Simvastatinecrème biedt uitkomst bij belastende huidaandoening

Simvastatinecrème werkt goed bij patiënten met porokeratose, een huidaandoening waarvoor vrijwel geen andere effectieve behandelopties zijn. Apotheker en arts in opleiding tot dermatoloog Chiel Ebbelaar van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) vertelt over zijn ervaringen met dit middel.

Chiel Ebbelaar kwam de behandeling voor patiënten met porokeratose op het spoor via literatuuronderzoek. Hij ontdekte dat statines in crèmevorm hierbij mogelijk effectief zijn. Ebbelaar, die aanvankelijk werkte als apotheker maar een carrièreswitch doormaakte, heeft hiervoor een gedegen onderbouwing paraat. “Het blijkt dat bij porokeratose bepaalde genetische mutaties in het mevalonaatpathway aanwezig zijn, waardoor voor de huid toxische metabolieten worden gevormd. Statines remmen deze pathway. In de literatuur zijn hierover diverse publicaties verschenen, onder meer over topicaal lovastatine.^{1, 2} Aangezien lovastatine in Nederland niet op de markt is, heb ik me gericht op simvastatine, dat een vergelijkbaar effect heeft en net als lovastatine een lipofiel karakter heeft, wat nodig is voor goede penetratie van de huid. Oraal toegediende statines werken niet bij porokeratose.”

Wat is porokeratose precies?

“Het is een rode schilferende huidaandoening als gevolg van een verhoorningsstoornis die zich kenmerkt door laesies met opstaande, schilferende randjes. Er zijn verschillende subtypen. Deze kunnen beperkt zijn tot een enkele plek – zoals bij porokeratose van Mibelli en de zeldzame variant ‘giant porokeratose’ – tot uitgebreid verspreid over het gehele lichaam, zoals bij gedissemineerde superficiële actinische porokeratose. Patiënten kunnen veel jeuk hebben, de plekken zijn ontsierend en leiden soms tot vragen van andere mensen die de plekken vinden opvallen, zeker als ze op ontblote lichaamsdelen voorkomen. Dat beïnvloedt de kwaliteit van leven sterk. Hoe vaak porokeratose voorkomt, weet ik niet precies, er zijn geen duidelijke cijfers over te vinden. De behandeling is lastig: orale of topicale retinoïden of 5-fluorouracil geven vaak onvoldoende resultaat. Een teleurstelling voor patiënten.”

Hoe goed en snel werkt simvastatinecrème bij porokeratose?

“Ik ben twee jaar geleden begonnen met het voorschrijven van de crème bij een vrouw, ergens in de dertig. Zij kampte met psychosociale problemen vanwege porokeratose, ze wilde niet meer naar festivals, ging niet meer naar het zwembad en droeg geen korte mouwen meer. Met haar heb ik de optie van simvastatinecrème en de voor- en nadelen hiervan besproken. Ze wilde dit graag proberen in het besef dat het om off-labelgebruik ging. De resultaten waren zeer bemoedigend en de vrouw was er blij mee. En dat geldt eigenlijk bij vrijwel alle inmiddels tientallen patiënten die mijn LUMC-collega’s en ik hebben behandeld. Tot nog toe heb ik niet meegemaakt dat deze crème helemaal geen effect had bij een patiënt, maar een enkele keer werd de crème niet verdragen. Vaak treedt binnen twee weken sterke vermindering op van klachten, zoals jeuk en huidafwijkingen. Laesies kunnen volledig verdwijnen of sterk afnemen. Zo zagen we bij de eerste patiënt die ik behandelde dat de laesies op het ingesmeerde deel van de huid helemaal verdwenen waren, terwijl ze op het niet-gesmeerde deel nog volop aanwezig waren. Over een andere patiënt met ‘giant porokeratose’ hebben we een case-report gepubliceerd.”³

“Er ontstaat een soort vette, stugge pasta, die enigszins lastig smeert”

Hoe wordt simvastatinecrème bereid?

“We gebruiken simvastatinetabletten die we hiervoor fijnstampen en afwrijven in een basiscrème. Er ontstaat een soort vette, stugge pasta, die enigszins lastig smeert. De crème wordt als individuele bereiding in de klinische apotheek van het LUMC gemaakt of bereidende openbaar apothekers doen dit voor patiënten in de thuissituatie. Het zou wel beter zijn om de crème te bereiden vanuit de grondstof simvastatine omdat de tabletten hulpstoffen bevatten waarop patiënten allergisch kunnen reageren. Ook zou de afwezigheid van de hulpstoffen de bereiding makkelijker maken en het product beter smeerbaar.”

Wordt de crème vergoed?

“De crème wordt vooralsnog niet vergoed door de zorgverzekeraar, patiënten betalen deze kosten, ongeveer honderd euro per verstrekking. De kosten kun dus flink oplopen als patiënten een groot huidoppervlak moeten smeren. Ik heb een zorgverzekeraar gevraagd de crème te vergoeden, maar die wijst dit af op grond van het feit dat in de onderbouwende onderzoeken lovastatine is gebruikt. Geen sterk argument, want op grond van een klasse-effect is te verwachten dat simvastatine net zo goed werkt als lovastatine, wat nu in de praktijk ook blijkt.”

“Simvastatinecrème is inmiddels mijn voorkeursbehandeling bij porokeratose”

Welke boodschap wilt u tot slot nog meegeven?

“Simvastatinecrème is bij porokeratose nog een relatief onbekende behandeloptie bij zowel dermatologen als apothekers. Ik wil een lans breken voor deze veelbelovende behandeling die echt een paradigmaverschuiving kan geven bij porokeratose. Het is inmiddels mijn voorkeursbehandeling bij porokeratose. Mijn collega’s roep ik op om de crème vooral te gaan voorschrijven, zodat er veel ervaring ontstaat en het gebruik ervan beter onderbouwd kan gaan worden. In mijn omgeving zijn er al verschillende dermatologen die het voorschrijven en ik verwacht dat het gebruik van de crème zich als een olievlek zal gaan uitbreiden! Want simvastatinecrème biedt uitkomst bij patiënten die niet reageren op conventionele therapieën.” 

Referenties:
1. Santa Lucia G, Snyder A, Lateef A, et al. Safety and Efficacy of Topical Lovastatin Plus Cholesterol Cream vs Topical Lovastatin Cream Alone for the Treatment of Disseminated Superficial Actinic Porokeratosis: A Randomized Clinical Trial. JAMA Dermatol. 2023 May 1;159(5):488-495.
2. Atzmony L, Lim YH, Hamilton C, et al. Topical cholesterol/lovastatin for the treatment of porokeratosis: A pathogenesis-directed therapy. J Am Acad Dermatol. 2020 Jan;82(1):123-131.
3. Ebbelaar CF, Badeloe S, Schrader AMR, Plasmeijer EI. A large pruritic plaque in a patient with 2 kidney transplants. JAAD Case Rep. 2025 Jan 10;57:53-55.

Lees meer over: