. Het betekent namelijk dat patiënten met slik- en stemproblemen geen hulp bij hem zoeken. Enerzijds begrijpelijk, beseft hij, want een patiënt die net de diagnose ziekte van Parkinson heeft gekregen, heeft meer aan zijn hoofd dan slik- of stemproblemen. Een gestoorde cognitie of motoriek staat veelal op de voorgrond.

Toch zou Van Hooren graag zien dat meer patiënten hiervoor behandeld worden. En dan liefst in een vroeg stadium. “De ziekte van Parkinson is een progressieve ziekte. Dat betekent dat slik- of stemproblemen gaandeweg steeds ernstiger worden. De patiënt verslikt zich continu, met het risico op longontstekingen. Dat is een aandoening waar veel patiënten met de ziekte van Parkinson aan overlijden. En stemproblemen leiden tot sociaal isolement, omdat patiënten uit gêne of onvermogen zich steeds meer terugtrekken uit het sociale leven.”

Kleinere hapjes

De meeste patiënten vertellen in het begin geen last te hebben van slik- of stemproblemen. “Ze zeggen: ‘Dokter, ik kan gewoon mijn avondmaaltijd eten, er is niets aan de hand.’ Deels klopt dat ook, want doordat de progressie bij de ziekte van Parkinson traag verloopt, hebben patiënten voldoende tijd om te compenseren: kleinere hapjes nemen, langer kauwen, bepaalde voedingsproducten niet meer eten omdat dat steeds moeizamer gaat. Tegelijkertijd blijkt dat als we patiënten medisch onderzoeken, er wel degelijk sprake is van slik- of stemproblemen. Blijkbaar zonder dat ze het merken. Dat maakt een gesprek over behandeling ingewikkeld. Als dokter constateer ik een probleem, maar de patiënt zelf ervaart dat niet zo.”

“We kunnen de problemen niet wegnemen, maar met gerichte training kunnen we de progressie wel vertragen”

De progressie vertragen

Wat dan kan helpen, is de patiënt goed te informeren over wat slik- en stemproblemen op de langere duur kunnen betekenen voor diens kwaliteit van leven. En dat je er iets aan kunt doen als je er tijdig bij bent. “Let wel, we kunnen de problemen niet wegnemen, de ziekte schrijdt voort, maar met gerichte training kunnen we de progressie wel vertragen. En kunnen we de patiënt en diens naasten handvatten geven over hoe ze hier in hun dagelijks leven mee kunnen oefenen. Zodat de slik- en stemfunctie langer behouden blijven.”

Zo’n consult waarbij de patiënt uitleg krijgt en oefeningen mee naar huis krijgt, kan het beste via de logopedist verlopen, stelt Van Hooren. “Zij zijn daarin gespecialiseerd.” Hij zou daarom graag zien dat een logopedisch consult zo spoedig mogelijk na diagnose wordt aangeboden. “De patiënt is dan motorisch en mentaal nog voldoende in staat de oefeningen aan te leren. Hoe meer hij verslechtert, hoe moelijker dat wordt.”

“Klinisch laat logopedie goede resultaten zien”

Eenmalig logopedisch consult

Van Hooren onderzocht de effectiviteit van meerdere behandelinterventies bij slik- of stemproblemen bij patiënten met de ziekte van Parkinson. Logopedische training komt daarbij als beste uit de bus. “Het lastige is dat er weinig evidence based bewijsvoering voor is, want er is nauwelijks onderzoek gedaan naar logopedie bij slik -en stemproblemen bij deze patiënten. Maar klinisch laat logopedie goede resultaten zien. Denk aan vertraging van de progressie en patronen aanleren in het dagelijks leven. Geen andere interventie komt daarbij in de buurt.’

ParkinsonNet

Meer bewustwording bij verwijzers en behandelaren dat slik- en stemproblemen bij de ziekte van Parkinson zich al vanaf het begin van de ziekte kunnen voordoen, én meer bewustwording bij de patiënt zelf, dat is volgens van Hooren gewenst. Evenals dus tijdige inzet van logopedie. “Logopedisten werken in het ziekenhuis, ze zijn aangesloten bij ParkinsonNet, en ze zijn gemotiveerd en competent. Het is een kleine moeite om ze in te schakelen. Voor patiënten met de ziekte van Parkinson is dat het beste wat we kunnen doen.”

Lees meer over: