DOQ

Sleutel tot besmetting door polio- en verkoudheidsvirussen ontdekt

Onderzoekers van het Antoni van leeuwenhoek hebben ontdekt dat virussen uit de zogenoemde picorna-familie allemaal één en hetzelfde menselijke eiwit misbruiken om cellen (en dus ons, de mens),  te kunnen besmetten. Tot die picorna virusfamilie horen onder meer de virussen die polio, meningitis, hepatitis, hartinfecties en verkoudheid veroorzaken. Deze vondst betekent dat er mogelijk een medicijn kan komen dat werkt tegen al deze virussen. De ontdekking is gepubliceerd in het vooraanstaande vakblad Nature.

Wetenschappers gingen er tot nu toe vanuit dat virussen allemaal op hun eigen, unieke manier menselijke cellen besmetten. Dat is voor een deel waar. Maar het team van Thijn Brummelkamp van het Antoni van Leeuwenhoek heeft ontdekt dat virussen vaak niet een, maar twee hindernissen moeten overwinnen om een cel binnen te dringen en zich hier te vermenigvuldigen.

De eerste hindernis is dat het virus door het buitenste membraan van de cel heen moet zien te dringen. Daarvoor maken virussen misbruik van eiwitten in dit celmembraan genaamd receptoren. En het klopt dat virussen gebruik maken van heel veel verschillende van die receptoren. Maar hiermee zijn ze er nog niet. Wanneer het virus door het celmembraan heen is komt het terecht in een zogenoemd endosoom. Dit is een soort bol, met ook weer een membraan eromheen. Voordat het virus zich in de cel kan gaan vermenigvuldigen, moet het eerst uit dit endosoom zien te ontsnappen.

Brummelkamp toonde al eens aan dat het beruchte ebolavirus en het lassavirus voor deze tweede hindernis een eiwit, dat al in onze cellen aanwezig is, misbruiken. Nu heeft zijn teamlid Jacqueline Staring dus aangetoond dat picornavirussen dit ook doen; en dat bovendien alle virussen uit die grote picorna-familie hiervoor hetzelfde eiwit gebruiken.

“Dat deze virussen allemaal datzelfde eiwit gebruiken betekent dat het een grote belofte vormt als doel voor nieuwe antivirale middelen.”, aldus Brummelkamp. “Als je een molecuul kunt ontwikkelen dat dit eiwit, genaamd PLA2G16, blokkeert, heb je daarmee potentieel een medicijn tegen onder meer polio in handen.”

Antivirale middelen zijn erg zeldzaam; er bestaan op dit moment geen medicijnen tegen polio en de ziektes die de picornavirussen veroorzaken. Dat maakt de ontdekking van dit eiwit wetenschappelijk gezien groot nieuws. “Wat ook bijzonder is aan deze vondst, is dat het PLA2G16 eiwit nooit eerder aan virussen is gelinkt.”, vertelt Brummelkamp. Tot nu toe was alleen bekend dat het eiwit een rol speelt bij de stofwisseling van vet en bij obesitas. Muizen die het eiwit niet kunnen aanmaken, zijn ongevoelig voor obesitas, ook als ze extra veel vet voer krijgen. Brummelkamp’s team laat in de Nature publicatie ook zien dat deze muizen resistent zijn voor picorna-virussen, wat het belang van hun vondst benadrukt.

Meer informatie: Antoni van Leeuwenhoek

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

Casus: jonge patiënt met heftige oorpijn

De 9-jarige patiënt voor u heeft de hele nacht heftige oorpijn gehad rechts. Zijn gehoor is beiderzijds goed en hij heeft geen koorts. Hij is een weinig snotterig. Wat is uw diagnose?

In Search of Stories brengt levens­verhalen tot leven

Het onderzoeksproject ‘In Search of Stories’, geleid door oncoloog Hanneke van Laarhoven, brengt verhalen van ongeneeslijk zieke patiënten tot leven. “De analyse van deze verhalen biedt inzichten die met traditionele methoden vaak over het hoofd worden gezien.”

‘Het preferentiebeleid gaat binnen nu en vier jaar op de schop’

Het preferentiebeleid is volledig doorgeslagen en moet hoognodig op de schop, vindt Aad de Groot, directeur van Zorgverzekeraar DSW. “Het is lastig te berekenen, maar we vermoeden wel dat door de lage prijzen juist andere kosten kunnen toenemen.”

‘Dokters voelen zelf de paradox van samen beslissen in de spreek­kamer’

Samen beslissen kan patiënten tijdelijk veel stress en onzekerheid bezorgen, blijkt uit onderzoek van Inge Henselmans. “Wij staan helemaal achter de beweging van samen beslissen, maar vonden dat er ook oog moest zijn voor de negatieve aspecten ervan.”

‘Het ziekenhuis kan ook zonder lachgas’

Nicolaas Sperna Weiland geeft inzicht in de duurzaamheid van lachgas. “Ik denk persoonlijk dat er ook andere pijnstilling voorhanden is om kortdurend comfort te geven. Vaak met betere pijnstillende effecten en minder nadelige milieueffecten.”

Stop met jezelf onder­mijnen: vijf stappen tegen het imposter syndroom

Bang om door de mand te vallen, prestatiegericht, conflictvermijdend? Veel jonge artsen hebben last van het imposter syndroom. Moniek de Boer geeft praktische tips. “Het ontwikkelen van een gezonde werk-privé balans en het accepteren van kwetsbaarheid is cruciaal.”

Casus: patiënt met huidkleurige papel op de rug

Een 54-jarige vrouw meldt zich bij de huisarts met een huidkleurige papel op de rug. Mevrouw heeft in haar voorgeschiedenis een basaalcelcarcinoom (BCC) gehad van het gelaat. In haar familie komt geen huidkanker voor. Wat is uw diagnose?

Waarom moet ik als arts aandacht hebben voor lhbtiq+?

Zichtbaarheid en veiligheid zijn belangrijk bij het omgaan met lhbtiq+-ers in de zorg, pleit longarts Karin Pool. Ze geeft praktische tips voor zorgverleners en zorginstellingen. “Met kleine aanpassingen, bijvoorbeeld in taalgebruik, maak je al een groot verschil.”

De overgang: hormoon­therapie helpt, maar is geen wonder­middel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?