Thuistest longfunctie levert betere zorg op

Een wekelijkse thuismeting van de longfunctie zorgt voor een sneller beeld van eventuele achteruitgang. Dat wijst onderzoek van reumatoloog Madelon Vonk (Radboudumc) uit. “We kunnen daardoor voor mensen met systemische sclerose sneller een passende behandeling starten.”

Als reumatoloog is Madelon Vonk gespecialiseerd in complexe auto-immuunziektes, vooral in systemische sclerose. “Systemische sclerose is de dodelijkste auto-immuunziekte die er is en helaas is er nog geen afdoende behandeling voor.” Bij systemische sclerose ontstaat littekenweefsel in organen, huid en bewegingsapparaat door ontsteking van het bindweefsel. “Bij ongeveer 70% van de patiënten zijn ook de longen aangedaan. Dat noemen we ILD. Een deel van de patiënten heeft daar weinig last van, maar het kan ook zijn dat het zich in een agressieve vorm doorzet en iemand eraan overlijdt.” ILD is te behandelen met immunomodulatie, medicatie die het afweersysteem langzaam onderdrukt en rustiger maakt. “Maar die behandeling kan verschillende ernstige bijwerkingen hebben. In de ideale wereld wil je dus precies weten op welk moment je een behandeling moet starten of uitbreiden en bij wie. Dat weten we helaas nog niet.”

Thuis testen

Om mensen die te maken hebben met progressieve ILD sneller op te sporen, kwam Vonk op het idee om 43 patiënten met nieuw vastgesteld ILD wekelijks thuis hun longfunctie te laten testen. Dat doen ze zelf via een app op hun smartphone, een vragenlijst en een spirometer. “We hebben van tevoren uitgebreid onderzocht of het blazen op de spirometer voor iedereen mogelijk is. Door verslechtering van de hand- en mondfunctie bij patiënten met systemische sclerose zou dat een probleem kunnen zijn. Maar gelukkig kon iedereen de mond prima om het apparaat krijgen.” Met de bijbehorende vragenlijst geven patiënten bovendien aan of ze zich beter of slechter voelden in een bepaalde week, bijvoorbeeld door ziekte. Of dat ze hebben gemerkt dat ze sneller vermoeid raakten. Deze uitkomsten worden gebruikt om de waarden uit de spirometer te staven. Is iemand bijvoorbeeld grieperig geweest, dan verklaart de ziekte dat de longfunctie verslechtert. “Normaal gebeurt die meting slechts tweemaal per jaar in het ziekenhuis via longonderzoek en een vragenlijst, eventueel aangevuld met een CT-scan. Nu doen de patiënten het thuis, iedere week, op een vaste dag. In het ziekenhuis kunnen we die waarden meteen uitlezen. Als de situatie verslechtert, kunnen we contact opnemen.”

“Reumatologen en longartsen kunnen sneller ingrijpen”

Sneller passende zorg

Vonk en haar team hebben in het onderzoek kunnen vaststellen dat de thuismonitoring net zo betrouwbaar is als de meting in het ziekenhuis. “Het grote voordeel is echter dat het veel sneller is. We zien eerder wanneer er verslechtering van de longfunctie optreedt. Dit is een prachtige mogelijkheid om te zorgen dat we de zorg meer kunnen personaliseren en patiënten meer regie kunnen laten nemen over hun ziekteproces. Reumatologen en longartsen kunnen sneller ingrijpen en zorg op maat bieden door medicatie te starten of aan te passen. En hopelijk kunnen ze in de toekomst meer persoonsgerichte afspraken maken over follow-up.”

“We willen laten zien dat er op de lange termijn kosten worden bespaard”

Vervolg

Idealiter zou de thuismeting van de longfunctie het onderzoek in het ziekenhuis helemaal overbodig maken. “Maar zo ver is het nog lang niet”, aldus Vonk. “We moeten eerst een kosteneffectiviteitsstudie doen. We willen laten zien dat er op de lange termijn kosten worden bespaard als zorgverzekeraars dit gaan vergoeden. Doordat je sneller kunt ingrijpen, voorkom je namelijk dat mensen voortijdig uit het arbeidsproces verdwijnen en zelf zorgkosten maken in plaats van economisch bij te dragen. Bovendien ontlast een thuismeting de ziekenhuiszorg, wat ook een groot voordeel is.”

Lees meer over: