DOQ

Psycholoog Sint Nicolaas: ‘Kinderartsen herkennen psychosociale problemen bij kinderen met kanker sneller door screening’

Bij kinderen met kanker zijn er (duidelijke) risicofactoren te herkennen die voorspellen of zij psychosociale problemen krijgen tijdens de behandelingsfase, zoals angst en depressie. Onder meer de mate van stress bij de ouders tijdens de opvoeding speelt hierbij een rol, blijkt uit promotieonderzoek. Een screeningsinstrument helpt (long- en kinder)artsen en andere zorgverleners om de kinderen die risico lopen vroegtijdig te herkennen en er extra ondersteuning voor te regelen.

Een in Amerika bedachte vragenlijst leidt mogelijk tot preventie of eerdere herkenning van psychosociale problemen die kinderen met kanker tijdens hun behandeling kunnen krijgen, zoals angst of depressie. De via de Psychosocial Assessment Tool verworven informatie maakt duidelijk hoe het ervoor staat met de risicofactoren voor het ontwikkelen van psychosociale problemen binnen het gezin.

Simone Sint Nicolaas promoveerde in het voorjaar op een onderzoek dat onder meer deze conclusies bevat. De toenmalige basispsycholoog van het Radboudumc is inmiddels in opleiding tot gezondheidszorgpsycholoog binnen de generalistische basis-GGZ.

simone sint Nicolaas-psychosociaal-kanker bij kinderen Psychosociale problemen

“Ik wilde allereerst achterhalen hoe het kinderen met kanker op psychosociaal vlak vergaat tijdens de periode van behandeling”, vertelt ze. “Zijn er risicofactoren te onderscheiden die eraan bijdragen dat het ene kind wel problemen ondervindt en het andere niet of minder? Ik heb de antwoorden op deze vragen proberen te vinden door data te analyseren die eerder waren verzameld in zes kinderoncologische centra in Nederland. Het gaat om gegevens die ouders hebben ingevuld over hun kind met Acute lymfatische leukemie (ALL).”
De uitkomst? Met een grote meerderheid van de kinderen – 77% – gaat het goed. Zij ervaren geen psychosocialeproblemen of zijn veerkrachtig.De overige jongens en meisjes hebben of houden er wel last van tijdens de behandeling, die soms twee jaar duurt. Dit leidt tot belemmeringen in het dagelijks leven.

Moeilijk grenzen stellen

Sint Nicolaas: “Ik heb ook de belangrijkste voorspeller voor psychosocialeproblemen bij deze kinderen vastgesteld. Dat is de mate van stress die de ouders ervaren bij de opvoeding van hun kind. Vaders en moeders vinden de opvoeding van een ziek kind vaak zwaar. Ze geven bijvoorbeeld aan dat ze het moeilijk vinden grenzen te stellen voor hun zieke kind. Ik kan me ook voorstellen, maar dit is een hypothese, dat zij minder tijd hebben voor de opvoeding, omdat zij die moeten verdelen tussen hun zieke kind in het ziekenhuis en broertjes en zusjes thuis.” Nader onderzoek moet uitwijzen hoe de interactie in elkaar steekt: op welke wijze hangt stress van ouders samen met psychosociale problemen bij het kind?

Tool kinderoncologisch ziekenhuis

In de ideale situatie kunnen zorgverleners vroegtijdig herkennen binnen welk gezin sprake is van een verhoogd risico op psychosociale problemen. Dat biedt de mogelijkheid te werken aan een oplossing en zo dergelijkeproblemen te voorkomen of vroegtijdig te behandelen.

Sint Nicolaas: “Daarom hebben we ook gekeken naar de waarde van een instrument dat de risicofactoren voor psychosociale problemen binnen een gezin in kaart brengt. De Psychosocial Assessment Tool (PAT), ontwikkeld in een kinderoncologisch ziekenhuis in Amerika, geeft een breed beeld. De vragen op deze lijst variëren van bijvoorbeeld de financiële situatie van de ouders tot de sociale steun die zij ervaren. Iets heel basaals: hebben zij bijvoorbeeld vervoer naar het ziekenhuis? De tool levert een stressscore op. Voor mijn onderzoek is gekeken naar de stress binnen ruim 200 gezinnen met kinderen die werden behandeld in het Emma Kinderziekenhuis, Radboudumc, Erasmus MC-Sophia en het VUmc.”

Alert op tussengroep

De Nederlandse uitkomsten waren min of meer gelijk aan de Amerikaanse, wat betekent dat deze vorm van screening ook bruikbaar is in onze gezondheidszorg. Sint Nicolaas: “Bij de meerderheid volstaat standaardzorg. 25 tot 30% vertoont een aantal risicofactoren voor stress. Als hier ietsnadeligs gebeurt tijdens de behandeling, kan dat uitmonden in psychosociale problemen bij het kind. En bij 5 tot 10% zijn er zeer veel risicofactoren. De laatste groep is gemakkelijk te herkennen, de tussengroep vergt meer alertheid.”

Cognitieve gedragstherapie

De PAT is ontwikkeld voor kinderartsen, kinderverpleegkundigen, ziekenhuispsychologen en medisch maatschappelijk werkers. Wat kunnen zij doen zodra ze risicofactoren voor stress waarnemen?

Sint Nicolaas: “Met de uitkomsten in de hand kun je het gesprek aangaan. Denk aan de medisch maatschappelijk werker die met de ouders meedenkt over vervoer naar het ziekenhuis of opvang van de gezonde broertjes en zusjes thuis. Een ander voorbeeld is het doorbreken van catastrofaal denken. Als ouders denken dat het gezin nooit over deze ellendige periode heen zal komen, kan dat invloed hebben op het psychosociaal welbevinden van het kind. Mogelijk kan ouders dan cognitieve gedragstherapie worden aangeboden om aandacht te hebben voor hun denkwijze en de invloed hiervan op het functioneren van het kind.”

 

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?

Videoconsult vs. fysiek consult: waar zitten de verschillen?

Broer en zus Martijn Stommel en Wyke Stommel onderzochten de verschillen tussen video- en fysieke consulten. Dit kan helpen bij goede implementatie van videoconsulten. “Patiënten moeten soms lang reizen. Dat is belastend, het kost tijd en meestal moet iemand mee.”

Zeven Routes naar een veerkrachtig zorgsysteem

Ons zorgstelsel kan duurzamer en menselijker terwijl ook kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid geborgd zijn, meent Steven de Waal in zijn boek. “De zorginstelling verandert in een platform: minder managers en meer horizontaal management tussen zorgprofessionals.”

Wat als… jouw onderzoek plotseling is geasso­cieerd met de tabaks­industrie?

De farmaceut die het promotieonderzoek van Wytse van den Bosch financierde, werd plotseling overgenomen door een tabaksmultinational. Wat doe je dan als onderzoeker? “Door deze indirecte affiliatie ben je plotseling niet meer welkom op wetenschappelijke congressen.”

Meer rolmodel­len nodig in het medisch onderwijs

“De gezondheidszorg moet een afspiegeling zijn van de samenleving, dat is nu niet zo”, vindt Rashmi Kusurkar, hoogleraar inclusie en motivatie in medisch onderwijs. Er is behoefte aan meer inclusiviteit en diversiteit binnen het medisch onderwijs.

Zo deal je met de onzin van influencers in je spreekkamer

Patiënten vertrouwen influencers soms meer dan hun eigen arts. Jolanda van Boven en Annemie Galimont vertellen over hun ervaringen hiermee in de spreekkamer en hoe hiermee om te gaan. “Wees als arts alert dat je de patiënt goed voorlicht over de mogelijke gevolgen.”

‘Kunst kan de zorg transformeren’

Om de problemen van het overbelaste zorgsysteem het hoofd te bieden, moet kunst een structurele plaats krijgen, pleit Tineke Abma. “We willen duurzame programma’s van bewezen interventies vergoed door de zorgverzekeraar.”

Casus: jongen met gepig­menteerde huid­afwijking

Een tienjarige jongen heeft een opvallende laesie op de rechterbovenarm. Bij navraag blijkt deze laesie al jaren aanwezig. In de familie komen geen melanomen voor. De jongen heeft een blanco voorgeschiedenis. Wat is uw diagnose?

Casus: man met klachten van moeizaam plassen

Een man komt met een doorgemaakte blaasontsteking op uw spreekuur. Plassen gaat al een paar jaar langzaamaan moeilijker en moeilijker. De straal is zwak, nogal eens sproeiend en er wordt bijna altijd wat nagedruppeld. Persen helpt niet echt. Wat is uw diagnose?

Iedere arts moet zich voorbereiden op een leven lang leren

Welzijn is een voorwaarde voor professionele en persoonlijke ontwikkeling. En dat is in de medische sector meer dan ooit een punt van zorg, vindt Marjolein van de Pol. “De nieuwe bewegingen moet je gewoon volgen, in welke fase van je carrière je ook zit.”


0
Laat een reactie achterx