Uroloog aan het werk in Ghana: ‘We gooien hier niets weg’

Ronald Nooter is waarnemend uroloog in diverse ziekenhuizen en werkte voorheen in het Franciscus Gasthuis in Rotterdam. Sinds januari 2023 is hij met prepensioen. Hierdoor kan hij nog meer tijd dan voorheen besteden aan urologische zorg in het Afrikaanse land Ghana. Dat daar zijn hart ligt, blijkt uit het enthousiasme waarmee hij zijn verhaal wil delen.

Ronald Nooter wilde altijd al werken in de tropen, maar toen hij klaar was met de opleiding en een gezin had, kwam hiv net op. Het was toen geen geschikte tijd voor hem om naar Afrika te vertrekken. “Veel tropenartsen keerden op een gegeven moment terug naar Nederland”, vertelt Nooter. “Sommigen hielden contact met de tropen en ik zei: ‘Als er een plek vrijkomt, houd ik me aanbevolen.’” Inmiddels zit Nooter al tien jaar in het vrijwilligerswerk.

Dutch Urology Foundation

Nooter is een van de grondleggers van de Dutch Urology Foundation, een stichting van vier urologen. Jaarlijks gingen ze twee weken naar Ghana. Nu de Nederlandse club samenwerkt met de Duitse Ärzte für Afrika gaan ze veel vaker: er zijn per jaar 18 uitzendingen naar 6 ziekenhuizen. Er wordt momenteel ook een samenwerking met Gambia opgezet.

“Operatietechnisch is er eigenlijk weinig veranderd in al die jaren”, zegt Nooter. “De operaties zijn nog steeds handwerk. Het is lastig dat urologen zich steeds meer specialiseren tijdens de opleiding. Daardoor zijn er weinig urologen meer allround die het aandurven om hier te werken.”

Wegwerpmaatschappij

In Ghana zijn er veel materiaaltechnische uitdagingen. Nooter heeft inmiddels veel contacten met bedrijven die apparatuur maken. Daarmee kan hij overleggen of iets te repareren is of niet. De boodschap die Nooter aan het Westen wil meegeven is: gooi niets weg. “Wij leven in een wegwerpmaatschappij. Spullen die niet meer worden gebruikt of net over de houdbaarheidsdatum zijn, worden weggegooid. Juist in de urologie heb je veel apparatuur nodig. Als iets bij ons wordt vervangen door nieuwere apparatuur, is de oudere vaak nog goed bruikbaar.”

Nooter probeert veel materiaal te verzamelen om naar Ghana te vervoeren. Dat is een uitdaging, omdat je met het vliegtuig beperkt bagage kunt meenemen waar je bovendien extra voor betaalt. De vliegtuigmaatschappij toont wel maatschappelijke betrokkenheid via haar giften aan Vliegers zonder Grenzen. Vroeger werden ook spullen via containerschepen vervoerd. Maar dan heb je te maken met hoge importkosten en strenge douanecontroles. Bovendien werden bij aankomst de containers met kostbaar instrumentarium op niet-zachtzinnige wijze in een vrachtwagen naar het ziekenhuis vervoerd.

“In Afrika moeten mensen soms zes uur reizen voordat ze bij een ziekenhuis zijn”

Spinazie met een gehaktbal

De urologische operaties die het meest worden uitgevoerd in Ghana zijn behandeling van goedaardige prostaatvergroting en prostaatkanker. Ook hebben veel mannen last van plasbuisvernauwingen door verwondingen aan het kruis, opgelopen bij ongelukken met brommers of auto’s. Daarnaast kunnen geslachtsziekten de oorzaak zijn van vernauwingen.

Veel mannen komen helaas pas aankloppen bij het ziekenhuis als ze al lange tijd met problemen rondlopen. “In Afrika moeten mensen soms zes uur reizen voordat ze bij een ziekenhuis zijn”, vertelt Nooter. “En als je opgenomen wordt, moet er ook een familielid bij zijn die voor je kookt. Je kunt daar niet op een formulier aankruisen dat je vanavond spinazie met een gehaktbal wil eten. Voor een familie met een boerenbedrijfje of een marktkraam betekent een ziekenhuisbezoek dus ook tijdelijk geen inkomsten.”

“Wij zetten ons in voor de armere bevolking in het binnenland”

Arm versus rijk

In Ghana kun je een ziektekostenverzekering afsluiten, maar voor veel Ghanezen is dat duur en niet toereikend. Nooter zet zich juist in voor de armere bevolking en werkt niet voor de rijke privéklinieken in de steden aan de kust. Daar vertrekken ook veel lokale artsen naartoe. “Omgekeerd staan er soms rijkere patiënten bij ons op de stoep omdat ze graag zorg willen van Europeanen.” Nooter probeert zoveel mogelijk samen te werken en de lokale artsen te stimuleren om in het binnenland te blijven. Voor Ghanezen is urologische zorg heel belangrijk. “De geslachtsdelen worden als erg waardevol beschouwd. Als die niet functioneren zoals het moet, willen ze graag dat wij die mankementen corrigeren.”

Lees meer over: