DOQ

Succesvolle netwerkzorg: wat is hiervoor nodig?

De organisatie van zorg heeft net zo veel invloed op de kwaliteit als de inhoud, meent Peter van der Voort. Als afdelingshoofd Intensive Care in het UMC Groningen, hoogleraar Intensive Care Medicine aan de Rijksuniversiteit Groningen, professor Health Care aan TIAS/ Universiteit Tilburg én lid van de eerste kamer voor D66 is Van der Voort actief op alle niveaus van zorgbeleid. Netwerkzorg is volgens hem een natuurlijke ontwikkeling om zorg te verbeteren. Maar een succesvol netwerk ontstaat niet vanzelf.  

Alle functies die Peter van der Voort bekleedt, liggen in elkaars verlengde, vindt hij. “Als afdelingshoofd ben ik nauw betrokken bij de werkvloer terwijl ik vanuit mijn functie binnen TIAS meer bezig ben met het overkoepelende; het leidinggeven en besturen. Als politicus buig ik me over het landelijke geheel, het macroniveau.”

“Een arts kan nog zo deskundig zijn, als de structuur eromheen niet op orde is, zal het effect van een behandeling niet optimaal zijn”

Hoogleraar, politicus en afdelingshoofd Intensive Care UMC Groningen Peter van der Voort

Verbeteren van zorg

Vanuit deze verschillende gezichtspunten ziet Van der Voort het ontstaan van netwerkzorg als een natuurlijke ontwikkeling in het verbeteren van zorg. “Een arts kan nog zo deskundig zijn, als de structuur eromheen niet op orde is, zal het effect van een behandeling niet optimaal zijn. Goed georganiseerde netwerkzorg draagt dus echt bij in termen van efficiency, kwaliteit en bedrijfseconomisch. Maar laten we eerst uniformiteit aanbrengen in wat we onder netwerkzorg verstaan.”

“Gewillig ontstonden er samenwerkingsverbanden. Maar vaak ontbrak het aan heldere afspraken over wat partners met elkaar willen”

Kwaliteitsstandaard

Voor Van der Voort betekent netwerkzorg dat zorgverleners en -organisaties met elkaar samenwerken terwijl ze toch aparte individuen of organisaties zijn. Met andere woorden: samenwerken zonder dat een partij zijn entiteit verliest. De kwaliteitsstandaard voor de IC’s vermeldt sinds 2016 dat er in netwerken moet worden samengewerkt. “Gewillig ontstonden er samenwerkingsverbanden. Maar vaak ontbrak het aan heldere afspraken over wat partners met elkaar willen, welke doelen ze nastreven, welke belangen er spelen en wat de rol van de patiënt moet zijn. Is dit niet duidelijk, dan is de kans groot dat het misloopt.”

Lead-structuur

En dat gebeurt: slechts 30% van de netwerken is succesvol. Behalve het gebrek aan heldere afspraken, is ook het heersende gelijkwaardigheidsprincipe onder artsen een probleem. “Veel netwerken willen een shared governance-structuur omdat dat het makkelijkst lijkt. Dan vermijd je ingewikkelde dilemma’s rond hiërarchie. Maar daarmee ga je ook doeltreffende keuzes uit de weg. Soms is het beter om te kiezen voor een lead-structuur waarbij één organisatie een sterkere leiderschapsrol krijgt, bijvoorbeeld een academisch centrum. Gaat het om een groot netwerk? Overweeg dan om te kiezen voor een administratieve structuur, zodat je allerlei ondersteunende zaken goed kunt regelen.”

“Er moet een atmosfeer zijn waarin alles op tafel kan komen”

Vertrouwen

Een verkeerd of ondoordacht besturingsmodel kan leiden tot problemen, bijvoorbeeld bij het verplaatsen van patiënten. Of er ontstaan verschillen in zorgverlening tussen partijen binnen een netwerk. Het IC-netwerk in Noord-Nederland, waarvan Van der voort de coördinator is, is gebaseerd op een lead-model. Het netwerk draait erg goed, mede door de heldere afspraken en het sterke onderlinge vertrouwen. “Vertrouwen is een cruciale voorwaarde voor de effectiviteit van een netwerk. Er moet een atmosfeer zijn waarin alles op tafel kan komen, ieders belang moet bekend zijn en alle betrokkenen moeten het voordeel inzien.”

Ondersteuning nodig

Minister Kuipers zet sterk in op samenwerking binnen netwerken. Van der Voort steunt dat. Maar hij kent ook de hindernissen en vindt dat er meer ondersteuning nodig is. “Bijvoorbeeld in de vorm van kennis over de mogelijke besturingsvormen en de consequenties van alle opties. Misschien moeten er bijeenkomsten komen, of een helpdesk. Ook de kwaliteitsstandaarden zouden expliciet meer richting kunnen geven.”  

“Binnen Nederland zijn er zeventig regio-indelingen, dat helpt niet mee.”

Kritisch kijken

Daarnaast ziet hij graag dat er kritisch gekeken wordt naar alle samenwerkingsstructuren die er al zijn, de overlap en de verwarring die dat met zich meebrengt. “Binnen Nederland zijn er 70 regio-indelingen, dat helpt niet mee. In Coronatijd werd het bijvoorbeeld pijnlijk duidelijk hoe onhandig het is dat de IC-netwerken niet overeenkomen met de netwerken van het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ).”

Wegnemen barrières

Aan de andere kant, in het begin van de Coronapandemie bleek dat nauw samenwerken wel degelijk kon. Dat kwam volgens Van der Voort doordat drie grote barrières op voorhand waren weggenomen: geld speelde geen rol, er waren gezamenlijke belangen en er was urgentie. “Dit zijn belangrijke elementen voor netwerkzorg. Zorgverzekeraars kunnen daarin veel betekenen. Als die de professionele autonomie van artsen waarborgen, zijn zij bij uitstek geschikt om netwerken te faciliteren. Tevens kunnen zij zorgen dat uiteenlopende belangen elkaar niet in de weg zitten.”

Lees meer over:


Voor u geselecteerde artikelen

De overgang: hormoontherapie helpt, maar is geen wondermiddel

Gynaecoloog Dorenda van Dijken promoot hormoontherapie bij overgangsklachten, maar noemt het geen wondermiddel voor de gezondheid op langere termijn. “We kunnen als artsen zeggen dat je de overgang moet omarmen, maar ik vind dat elke vrouw dat zelf bepaalt.”

Casus: man met opgezette en verkleurde gewrichten en zwelling linkeroor

Een 52-jarige man klaagt over pijnlijke en stijve handen. De gewrichten van beide handen en vingers zijn opgezet en blauw-paars verkleurd. Verder heeft hij klachten van moeheid en malaise. Hij heeft geen koorts. Wat is uw diagnose?

‘Iedereen heeft recht op zorg’

Ongedocumenteerde in je spreekkamer? Er is meer mogelijk dan je denkt, stellen Amarylle van Doorn en Daan Frehe. Een afwerende houding is hierbij als zorgverlener niet gewenst. “De enige voorwaarde is dat je jezelf bij het CAK moet aansluiten. Veel zorgaanbieders weten dat niet.”

Veel kortere wachttijden en 100% tevredenheid bij patiënten: hoe dan?

Door een deel van de planbare behandelingen te organiseren als focuskliniek, zijn wachtlijsten in Gelre ziekenhuizen drastisch verkort, vertellen Harm Willem Palamba en Anneke Oosterwechel. “Voorheen deden we zes operaties per dag, nu kunnen we er negen doen.”

‘Ik heb zo’n ander contact met de patiënt’

Livemuziek stimuleert het herstel van ouderen na een operatie en het contact met de verpleegkundige, vertelt Hanneke van der Wal-Huisman. “Wat de patiënt nodig heeft, gaat niet alleen over technisch dingen. Zorg verlenen gaat ook om medemenselijk contact.”

Casus: vrouw met forse dyspnoe

Een vrouw van 19 jaar met inspanningsastma meldt zich met een snel opgekomen, forse dyspnoe. De dyspnoe kenmerkt zich door een in- en expiratoire hoorbare ademhaling, met stridoreuze momenten. Wat is uw diagnose?

De narcistische patiënt: grenzen stellen met passende vleierij

“Artsen die problemen ervaren van narcistische patiënten voelen zich geïntimideerd, gekleineerd en niet serieus genomen, waardoor ze veel stress ervaren”, aldus Thom van den Heuvel. Hij vertelt over de narcistische patiënt, diens gedrag herkennen en ermee omgaan.

‘Huisartsen en apothekers moeten samen­werken tégen het preferentie­beleid’

Apothekers en huisartsen moeten gaan samenwerken tégen het preferentiebeleid van de zorgverzekeraars om de geneesmiddeltekorten aan de kaak te stellen, vindt Dennis Boon. Hij wil hier een petitie voor starten. “Er zijn veel aanwijzingen dat het tij aan het keren is.”

‘Groene planeet, groene zorg’: actie in de zorgsector is nodig  

Psychiater Jurjen Luykx is trots op zijn boek ‘Groene planeet, groene zorg’. De beknopte gids moet de zorgsector inspireren en helpen om te verduurzamen. “De zorg is verantwoordelijk voor zeven procent van de CO2-uitstoot.”

Casus: vrouw met hevige diarree en kortademigheid

Een vrouw klaagt over hevige diarree en kortademigheid. Daarnaast voelt zij zich zwak en is zij 10 kg afgevallen in de laatste 3 maanden. Wat is uw diagnose?


0
Laat een reactie achterx