DOQ

Communicatie

Aandacht voor sterven

Rozemarijn van Bruchem-Visser pleit voor meer aandacht voor het stervensproces van de patiënt vanuit de zorgverlener. “Het ontbreekt vaak aan kennis over de praktische aspecten. Dat maakt het lastig om het gesprek te openen voor veel zorgverleners.”

Taalbarrière en geen tolk? Geen passende zorg

“Sinds het ministerie van VWS in 2012 de subsidie voor landelijke tolkendiensten stopte zien we veel onwenselijke situaties. Zo kunnen we geen passende zorg bieden”, vertelt jeugdarts Petra de Jong. Ze zet zich in voor de campagne ‘Tolken terug in de zorg, alstublieft’.

Ouders horen bij het team dat besluit over behandeling

Rosa Geurtzen verdiepte zich in de waarden van ouders, en hoe die meespelen bij complexe medische beslissingen over hun kinderen. “De ene ouder wil zelf meer inbrengen en de ander legt het voortouw bij de arts. Maar niemand wil dat er niet naar hen geluisterd wordt.”

Een dokter is geen monteur

Pieter Barnhoorn pleit voor bezielde en bezielende zorg, waarbij contact met de patiënt centraal staat. Zijn visie overstijgt het traditionele biomedische model: “Waarom moet alles efficiënt en onpersoonlijk? Dat is toch niet de reden waarom mensen de zorg in gaan?”

Voer een open gesprek na diagnose dementie

Judith Meijers wil standaard een open gesprek over wensen en grenzen met mensen die net de diagnose dementie hebben gekregen. “Zorgprofessionals die deze gesprekken voeren, vertelden dat ze meer voldoening uit hun werk halen.”

Familie­gesprekken op de IC: zo kan het morgen beter

Artsen kunnen familieleden van IC-patiënten beter betrekken als ze inspelen op hun wensen, concludeerde Aranka Akkermans. Hiervoor geeft ze concrete handvatten. “Artsen vullen intuïtief zelf in hoe de naasten betrokken willen worden.”


‘Niet behandelen is ook een optie’

Existentieel behandelen gaat ervan uit dat een patiënt pas een weloverwogen beslissing kan maken als hij álle gevolgen kent. Tatjana Seute onderzoekt hoe dit het beste ingezet kan worden in de praktijk. “Het is belangrijk dat je als arts weet wie je tegenover je hebt.”

Een medifoor gebruiken in medische gesprekken: zeven tips

Een medifoor is een getekende metafoor die helpt bij het eenvoudig uitleggen van medische begrippen. Charlie Obihara is initiatiefnemer van het Medifoor platform en legt uit hoe ze te gebruiken. “Ook voor volwassenen is het goed om de informatie juist te verpakken.”

Spraakherkenning zorgt voor minder administratielast

Spraakherkenning leidt tot snelle, efficiënte dossiervoering voor de arts. Harm Wesseling legt uit hoe dit in de praktijk wordt gebruikt en welke winst er behaald kan worden. “Artsen kunnen eerder hun rapportage afronden. Dat hoeven ze dan niet ’s avonds nog te doen.”

Verlies­sensitief werken in de zorg

Artsen: herken en erken verlies bij de patiënten, stelt Herman de Mönnink. Hiermee kunnen leed en complicaties worden voorkomen. “Op het moment dat je ruimte neemt voor je eigen emotionele werkstress, kun je ook ruimte nemen voor de kant van de patiënt.”

Zingevingsvragen bij beginnende dementie

Marc Haufe wil meer aandacht voor zingevingsvragen bij mensen met beginnende dementie. Het Diamantmodel helpt zorgverleners in gesprek te gaan met de patiënten. “Mensen raken minder overspoeld door hun emoties, kunnen beter overzien wat er met hen aan de hand is.”

Machte­loosheid drijft artsen tot ‘medische gas­lighting’

De uitdrukking ‘medische gaslighting’ popt steeds vaker op in discussies onder ontevreden patiënten en in de medische wereld zelf. Marlies van Hemert legt uit wat dit betekent en hoe om te gaan met de patiënt als een diagnose uitblijft. “Bescheidenheid helpt.”

‘Waarom ben ik ook alweer dokter geworden?’

Marianne Brouwers helpt artsen hun persoonlijke kracht (terug) te vinden om de uitdagingen in hun werk te lijf te gaan en hun werkplezier te herontdekken. “Je kunt als arts alleen goede zorg leveren als je jezelf goed kent en je je grenzen kunt aangeven.”

Communiceren in de palliatieve fase draait om ontmoeten

Communiceren met patiënten in de palliatieve fase is een ambacht dat je kunt leren, aldus specialist ouderengeneeskunde Christiaan Rhodius. “De kern: oprechte nieuwsgierigheid naar je medemens én gebruikmaken van het besef van je eigen sterfelijkheid.”

‘Huisarts kan met positief taalgebruik winst boeken bij ALK-patiënt’

Huisartsen hanteren bij patiënten met aanhoudende lichamelijke klachten minder vaak positief taalgebruik dan bij andere patiënten. “Zonde, want goede bewoordingen verlagen hun ongerustheid”, aldus taal- en communicatiewetenschapper Inge Stortenbeker die dit onderzocht.

‘Goed communiceren? Blijf kritisch reflecteren’

“Vraag je patiënt aan het einde van het consult: ‘Wat neemt u nu mee naar huis als boodschap? Want ik wil graag weten of ik alles goed heb uitgelegd’”, tipt promovenda en reumatoloog Laura Kranenburg-van Koppen.

Havendokters: kleine praktijk, groot in patiënt­contact

Heleen Sijtsema en haar collega-praktijkhouder van Havendokters in Assen bewijzen dat schaalvergroting niet de enige weg hoeft te zijn voor de huisarts. “Ik voel me geen slaaf meer van mijn agenda en het systeem.”

‘Laat de patiënt uitpraten’

“Veel zorgverleners vergewissen zich onvoldoende van de behandelvoorkeuren van de patiënt”, zegt Sandra van Dulmen, Bijzonder hoogleraar ‘Communicatie in de gezondheidszorg’.

Zo herken en help je mensen met licht verstandelijke beperking beter

“Na een nascholing zag ik waarom sommige patiënten ‘zo moeilijk’ deden: ze begrepen ons simpelweg niet. Het was geen onwil, maar onvermogen.” Huisarts Dorien Cohen Stuart geeft tips voor herkenning van een licht verstandelijke beperking en communicatie.

‘Meer tijd voor de patiënt’: huisarts­consult van 15 of 30 minuten

Huisarts Vincent Coenen krijgt de kans gesprekken van vijftien of zelfs dertig minuten te voeren met patiënten. Hij is blij met zijn deelname aan een pilot waarin mag worden afgeweken van het tien-minutenconsult: ‘Meer tijd hebben houdt in dat je meer voor de patiënt kunt betekenen.”

Artsen praten nog écht te moeilijk voor patiënten met lage gezondheidsvaardigheden

“We staan er niet bij stil dat niet iedereen durft te zeggen dat hij iets niet begrijpt”, zegt MDL-arts dr. Marjolijn Duijvestein. Speciale praatkaarten moeten artsen helpen om moeilijke onderwerpen, zoals overstap van biological op biosimilar, uit te leggen aan patiënten met lagere gezondheidsvaardigheden.

Meer werkplezier door effectief vergaderen

Efficiënt vergaderen kan voor artsen zorgen voor tijdwinst, werkplezier en een goede kwaliteit van de besluitvorming en daarmee van de zorg. Welke aandachtspunten zijn van belang voor alle deelnemers?

Effectieve communicatie van artsen met ouderen en hun naasten

Oudere patiënten vormen samen met hun mantelzorgers een (familie)systeem met verschillende belangen, loyaliteiten en emoties. Hoe kunnen artsen daar het beste rekening mee houden in gesprekken over benodigde zorg?





Waarde lokale behandeling longoligo­metastasen van darm­kanker onduidelijk

Het klinisch nut van de lokale behandeling van een beperkt aantal uitzaaiingen in de longen bij patiënten met darmkanker is onduidelijk, constateert Martijn van Dorp. “Lokale behandeling van deze patiënten zou eigenlijk in studieverband moeten gebeuren.”

FNS: een serieuze neuro­logische aandoening die aandacht en zorg verdient

Rien Vermeulen zet zich in voor meer bewustwording over functionele neurologische stoornissen (FNS), én de juiste zorg voor deze patiënten. “Vroeger werden deze patiënten nogal eens weggezet als hysterisch en kwamen ze ten onrechte bij een psychiater.”

Endome­triose vraagt om zeer gewogen counselen

Velja Mijatovic vraagt meer aandacht voor endometriose, en legt uit waar de behandeling vaak vanaf hangt. Ga niet te snel opereren, benadrukt hij, maar ontrafel waar de patiënt echt mee geholpen is. “Een operatie is niet zaligmakend.”

Aanpak sepsis kan in de toekomst persoonlijker

Sepsisbehandeling verbeteren met AI? Matthijs Kox verwacht hierdoor een persoonlijkere behandeling in de toekomst. “We combineren nieuwe technieken, waarbij in één keer de volledige genenexpressie in beeld wordt gebracht, met kunstmatige intelligentie.”

Geen hoger cardiovasculair risico bij JAK-remmers

JAK-remmers geven reumapatiënten over het algemeen geen verhoogd risico op hart- en vaatziekten, vond Calin Popa. Hij hoopt dat deze resultaten de angst hiervoor zullen verminderen. “Er ontstond de neiging bij sommige reumatologen om ze niet meer voor te schrijven.”

MijnLEVERcoach: digitaal zorgpad voor de levercirrose­patiënt

Het bereiken van iedere levercirrosepatiënt in Nederland met een gestandaardiseerd digitaal zorgpad: dat is de missie van Govert Veldhuijzen en Tom Gevers met het platform mijnLEVERcoach. “Het levert tijdswinst op, omdat het polibezoeken scheelt.”

PREPARE-studie kanker­operaties: better in, better out?

Jetty van Meeteren en Nienke ter Hoeven onderzoeken of patiënten die fitter een operatie ingaan betere uitkomsten hebben. De focus ligt hierbij op patiënten met lever-, galweg- en hoofd-halskanker. “Het idee hierbij is ‘better in, better out’.”

Onnodig veel tanden en kiezen getrokken bij hoofd-halskanker

Bij patiënten die bestraling krijgen voor hoofd-halstumoren worden onnodig veel tanden en kiezen preventief getrokken, ontdekte Doke Buurman. Dit heeft grote impact op hun leven. “Driekwart van de tanden en kiezen is onnodig verwijderd.”

Stigma rondom longkanker nog altijd groot

Christel van Batenburg bracht het stigma rondom longkanker in kaart. Vervelende opmerkingen en vragen komen vaak voor, ook vanuit zorgprofessionals. “Artsen beseffen zich niet altijd dat bepaalde opmerkingen voor patiënten heel lastig en pijnlijk zijn.”