Switchen naar medicijn met andere werking niet zinvol bij PsA en axSpA

Het is niet zinvol om te switchen naar een medicijn met een ander werkingsmechanisme bij patiënten met arthritis psoriatica (PsA) of axiale spondyloartritis (axSpA) die zijn gestopt met hun eerste TNF-alfa-remmer. Dit blijkt uit retrospectief onderzoek van reumatoloog Emmerik Leijten en collega-onderzoekers uit de Sint Maartenskliniek in Nijmegen.

In de afgelopen decennia zijn de behandelopties voor patiënten met PsA en axSpA fors toegenomen, vooral binnen de groep van biologische en gerichte synthetische reumaremmers. Hoewel als eerste biologische reumaremmer meestal een TNF-alfa-remmer wordt voorgeschreven, stopt ongeveer 30% van de patiënten binnen een jaar met deze behandeling vanwege onvoldoende effect of bijwerkingen. Voor hen is een groot aantal geneesmiddelen met verschillende werkingsmechanismen beschikbaar, zoals TNF-alfa-remmers, IL-17-remmers, IL-12/23-remmers, IL-23-remmers en JAK-remmers.

Is het niet logischer om juist een geneesmiddel met een ander werkingsmechanisme te proberen?

Cycle of swap?

Wanneer behandeling met een eerste TNF-alfa-remmer heeft gefaald, zijn er grofweg twee behandelstrategieën mogelijk: kiezen voor een andere TNF-alfa-remmer (‘cycle’) of switchen naar een medicijn met een andere werking (‘swap’). In december 2019 is de Sint Maartenskliniek in Nijmegen overgestapt van de ‘cycle’-strategie naar de ‘swap’-strategie. De gedachte achter deze verandering van het lokale protocol was dat als de eerste TNF-alfa-remmer niet goed werkt, waarom de tweede dan wel? Is het dan niet logischer om juist een geneesmiddel met een ander werkingsmechanisme te proberen? Maar of de nieuwe strategie daadwerkelijk beter is dan de oude, was niet eerder onderzocht.

Retrospectief

Dankzij de aanpassing van het protocol konden de Nijmeegse onderzoekers retrospectief de twee behandelstrategieën met elkaar vergelijken. Zij includeerden alle patiënten met PsA (n = 406) of axSpA (n = 335) die in de periode 2012 tot 2023 na het falen van een eerste TNF-alfa-remmer werden behandeld met een tweede TNF-alfa-remmer of een IL-17-remmer. De primaire uitkomstmaat was het percentage patiënten dat dit tweede medicijn na drie jaar nog steeds gebruikte (‘drug retention rate’). Secundaire uitkomstmaten waren de ‘drug retention rate’ na zes en twaalf maanden. Daarnaast waren de onderzoekers benieuwd of de ziekteactiviteit verschilde tussen de behandelstrategieën.

Belangrijkste resultaten

Bij patiënten met PsA nam de ‘drug retention rate’ af van 72,1% na zes maanden naar 55,7% na twaalf maanden en 40,4% na drie jaar. Bij patiënten met axSpA bedroeg de ‘drug retention rate’ 72,4% na zes maanden, 60,0% na twaalf maanden en 42,0% na drie jaar. Bij patiënten met PsA vonden de onderzoekers geen statistisch significant verschil in de ‘drug retention rate’ tussen de behandelstrategieën. Opvallend was dat patiënten met axSpA een hoger risico hadden om met de behandeling met het tweede medicijn te stoppen als bij hen de ‘swap’-strategie was toegepast. Zowel bij patiënten met PsA als bij patiënten met axSpA verschilde de ziekteactiviteit niet tussen de behandelstrategieën.

Andere factoren moeten bepalend zijn voor de keuze van een tweede biologische reumaremmer

Geen duidelijk voordeel

Kortom, switchen naar een medicijn met een ander werkingsmechanisme levert na drie jaar geen duidelijk voordeel op voor patiënten met PsA of axSpA die zijn gestopt met een eerste TNF-alfa-remmer. Volgens de onderzoekers wijst dit erop dat bij patiënten zonder klinische relevante extra-musculoskeletale manifestaties niet het werkingsmechanisme, maar andere factoren – zoals het veiligheidsprofiel, patiëntvoorkeuren en kosten – bepalend moeten zijn voor de keuze van een tweede biologische reumaremmer. De resultaten ondersteunen de aanbevelingen in de EULAR-richtlijnen voor PsA en axSpA, die stellen dat de ‘cycle’-strategie overwogen kan worden bij het voorschrijven van een tweede biologische reumaremmer.

Referentie: Van Es I, Vriezekolk JE, den Broeder N, et al. Cycle versus swap strategy after TNFi discontinuation in psoriatic arthritis and axial spondyloarthritis: a quasi-experimental study. RMD Open. 2025 Jun 25;11:e005566.

Lees meer over: